Zamknij

Co czuje człowiek u kresu życia? 2 częste postawy psychologiczne

31.10.2022
Aktualizacja: 31.10.2022 11:35

Jak czuje się starszy człowiek, który podsumowuje swoje życie? To, jak wygląda bilans, zależy od wielu czynników, ale ludzie pod koniec życiowej drogi najczęściej przyjmują dwie postawy. Czy umieranie zawsze wiąże się ze strachem?

Co czuje człowie pod koniec życia? 2 postawy
fot. Shutterstock

Starość to bardzo trudny moment życia. Wiąże się ze zmianami, do których ciężko się przystosować: przejście na emeryturę, śmierć bliskich, problemy zdrowotne. U osób po 60 roku życia zmniejsza się fizyczna wydolność organizmu. Nawet proste czynności wymagają ogromnego wysiłku. Osoby starsze często zmagają się z zaburzeniami o podłożu psychicznym. Depresja starcza może objawiać się m.in. brakiem apetytu, zobojętnieniem, brakiem troski o siebie. Kolejnym zagrożeniem jest otępienie, które najczęściej przybiera formę Alzheimera.

Każda faza życia, oprócz starości, ma pewną perspektywę kolejnych faz. Dla osób starszych następnym naturalnym etapem jest po prostu śmierć. Choć w ciągu życia sama myśl o śmierci jest przerażająca, badania wskazują, że starsi ludzie czują znacznie mniejszy lęk przed śmiercią niż np. osoby w średnim wieku. W okresie starości człowiek musi uporać się  z bilansem życia. Według Erika Eriksona znanego amerykańskiego psychoanalityka i psychologa rozwoju człowieka najczęściej osoby starsze przyjmują dwie opozycyjne postawy.

Człowiek u kresu drogi: od czego zależy to, jak oceniamy swoje życie?

Jak wskazuje E.Erikson, osoby starsze muszą zmierzyć się z kryzysem związanym z ostatecznym podsumowaniem. Możliwości najczęściej są dwie:

  • integralność ego – następuje wtedy, gdy jednostka odczuwa zadowolenie z własnego życia; ocenia je jako ważne i sensowne.
  • rozpacz – pojawia się, gdy dana osoba, patrząc wstecz, negatywnie ocenia wydarzenia i działania, które złożyły się na jej biografię.

To, jak oceniamy swoje życie, nie ma związku z wiekiem. Znaczenie ma stan zdrowia, aktualna sytuacja życiowa, czynniki emocjonalne. By bilans życiowy był dodatni, najważniejsze jest poczucie wewnętrznego ładu, które rzutuje na całe samopoczucie. Wiedza ta często wykorzystywana jest w psychoterapii starszych osób, której celem jest uporządkowanie przeszłości.

Źródło: M. Kielar-Turska,  Rozwój człowieka w pełnym cyklu życia [w:] Psychologia. Podręcznik akademicki, (red. nauk.) J. Strelau tom 1, wyd. GWP, Gdańsk 2008