Szpara pomiędzy górnymi jedynkami, czyli diastema – kiedy należy ją leczyć?

17.01.2020
Aktualizacja: 17.01.2020 11:52
Szpara pomiędzy zębami, czyli diastema
fot. Shutterstock

Georgia May Jagger, Vanessa Paradis, Anna Paquin, Tomasz Karolak, Elton John, Laurence Fishburne... Oprócz popularności, te wszystkie osoby łączy również diastema, czyli wolna przestrzeń pomiędzy zębami (górnymi jedynkami). Dowiedz się, czym jest diastema, skąd się bierze i kiedy należy ją leczyć? 

Diastema (przerwa między zębami) – co to jest?

Diastema to wolna przestrzeń pomiędzy górnymi jedynkami. Może ona występować zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym. Jeśli szpara między zębami jest mniejsza niż 2 mm, jest to cecha estetyczna uzębienia, która nie wymaga leczenia. Natomiast jeśli szpara jest większa niż 2 mm, jest to wada zgryzu, wymagająca leczenia, a na pewno kontroli ortodonty. Tego typu diastema może prowadzić do problemów z mową, wad zgryzu i chorób przyzębia. W takich przypadkach jej likwidacja może być konieczna.

Diastema (przerwa między zębami) – jakie są przyczyny i rodzaje?

Przyczyn diastemy może być wiele. Może być ona wynikiem, np.:

  • zbyt małej liczby zębów w jamie ustnej, tzw. hipodoncji. To jest diastema rzekoma,
  • braku siekaczy bocznych lub ich zmniejszonym rozmiarem (to również jest diastema rzekoma),
  • pojawienia się dodatkowego zęba lub zębów, tzw. hiperdoncja. To również jest diastema rzekoma,
  • przerostu wędzidełka wargi górnej lub jego niskiego przyczepu (diastema prawdziwa). Leczenie tego rodzaju diastemy polega na podcięciu (i ewentualnie wycięciu włókien) wędzidełka podczas zabiegu oraz na leczeniu ortodontycznym, podczas którego zęby są zsuwane.
  • wyrżnięcia się zębów siecznych bocznych stałych i nacisku na korzenie jedynek – ten rodzaj diastemy pojawia się pomiędzy 7. a 11. rokiem życia i zwykle ma mniej niż 2 mm szpary (diastema fizjologiczna). Ten rodzaj diastemy nie wymaga interwencji ortodonty, bo diastema zamyka się samoistnie po wyrżnięciu się stałych kłów.

Biorąc pod uwagę układ zębów – siekaczy, możemy diastemy podzielić na:

  • diastema równoległa – gdy jedynki są ustawione równolegle do siebie;
  • diastema zbieżna – gdy dolne końcówki zębów są skierowane do siebie;
  • diastema rozbieżna – gdy górne końcówki zębów są skierowane do siebie.

Diastema (przerwa między zębami) – jak wygląda diagnostyka?

Diastemę należy zawsze skonsultować ze stomatologiem, ortodontą. Weźmie on pod uwagę przyczynę pojawienia się przerwy pomiędzy zębami oraz jej wielkość i podejmie decyzję o dalszym postępowaniu. Być może zleci on pantomogram (rtg, zdjęcie pantomograficzne).

Diastema rzekoma – jak wygląda leczenie?

Przyczyn diastemy rzekomej może być kilka. Wybór leczenia zależy właśnie od nich. W przypadku hipodoncji, czyli zbyt małej liczby zębów w jamie ustnej, ortodonta omówi kilka możliwości. Na przykład zaproponuje przesunięcie aparatem ortodontycznym zębów (np. gdy nie ma dwójek przesuwa się trójki) lub zrobienie miejsca na implant. Wybór leczenia zależy od kilku czynników: rodzaju wady zgryzu, kształtu zębów.

W przypadku hiperdoncji, czy nadmiaru zębów w jamie ustnej, najprawdopodobniej zostanie zaproponowane usunięcie dodatkowego zęba.

Diastema prawdziwa – jak wygląda leczenie?

Diastema prawdziwa jest wynikiem przerostu wędzidełka wargi górnej lub jego niskiego przyczepu. Leczenie tego rodzaju diastemy polega na podcięciu (i ewentualnie wycięciu włókien laserem) wędzidełka podczas zabiegu oraz na leczeniu ortodontycznym, podczas którego zęby są zsuwane aparatem ortodontycznym.

– Kiedy pacjenci pytają, czy wędzidełko lepiej wyciąć przed założeniem aparatu, czy po jego założeniu i zamknięciu przerwy, doradzam im tę drugą opcję. Jeśli usuniemy je wcześniej, może powstać blizna, która stanie się przeszkodą w zamknięciu przerwy. Ja usuwam wędzidełko już po zsunięciu zębów, lub w trakcie leczenia aparatem – napisała na swoim blogu MamaOrtodonta.pl, Kamila Wasiluk w artykule "Diastema – jak i kiedy ją leczyć?".

Diastema fizjologiczna – jak wygląda leczenie?

Diastema fizjologiczna w większości przypadków nie wymaga specjalnego leczenia, ponieważ ten rodzaj zamyka się samoistnie po wyrżnięciu się stałych kłów. Dzieje się to pomiędzy 7. a 11. rokiem życia dziecka.

Podobnie jest w przypadku mleczaków. Jeśli pomiędzy jedynkami jest szpara, nie należy wpadać w panikę. Takie przerwy są naturalne i fizjologiczne. Dziecko rośnie, wypadają mleczaki, pojawiają się stałe zęby, które są znacznie większe niż mleczaki. Wtedy takie szpary znikają. Choć oczywiście swoje wątpliwości najlepiej wyjaśnić ze stomatologiem, który czuwa nas uzębieniem naszego dziecka.

Leczenie diastemy ze względu na ustawienie jedynek

Leczenie diastemy zależnej od ustawienia względem siebie jedynek może również się różnić (jest to uwzględnione w przypadku leczenia diastemy ze względu na przyczynę). W przypadku diastemy zbieżnej konieczne może być noszenie aparatu ortodontycznego stałego, z kolei rozbieżną można leczyć za pomocą aparatu zdejmowanego. Leczenie diastemy równoległej zależy od szerokości szpary między zębami (zamyka się tylko tę powyżej 2 mm) i wieku osoby.

Diastema – jeśli nie aparat ortodontyczny, to co?

Diastemę można również leczyć, wykonując odbudowy kompozytowe, licówki itp.

Zabieg zamknięcia diastemy za pomocą licówek polega na naklejeniu cienkich, mających około 0,5 mm, porcelanowych płytek na uprzednio zeszlifowane zęby. Jest metoda kosztowna, ale trwała (nawet do 15 lat).

Natomiast zabieg zamknięcia diastemy za pomocą kompozytu przypomina bardziej zakładanie plomby. Najpierw wytrawia się ząb specjalnym kwasem demineralizującym, a następnie nakłada materiał kompozytowy (ze światłoutwardzalnych żywic kompozytowych, które dostosowują się do koloru zębów) i papierowymi dyskami nadaje mu się kształt. Efekt uzyskuje się podczas jednej wizyty. Niestety jest mniej trwały niż w przypadku licówek.

Diastema – usuwać czy nie usuwać?

Decyzję o usunięciu diastemy należy zawsze konsultować z ortodontą. Jeśli szpara jest mniejsza niż 2 mm, można ją zostawić. Chyba, że osoba z tego typu diastemą odczuwa dyskomfort, nie akceptuje swojego wyglądu. Natomiast w innych przypadkach usunięcie diastemy może być konieczne, bo może znacznie utrudniać mówienie (np. może być przyczyną seplenienia świszczącego, które charakteryzuje bardzo ostre, świszczące brzmienie głosek dentalizowanych (m.in. ś, ź, ć, dź; s, z).

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.