Zamknij

Lęk przed dentystą: skąd się bierze i jak go minimalizować?

02.06.2021
Aktualizacja: 02.06.2021 12:00
Strach przed dentystą: skąd się bierze?
fot. Shutterstock

Wiele osób unika wizyty u dentysty z powodu strachu. Tymczasem nieleczone infekcje jamy ustnej mogą mieć katastrofalne skutki. Skąd się bierze lęk przed dentystą i jak go minimalizować? Wyjaśniamy.

  1. Dlaczego boimy się dentysty?
  2. Czy w gabinecie stomatologicznym musi boleć?
  3. "Tu Nie Boli" – świat bez bólu zęba
  4. Jak minimalizować lęk przed dentystą?

Aż 36 proc. osób odczuwa lęk przed dentystą, a 12 proc. osób cierpi na dentofobię, czyli odczuwa paraliżujący strach przed wizytą w gabinecie stomatologicznym. Tymczasem – jak przekonują eksperci – wizyta u stomatologa nie musi wiązać z bólem i strachem. Dentyści dysponują nowoczesnym sprzętem, a także nowoczesnymi lekami, i ich celem jest wyleczenie pacjenta, a nie dodawanie mu cierpienia.

Dlaczego boimy się dentysty?

– Lekarz stomatolog, choć jest zawodem zaufania publicznego, postrzegany jest przez pacjentów jako osoba zadająca ból. I leczenie stomatologiczne kojarzy się z lękiem przed bólem. Aż czterech na dziesięciu pacjentów doświadcza go w sposób umiarkowany, a jednego na sześciu on paraliżuje. Najczęściej źródłem tego lęku są złe doświadczenia z dzieciństwa, ale też to, co dzieci słyszą od rodziców – uważa Agnieszka Łykowska-Tarnowska, lekarz stomatolog, psycholog kliniczny w Centrum Psychoterapii Interego.

Zdaniem ekspertów bardzo istotne jest, aby dzieci nie bały się wizyty u dentysty. W tym celu należy zadbać, by odbywały się one regularnie, od jak najwcześniejszych lat życia.

– Pierwsza wizyta u dentysty powinna mieć miejsce już w szóstym miesiącu życia dziecka, kiedy rozpoczyna się ząbkowanie. To jest najlepszy moment na przekazanie mamie informacji na temat diety i profilaktyki – uważa dr n.med. Agnieszka Wal-Adamczak, lekarz stomatolog, współzałożycielka Polskiej Akademii Stomatologii Dziecięcej, członek Sekcji Bólów Jamy Ustnej i Twarzy Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. I dodaje, że ważne jest również odpowiednie przygotowania dziecka do takiej wizyty. Można na przykład oglądać książeczki czy filmy związane z wizytą u dentysty lub organizować domowe zabawy polegające na inscenizowaniu pobytu u stomatologa.

Czy w gabinecie stomatologicznym musi boleć?

– W gabinecie stomatologicznym nie może boleć – podkreśla dr hab. n.med., n. o zdrowiu Jarosław Woroń, farmakolog kliniczny, kierownik Zakładu Farmakologii Klinicznej Katedry Farmakologii Wydziału Lekarskiego UJ CM w Krakowie, sekretarz Zarządu Polskiego Towarzystwa Badania Bólu. I dodaje: – Stomatolodzy są uczeni, jak wybrać spersonalizowany sposób znieczulenia.

Według niego lekarz musi zadbać o to, by zarówno sam zabieg przebiegał bez bólu, jak i również potem pacjent nie odczuwał związanych z nim dolegliwości.

– Za pomocą bólu mózg zostaje zbombardowany bardzo niekorzystnymi bodźcami, które powodują, że zmienia się aktywność różnego rodzaju neuroprzekaźników, mózg zaczyna inaczej pracować – tłumaczył dr Woroń. I dodał, że w efekcie tego procesu mogą nasilić się dolegliwości bólowe związane z innymi chorobami oraz może pojawić się uwrażliwienie na ból na zasadzie „mały bodziec – duża odpowiedź”. Lęk nasila ból, ból nasila lęk.

Jego zdaniem środek znieczulający musi być dobrany w sposób indywidualny.

–  Teraz dzięki szerokiej gamie produktów możemy każdemu pacjentowi zaproponować zindywidualizowany rodzaj postępowania – uważa dr Woroń.

"Tu Nie Boli" – świat bez bólu zęba

– Często pacjenci mają traumatyczne doświadczenia i nie do końca wiedzą, jakiego lekarza wybrać, by nie utrwalić swoich negatywnych doświadczeń – tłumaczy Kamila Wojtulewska-Hańczaruk, inicjatorka i pomysłodawczyni programu "Tu Nie Boli", dyrektor generalny Septodont. I dodała, że poprawie tej sytuacji ma służyć program "Tu Nie Boli", który ma pokazać, że świat bez bólu zęba i lęku przed leczeniem jest możliwy. Przekonują do tego również eksperci zaproszeni do wzięcia udziału w akcji.

Ich zdaniem dążenie do ograniczenia zjawiska dentofobii, a w konsekwencji sprawienie, by lękowi pacjenci regularnie odwiedzali dentystę, jest niezwykle istotne nie tylko z powodów estetycznych, ale przede wszystkim zdrowotnych. Infekcje w obrębie jamy ustnej nie tylko prowadzą do próchnicy czy chorób przyzębia, ale też wpływają na funkcjonowanie całego organizmu. Mogą doprowadzić do obniżenia odporności oraz wystąpienia schorzeń m.in. serca, nerek i stawów.

– Stomatolog jest również jakby lekarzem pierwszego kontaktu, który badając dokładnie stan jamy ustnej, może wykryć symptomy wczesnych stadiów nowotworów – powiedziała dr. n.med. Agnieszka Pacyk, lekarz stomatolog, wykładowca Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. W jej opinii przeciwdziałanie dentofobii jest też kluczowe dla samego procesu leczenia.

Jak minimalizować lęk przed dentystą?

– Pacjent, który się boi, to pacjent, który może lekarzom nastręczyć problemów w kontekście komunikacyjnym. Pierwszym etapem wizyty jest wywiad i ktoś, kto jest przytłoczony wielkim strachem, stanowi dla lekarza ogromne wyzwanie, gdyż może zapomnieć istotne informacje, np. jakie leki przyjmuje – zwracała uwagę dr Pacyk i dodała, że lęk pacjenta powodujący nieprzewidywalne zachowania może też przełożyć się na jakość wykonywanych zabiegów.

Według ekspertów zarówno lekarz, jak i pacjent mogą zrobić wiele, by zmniejszyć lęk przed wizytą.

– Pacjent może dokonać takiej hierarchii lęku i nazwać to, czego konkretnie się boi. Kiedy to sobie uświadomi, zachęcamy, aby poinformował o tym lekarza. Samo to, że będzie mówił o tym, czego się boi, redukuje jego lęk. Tak mówią badania – uważa dr Łysowska-Tarnowska.

„Zachowaj dobre wspomnienia, tu nie boli” - to hasło przewodnie kampanii, która potrwa do października. Jej patronami są: Polskie Towarzystwo Badania Bólu, Polska Akademia Stomatologii Dziecięcej.

Źródło: PAP