Zamknij

Kruszenie się zębów – jakie mogą być tego przyczyny?

30.05.2022
Aktualizacja: 30.05.2022 14:30

Kruszenie się zębów jest istotnym problemem. Co może być przyczyną tego zjawiska i jak mu zapobiegać? Wyjaśnia dr Michał Łobacz, specjalista chirurgii stomatologicznej i konsultant systemu implantologicznego Alpha Bio Tec. 

Ukruszenie zęba
fot. Shutterstock

Aby zrozumieć, jakie mogą być powody kruszenia się zębów, należy najpierw wyjaśnić, czym jest ząb w rozumieniu medycyny. Ząb to struktura anatomiczna zbudowana ze szkliwa i zębiny oraz cementu. Są to tkanki, które nie różnią się składem chemicznym od kości. Z kolei szkliwo stanowi najtwardszą tkankę w ludzkim organizmie, a jej twardość często porównywana jest z twardością diamentu.

Próchnica – jedna z przyczyn kruszenia się tkanek zęba

Duży odsetek przypadków kruszenia się tkanek zęba jest spowodowany próchnicą. Jest to choroba wywoływana przez bakterie, które produkują kwasy doprowadzające do chemicznej erozji szkliwa. Proces bakteryjny znacznie przyspiesza po przedostaniu się do zębiny, która cechuje się niższą twardością od szkliwa, przez co bakteriom łatwiej się namnażać. Trwający długo proces próchnicowy doprowadza do znaczącego osłabienia mechanicznego korony zęba, co może wywoływać ból oraz nieprzyjemne doznania.

W przypadku rozwiniętej próchnicy, przy nadgryzieniu pokarmu, czasem nawet o miękkiej konsystencji, następuje odłamanie fragmentu zęba. Istnieje wtedy potrzeba pilnej interwencji lekarza dentysty w celu usunięcia tkanek zmienionych próchnicowo oraz odbudowania zęba. Może to nastąpić z użyciem metod stomatologii zachowawczej – założeniu wypełnienia, określanego plombą. W przypadku znacznego uszkodzenia dużej części zęba lekarz może zadecydować o leczeniu z pomocą metod protetycznych, polegających na wykonaniu korony protetycznej.

Zaburzenie proporcji tkanek własnych w stosunku do ilości wypełnienia

Spotyka się również pacjentów, u których leczone zęby ulegają złamaniu lub odkruszeniu fragmentu korony, czy też wypełnienia. Dzieje się tak, gdy proporcja tkanek własnych zęba w stosunku do ilości wypełnienia jest zaburzona. Duże odbudowy – wypełnienia – powodują ograniczoną siłę wiązania do niewielkiej ilości tkanek zęba. Zwyczajnie wypełnienie ma za mało powierzchni, do jakiej mogłoby się „przylepić”. Jest to częsty scenariusz, gdzie rozległe rekonstrukcje z kompozytu – materiał stosowany najczęściej do wypełnień – są wykonywane w sytuacji klinicznej.

Z tych względów lepszym, jednak znacznie droższym, rozwiązaniem jest korona protetyczna. W warunkach, gdzie materiałem kompozytowym odbudowuje się dużą część zęba, może dojść, np. do niekorzystnego złamania zęba, czy też odkruszenia jego ściany, co spowoduje, że nie będzie się on kwalifikował do dalszego leczenia i będzie wymagał usunięcia.

Leczenie kanałowe może osłabiać tkankę zęba

Często złamaniu, odkruszeniu czy pęknięciu ulegają zęby, które były leczone kanałowo. Zęby, które mają żywą miazgę, mają dużą elastyczność struktur tkankowych w porównaniu do zębów martwych. Ponadto na skutek przeprowadzonego leczenia kanałowego zęby zostają pozbawione proprioreceptorów w ozębnej, co istotnie wpływa na to, że duże siły oddziałujące na taki ząb, powodują ból. Często te siły, które pojawiają się w procesie żucia, przewyższają wytrzymałość mechaniczną zębów i powodują ich złamanie (takie zęby mają rozległe odbudowy z wymienionych już wcześniej materiałów kompozytowych).

W wielu przypadkach wykonanie korony protetycznej mogłoby zapobiec temu niekorzystnemu zdarzeniu.

Urazy także powodują odkruszenia

Sporą grupę przypadków, w których fragment zęba ulega odkruszeniu, stanowią urazy. Złamania koron zębów mogą być skutkiem: pobić, wypadków w trakcie uprawiania sportu, wykonywania czynności zawodowych, czy zdarzeń komunikacyjnych. Na skutek działania dużej siły w trakcie tych sytuacji może dochodzić nawet do wybicia zęba lub zębów z zębodołów, czy urazu kilku sąsiadujących ze sobą zębów. W sytuacji uszkodzenia części korony zęba niezbędna jest szybka pomoc lekarza dentysty, który w zależności od indywidualnej sytuacji dobierze leczenie stomatologicznie, zgodnie z obowiązującymi zaleceniami.

Nieprawidłowości zgryzowe

Często do złamania czy odkruszenia fragmentu zęba może dochodzić w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości zgryzowych. Przedwczesny kontakt lub nadmierne zaciskanie zębów może doprowadzić do złamania nawet nieuszkodzonych procesem próchnicowym zębów. W postępowaniu wymagana jest likwidacja węzłów urazowych oraz kontrolowanie nadmiernego zaciskania zębów, które może być określane mianem bruksizmu.

Profilaktyka na pierwszym miejscu – metody zapobiegawcze

Regularne wizyty z przeglądami stomatologicznymi pozwolą w bardzo dużej mierze ograniczyć takie sytuacje. Proces próchnicowy powinien być identyfikowany jak najwcześniej,
najlepiej w początkowym stadium, a następnie leczony z użyciem odpowiedniej techniki, pozwalającej na prawidłowe odtworzenie struktury zęba. Dobierając technikę, lekarz korzysta z zasad biomechaniki oraz uwzględnia to, czy do czynienia ma z zębem z żywą miazgą, czy też nie.

Istotną rolę odgrywać będzie także profilaktyka domowa. Cykliczne stosowanie past zawierających fluor czy też metod fluoryzacji egzogennej – z zastosowaniem dostępnych na rynku preparatów w postaci past, żeli czy pianek. Ich działanie wzmocni struktury zębów i zwiększą ich odporność na kwasowe produkty przemiany bakterii, działające niszcząco na tkanki. Jednakże z całą pewnością nie zastąpi to nigdy konieczności odwiedzenia gabinetu lekarza dentysty przynajmniej co pół roku.