Tabletki antykoncepcyjne: rodzaje, stosowanie pigułek

14.05.2019
Aktualizacja: 07.11.2019 15:52
Rodzaje tabletek antykoncepcyjnych
fot. Shutterstock

Pigułki antykoncepcyjne to jednak z najpopularniejszych i najskuteczniejszych metod antykoncepcji. Są to preparaty hormonalne jedno- lub dwuskładnikowe, które poprzez stałe przyjmowanie powodują zahamowanie owulacji i zmianę konsystencji śluzu szyjkowego, dzięki czemu nie dochodzi do zapłodnienia. Dowiedz się, jakie pigułki są dostępne i kto może je stosować.

Tabletki (pigułki) antykoncepcyjne to doustne hormonalne środki antykoncepcyjne. Tabletki zawierają syntetyczne hormony będące odpowiednikami żeńskich hormonów płciowych. Ich zadaniem jest blokowanie owulacji i zmiana konsystencji śluzu szyjki macicy w taki sposób, by nie przepuszczał on plemników. 

Pigułki antykoncepcyjne dzieli się na preparaty jedno- i dwuskładnikowe. Minipigułki, czyli pigułki jednoskładnikowe, zawierają niskie dawki jednego syntetycznego hormonu odpowiednika progesteronu. Tabletki dwuskładnikowe zawierają natomiast syntetyczne gestageny i etynyloestradiol, czyli odpowiedniki progesteronu i estrogenu.

Tabletki antykoncepcyjne uznawane są za jedną ze skuteczniejszych metod zapobiegania niechcianej ciąży. Stosowane prawidłowo według schematu wykazują skuteczność ok. 0,01-0,02 w skali Perla. Co oznacza, że na 100 aktywnych seksualnie kobiet, które regularnie i prawidłowo korzystają z tej metody antykoncepcji, mniej niż jedna (statystycznie) zachodzi w niechcianą ciążę. 

ZOBACZ: Antykoncepcja hormonalna nie dla każdej kobiety

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe zawierają estrogen i progesteron w różnych dawkach w zależności od typu i rodzaju pigułek. Tego typu pigułki odznaczają się bardzo wysoką skutecznością antykoncepcyjną, są wygodne w użyciu, a ich efekt antykoncepcyjny jest łatwo odwracalny. Tabletki dwuskładnikowe zmniejszają krwawienia miesiączkowe i dolegliwości związane z miesiączką, zmniejszają również ryzyko wystąpienia ciąży pozamacicznej i torbieli jajnika, a także ryzyko wystąpienia raka jajnika, raka endometrium i nowotworów łagodnych piersi.

Tabletki nie są jednak bez wad. Ich zażywanie łączy się z ryzykiem wystąpienia skutków ubocznych i działań niepożądanych, tabletki mogą także powodować obniżenie się skuteczności niektórych leków, nie chronią również przed chorobami przenoszonymi drogą płciową. 

Podawanie jednocześnie estrogenów i progestagenów powoduje blokowanie owulacji, zagęszczenie śluzu szyjkowego, przez co staje się on nieprzepuszczalny dla plemników, powoduje też zmianę budowy endometrium, które nie jest w stanie przyjąć zapłodnionej komórki jajowej. Przyjmowanie tabletek skutkuje również spowolnieniem transportu jajowodowego, przez co wydłuża się czas do spotkania komórki jajowej i plemników.

Podział tabletek dwuskładnikowych

Tabletki antykoncepcyjne dwuskładnikowe dzieli się na kilka grup ze względu na zawartość hormonów w poszczególnych tabletkach tego samego opakowania. Zmiana wartości hormonów w tabletkach miała powodować, że będą one lepiej tolerowane, bo miały naśladować naturalne zmiany hormonalne, które zachodzą w organizmie kobiety w czasie cyklu. Tymczasem takie rozwiązanie okazało się kłopotliwe, bo obecność kilku rodzajów tabletek w opakowaniu powoduje komplikacje w zrozumieniu przez kobiety sposobu właściwego ich stosowania.

TABLETKI JEDNOFAZOWE (monofazowe): wszystkie tabletki w opakowaniu zawierają taką samą ilość hormonów. To najpopularniejszy rodzaj pigułek antykoncepcyjnych (między innymi Yasmin, Jeanie, Cilest, Harmonet, Logest, Minulet).

TABLETKI DWUFAZOWE: w opakowaniu znajdują się dwa rodzaje tabletek z różną zawartością hormonów. Jedne tabletki zawierają same estrogeny, lub z niewielkim dodatkiem progestagenów, a drugie tabletki zawierają estrogeny i progestageny. Kobieta przyjmuje najpierw tabletki z serii pierwszej, a po ich zakończeniu tabletki z serii drugiej (Anteovin).

TABLETKI TRÓJFAZOWE: w opakowaniu znajdują się trzy różne rodzaje tabletek o różnej zawartości hormonów. Środkowa seria zawiera zwiększoną dawkę estrogenów, a kolejne serie zawierają coraz większe dawki progestagenów.

Warto wiedzieć

Przeciwwskazania do stosowania tabletek antykoncepcyjnych

Pigułek antykoncepcyjnych nie mogą stosować kobiety w ciąży, zmagające się z nadciśnieniem tętniczym, chorobą zatorowo-zakrzepową, chorobą niedokrwienną serca, chorobą układu krążenia, zaburzeniami krzepliwości, chorobami wątroby. Przeciwwskazaniem jest także zaawansowana i długotrwała cukrzyca, bóle migrenowe, niewyjaśnione krwawienia z róg rodnych, długotrwałe unieruchomienie, planowane zabiegi chirurgiczne, a także palenie papierosów.

Tabletki antykoncepcyjne jednoskładnikowe

Tabletki jednoskładnikowe zwane są minipigułkami (np. Cerazette, Azalia), bo zawierają tylko jeden hormon - progestagen. Minipigułki uważa się za łagodniejszą formę antykoncepcji, ponieważ wywołują one mniej skutków ubocznych. Są bezpieczniejszą formą antykoncepcji dla pewnej grupy kobiet wrażliwych na wysokie stężenia hormonów. To metoda antykoncepcji polecana zwłaszcza kobietom karmiącym, ponieważ nie zawierają estrogenu, który hamuje laktację. Minipigułki stosowane są również często przez nastolatki kobiety młode przed 25. rokiem życia.

Wbrew obawom wielu Pań, pigułki, które zawierają tylko jeden hormon, nie są mniej skuteczne od tych dwuskładnikowych. Działanie pigułki jednoskładnikowej polega na zmianie właściwości śluzu w szyjce macicy i utrudnieniu wnikania plemników do dróg rodnych kobiety. Niektóre tabletki jednoskładnikowe hamują także owulację.

Przyjmowanie tabletek antykoncepcyjnych

Dwuskładnikowe tabletki antykoncepcyjne przyjmuje się codziennie przez 21 dni, rozpoczynając od pierwszego dnia cyklu, czyli od pierwszego dnia miesiączki. Po upływie 21 dni robi się 7-dniową przerwę na krwawienie. Kolejną serię tabletek (nowe opakowanie) rozpoczyna się ósmego dnia, czyli pierwszego dnia po upływie 7-dniowej przerwy na krwawienie.

Jednoskładnikowe środki antykoncepcyjne stosuje się ciągle, nawet w trakcie trwania krwawienia miesięcznego. Jedno opakowanie zawiera 28 tabletek, które stosuje się codziennie o tej samej porze. Po zakończeniu opakowania od  razu rozpoczyna się nowe.  

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.