Okiem eksperta: Bolesne stosunki płciowe – jak sobie z nimi radzić?

Aleksandra Supryn
29.09.2015 10:06
Okiem eksperta: Bolesne stosunki płciowe – jak sobie z nimi radzić?
Fot. Okiem eksperta: BOLESNE STOSUNKI PŁCIOWE – jak sobie z nimi radzić?

Seks większości z nas kojarzy się z intymnością, miłością, przyjemnością i satysfakcją, jednak dla niektórych osób jest on synonimem bólu i niewygody. Takie osoby postrzegają współżycie z ukochaną osobą, jako rodzaj cierpienia fizycznego, co utrudnia utrzymanie dobrej relacji w związku. Co jest przy przyczyną bolesnych stosunków płciowych? Czy można dyspareunię leczyć?

Czym jest dyspareunia?

Zaburzenia seksualne związane z bólem określa się mianem dyspareunii. Opisuje się ją jako stały lub okresowy ból narządów płciowych przed, w trakcie lub po stosunku. Dyskomfort odczuwany jest niekiedy już podczas "gry wstępnej", a czasem wywołują go nawet zwykłe fantazje seksualne. Takie nieprzyjemne doznania powodują narastającą niechęć do seksu, uniemożliwiają osiągnięcie satysfakcji, a ostatecznie mogą prowadzić do zupełnej awersji seksualnej. Istnieje także kwestia strachu przed bólem, który sam w sobie skutecznie obniża libido, psychicznie blokuje podniecenie i odprężenie.
Ból jest odczuciem subiektywnym, ale zawsze nieprzyjemnym. Pojawia się on na skutek urazów mechanicznych lub specyficznej percepcji i interpretacji bodźców zewnętrznych. Funkcjonalnie odgrywa bardzo ważną rolę ochronną oraz ostrzegającą.

Ból związany ze współżyciem może pojawić się w każdym momencie życia i wynikać z różnych przyczyn – począwszy od zaburzeń anatomicznych czy fizjologicznych, a skończywszy na problemach natury psychicznej. Zdaniem seksuologów, coraz więcej osób zgłasza się z tym problemem do ich gabinetów. Dyspareunia dotyczy obu płci, zarówno mężczyzn, jak i kobiet. Choć u tych ostatnich znacznie częściej występuje.

Z badań opublikowanych w 2005 r. wynika, że nawet 13 proc. kobiet cierpi na dyspareunię, natomiast jedynie co 7 z nich szuka pomocy u specjalisty – ginekologa lub seksuologa. Większość kobiet przyzwyczaja się do bólu, a współżycie traktuje jako spełnianie swojego obowiązku wobec partnera. W Polsce seks wciąż jest tematem tabu, co dodatkowo utrudnia udzielanie pomocy takim osobom.

Polecamy: Białe małżeństwo to związek bez seksu. Na czym polega?

Ból podczas seksu - co jest przyczyną?

Kiedy warto o swoim problemie porozmawiać z ginekologiem? W przypadku nawracającego, nasilającego się bólu, który towarzyszy zbliżeniom. Nie ważne, czy pojawia się on przed penetracją, podczas niej czy w trakcie orgazmu. Lekarz ustali, jakie mogą być przyczyny tej dolegliwości.

Przyczyną bólu podczas stosunku mogą być:

  • stany zapalne miejsc intymnych,
  • wady anatomiczne (np. z tyłozgięcia macicy),
  • torbiele,
  • stosowanie antykoncepcji hormonalnej, która często obniża libido i wywołuje suchość pochwy, co w rezultacie uniemożliwia odbycie bezbolesnego stosunku (warto wtedy sięgnąć po lubrykanty).

Ból może też mieć podłoże psychogenne, np.:

  • urazy seksualne z przeszłości,
  • strach przed ciążą,
  • brak doświadczenia,
  • stres.

Niektórzy uważają, że przyczyną bólu może być też dysproporcja wielkości narządów płciowych. Pochwa jest jednak narządem, który może znacznie zwiększać swoje rozmiary (np. podczas naturalnego porodu), więc dyskomfort związany ze współżyciem powinien szybko ustępować.

Dowiedz się także: Ból w podbrzuszu kłuje i ciągnie. Jak rozpoznać jego źródło?

Co to jest pochwica?

Pochwica jest tajemniczą dolegliwością, która również związana jest z bólem. Warto opowiedzieć o niej trochę więcej, ponieważ stanowi ona prawdziwe wyzwanie dla lekarzy. Pochwica charakteryzuje się mimowolnym, obronnym skurczem mięśni wejścia pochwy, który utrudnia lub całkowicie uniemożliwia odbycie stosunku płciowego. Mięśnie zaciskają się tak mocno, że wprowadzenie członka do pochwy wiąże się z niesamowitym, rozdzierającym bólem. Przypadłość ta dotyczy nielicznych przypadków (ok. 4 proc. kobiet). Najczęściej są to dziewczęta, które dopiero poznają swoją seksualność. Przyczyn pochwicy jest bardzo wiele, jednak do podstawowych należy aspekt emocjonalny – lęk: przed ciążą, przed bólem czy naruszeniem czystości swojego ciała. Dlatego też kluczowym elementem pracy terapeuty jest poznanie pacjentki, środowiska, w jakim się wychowała, jej religii, światopoglądu i stylu życia.

Dlaczego mężczyźni odczuwają ból podczas seksu?

Ból podczas seksu nie dotyczy tylko kobiet. Mężczyzn także "może boleć". Zdarza się to jednak niesłychanie rzadko. W tym przypadku dyspareunia częściej jest wynikiem powierzchownych stanów zapalnych (np. grzybicy) niż kwestii psychogennych. Niezależnie od przyczyn, mężczyźni także powinni o swoich ewentualnych problemach niezwłocznie powiadomić lekarza (najlepiej urologa).

Ból związany ze współżyciem ewidentnie wpływa na nasze zdrowie psychicznie, na postrzeganie swojego ciała i seksualność. Bagatelizowana dyspareunia często skutkuje całkowitym zaprzestaniem aktywności seksualnej, tak ważnej w budowaniu trwałego związku. Na szczęście istnieje duża grupa specjalistów mających doświadczenie w pracy z takimi pacjentami – ginekologów, seksuologów, psychoterapeutów czy fizykoterapeutów. Nie wstydźmy się rozmawiać o naszych intymnych problemach, ponieważ są one równie ważne jak inne, bardziej pospolite dolegliwości. 

Zobacz także: Czy seks może być niebezpieczny? Najczęstsze urazy seksualne

Katarzyna Plewka/ mk

Źródła: mp.pl, „Podstawy seksuologii” Z. Lew-Starowicz, materiały własne