Zamknij

Kiedy pomoc chirurga stomatologicznego jest niezbędna?

22.02.2022
Aktualizacja: 22.02.2022 13:40

Czy każdy stomatolog może wykonywać zabiegi chirurgiczne? Kiedy i z jakimi problemami należy zwrócić się do chirurga stomatologicznego? Na te pytania odpowiada dr Michał Łobacz, specjalista ds. chirurgii stomatologicznej i konsultant systemu implantologicznego Alpha Bio Tec. 

Kiedy do chirurga stomatologicznego?
fot. Shutterstock

Opieka stomatologiczna stanowi istotny element dbałości o ogólny stan zdrowia. Istnieje szereg dowodów na to, iż stan jamy ustnej i uzębienia ma nierozerwalny związek z ogólną kondycją zdrowotną. Podstawą dbania o ten element naszego organizmu jest odbywanie regularnych wizyt stomatologicznych, średnio co 6 miesięcy, celem wykrycia obecności różnego rodzaju przypadłości, takich jak nowe ogniska próchnicowe, złogi i kamień nazębny, a także nieprawidłowości w obrębie błony śluzowej.

Czynności, opisane powyżej realizowane są przez lekarzy dentystów ogólnie praktykujących. Lekarz stomatolog po ukończeniu studiów i zrealizowaniu rocznego stażu podyplomowego nabywa wiedzę i umiejętności, które pozwalają mu bez trudu zajmować się:

  • leczeniem zachowawczym i kanałowym zębów,
  • leczeniem periodontologicznym,
  • wykonaniem protez ruchomych i stałych – koron, mostów,
  • wykonywaniem nieskomplikowanej ekstrakcji zęba mlecznego i stałego,
  • leczeniem ograniczonych, ropni wewnątrz ust.

W niektórych sytuacjach niezbędna jest jednak pomoc specjalisty – chirurga stomatologicznego.

Kiedy należy zgłosić się do chirurga stomatologicznego?

Chirurgia stomatologiczna to dziedzina medycyny zajmująca się leczeniem operacyjnym jamy ustnej i okolic przyległych, która wyłoniła się w drugiej połowie XIX w. jako podspecjalność stomatologii. Zakres zabiegów wykonywanych przez chirurgów stomatologicznych obejmuje zęby, kości szczękowe oraz przyległe tkanki miękkie, dlatego od stomatologa, przyszłego chirurga stomatologicznego, wymaga się przygotowania ogólnochirurgicznego.

Główne obszary zainteresowań specjalistów chirurgii stomatologicznej to:

  • Ekstrakcje, czyli zabiegi usunięcia zębów, nie tylko tych, które widzimy, ale również zębów zatrzymanych i nadliczbowych, niewidocznych w jamie ustnej. W wielu przypadkach nawet pozornie prostych, usunięcie zęba może okazać się zbyt skomplikowane. W takich sytuacjach chirurdzy stomatologiczni proszeni są o dokończenie zabiegu, rozpoczętego przez innego lekarza.
  • Ekstrakcje zębów ósmych popularnie określanych jako zęby mądrości. Obecnie jest to powszechnie wykonywany zabieg ze wskazań profilaktycznych lub chirurgicznych. Pacjenci, którzy planują rozpocząć leczenie ortodontyczne, są często kierowani do chirurgów stomatologicznych celem usunięcia zębów ósmych przed rozpoczęciem terapii.
  • Odsłanianie zębów zatrzymanych – zabieg, który najczęściej zlecany jest przez ortodontę w celu wprowadzenia zatrzymanego w tkance kostnej zęba do łuku. Procedura najczęściej dotyczy zatrzymanych stałych kłów, jednak zatrzymaniu może ulec każdy ząb. Procedura ma celu odsłonięcie korony zatrzymanego zęba i naklejenie na jej powierzchnię elementu pozwalającego na sprowadzenie zatrzymanego zęba do prawidłowej pozycji w łuku.
  • Plastyka połączenia jamy ustnej z zatoką szczękową jest procedurą chirurgiczną niezbędną do wykonania w sytuacji, kiedy po usunięciu bocznych zębów szczęki dochodzi do powstania otworu łączącego jamę ustną z zatoką szczękową. Takie połączenie musi zostać jak najszybciej szczelnie zaopatrzone z użyciem odpowiedniej techniki chirurgicznej. Szybka interwencja zabiega w takiej sytuacji zainfekowaniu światła zatoki szczękowej patogenami z jamy ustnej.
  • Nacinanie ropni wewnątrz- i zewnątrzustnych. Procesy zapalne zębopochodne, przechodząc przez kolejne stadia, prowadzą do powstania ropnia, czyli nagromadzenia się wydzieliny ropnej w przestrzeni tkankowej. Oprócz właściwego postępowania z zębem przyczynowym należy zgodnie z jedną najstarszych zasad medycyny taki ropień naciąć i sączkować. Stany zapalne trwające długo, charakteryzujące się wysoką zjadliwością patogenów, przy obniżonej odporności organizmu prowadzą niekiedy do formowania się zewnątrzustnych postaci ropni, które mogą stanowić stan zagrażający życiu. Wymagają one nacięcia zewnątrzustnego, w wielu przypadkach wskazana jest także hospitalizacja chorego.
  • Resekcje wierzchołków korzeni zębów są zabiegami mającymi na celu usunięcie procesów patologicznych toczących się w okolicach okołowierzchołkowych zębów, które nie poddają się leczeniu endodontycznemu. Zabieg ten wykonuje się także przy złamaniu 1/3 szczytowej części korzenia, perforacji kanału korzeniowego w części szczytowej, czy też przy przepchnięciu znacznej ilości materiału stosowanego w leczeniu endodontycznym poza otwór wierzchołkowy. Procedura wykonywana jest najczęściej w obrębie zębów jednokorzeniowych, jednakże stosuje się ją niekiedy w odcinku bocznym. Polega na uzyskaniu chirurgicznego dostępu do korzenia zęba i obcięciu go na odpowiedniej wysokości oraz na ewentualnym wstecznym jego zamknięciu.
  • Hemisekcje – są coraz rzadziej stosowanymi procedurami, polegającymi na usunięciu jednego z korzeni zębów trzonowych dolnych i pozostawieniu drugiego, który wykorzystywany jest następnie do celów protetycznych.
  • Zabiegi usunięcia nowotworów łagodnych takich jak: włókniaki, brodawczaki, tłuszczaki, a także innych zmian takich jak nadziąślaki, torbiele retencyjne gruczołów ślinowych (mucocoele). Zabiegi te polegają na usunięciu zmian z marginesem tkanek niezmienionych makroskopowo oraz przeprowadzeniu weryfikacji histopatologicznej pobranego materiału tkankowego.
  • Zabiegi wyłuszczenia torbieli kości szczękowych i tkanek miękkich, które stanowią jedne z podstawowych procedur z zakresu chirurgii stomatologicznej. Procedury te polegają na usunięciu wyżej wymienionych zmian i ich weryfikacji histopatologicznej.
  • Chirurgiczne przygotowanie jamy ustnej do leczenia protetycznego – grupa procedur mających na celu poprawę warunków kostnych oraz miękkotkankowych do użytkowania protez. Do procedur w tej grupie zaliczyć można plastykę wyrostka zębodołowego, której celem jest usunięcie nierówności w miejscach, gdzie one występują celem uniknięcia problemów w użytkowaniu protezy, usunięcie egzostoz kostnych, czyli wyrośli kostnych, a także liczne zabiegi w obrębie tkanek miękkich, do których zaliczyć można, chociażby pogłębienie przedsionka czy dna jamy ustnej, zwiększając tym samym przestrzeń dla protez.
  • Podcinanie lub wycinanie wędzidełek warg i języka, czyli procedury frenulotomii lub frenulektomii. Zabiegi, których celem jest poprawa ruchomości języka i warg. Procedury te są często zlecane przez logopedów i neurologopedów i istotnie wpływają na rozwój mowy u pacjentów w wieku rozwojowym.
  • Leczenie złamań kości szczękowych oraz urazów zębów. Procedury te obejmują zarówno leczenie ortopedyczne z zastosowaniem szyn nazębnych, jak i zabiegi chirurgiczne polegające na zastosowaniu osteosyntezy mikropłytkowej. W przypadku urazów zębów pomoc chirurga stomatologicznego niezbędna jest w przypadku zwichnięcia całkowitego (wybicia) zęba lub jego podwichnięcia. Leczenie w tych wypadach powinno opierać się na odpowiednim unieruchomieniu zwichniętego zęba lub grupy zębów.
  • Leczenie chorób gruczołów ślinowych. Do najczęściej spotykanych schorzeń w tej grupie wymienić należy kamicę przewodową ślinianki podżuchwowej. Usunięcie takiego kamienia również leży w kompetencjach chirurga stomatologicznego.
  • Leczenie schorzeń stawów skroniowo-żuchwowych – które często oprócz wiedzy chirurgicznej wymaga wielospecjalistycznego podejścia.
  • Leczenie neuralgii, przede wszystkim w zakresie neuralgii nerwu trójdzielnego poprzez zastosowanie metod takich jak: blokady czy też krioaplikacje.
  • Zabiegi z zakresu implantologii stomatologicznej, które stanowią bardzo dużą grupę procedur, których celem jest odbudowa utraconego uzębienia z zastosowaniem implantów stomatologicznych.
  • Zabiegi sterowanej regeneracji tkanek i kości, dzięki którym można zrekonstruować i poprawić istniejące warunki kostne.

Chirurdzy stomatologiczni przeprowadzają różnego rodzaju procedury, najczęściej w warunkach ambulatoryjnych, w znieczuleniu miejscowym. Zdarza się, że ze względu na rozległość zabiegu lub brak możliwości leczenia w znieczuleniu miejscowym, zabiegi przeprowadzane są w znieczuleniu ogólnym, czyli inaczej mówiąc w narkozie.

Jak widać zakres procedur, w których chirurg stomatologiczny może przynieść pomoc pacjentom, jest bardzo szeroki. Wymaga niewątpliwie bardzo rozległej wiedzy, a często również doświadczenia. Podkreślić należy tu znaczenie szkolenia specjalizacyjnego w dziedzinie chirurgii stomatologicznej, które w okresie 4 lat pozwala na nabycie tych umiejętności.