Nie tylko sowy i skowronki – naukowcy odkryli dwa nowe chronotypy

11.06.2019
Aktualizacja: 14.06.2019 15:44
Sowy, skowronki, drzemkowcy, popołudniowcy - typy aktywności dobowej

W zależności od aktywności w ciągu dnia i nocy dzielimy się sowy i skowronki. Jednak zdaniem naukowców istnieją jeszcze dwie grupy ludzi, którzy łączą w sobie aktywność „sów” i „skowronków” – są to „popołudniowcy” i „drzemkowcy”. Jak ich odróżnić?

Podział na „sowy” i „skowronki” powstał na przełomie XIX i XX wieku. To właśnie wtedy niemiecki lekarz psychiatra – Emil Kraepelin – zauważył, że jego pacjenci mają różny typ aktywności w ciągu doby. Niektórzy lubili wcześnie wstawać i wcześnie kłaść się spać, a niektórzy lubili spać bardzo długo i późno kłaść się do łóżka. Kraepelin i jego uczniowie jako pierwsi opisali to zjawisko i w ten sposób przyczynili się do powstania podziału na dwa chronotypy ludzi: nocne sowy (nocne marki) oraz skowronki (ranne ptaszki).

Ten podział nadal obowiązuje, ale zdaniem naukowców nie oddaje on prawdziwego podziału. Ich zdaniem istnieją aż cztery chronotypy: sowy, skowronki, drzemkowcy, popołudniowcy. Przy czym te dwa ostatnie typy są mieszane. Na przykład „popołudniowcy” lubią spać rano i kłaść się wieczorem, a najbardziej aktywni są między południem a wieczorem. Natomiast „drzemkowcy” wstają wcześnie rano, zazwyczaj są śpiący od 11.00 do 15.00 i kładą się późnym wieczorem.

Dla porównania: skowronki śpią między 23.00 a 7.00 (lub krócej) i są najaktywniejsze rano, natomiast sowy śpią pomiędzy 2.00 a 10.00 (lub dłużej) i są najaktywniejsze w nocy.

Ten nowy podział jest efektem badania przeprowadzonego na grupie 1305 osób (większość to młode kobiety). Uczestnicy badania musieli odpowiedzieć na przygotowane przez badaczy pytania dotyczące m.in. ich rytmu dobowego, jakości snu, aktywności w ciągu dnia (skala od „bardzo senny” do „bardzo aktywny/ czujny”). Korzystając z analiz statystycznych, badacze posortowali te odpowiedzi na cztery szerokie chronotypy z ich codziennymi zmianami aktywności.

„Można z całą pewnością wyodrębnić aż 4 chronotypy ludzi: sowy, skowronki i dwa pośrednie (popołudniowcy i drzemkowcy)” – napisali autorzy w podsumowaniu swojego badania. I jednocześnie dodali, że w społeczeństwach postindustrialnych większość ludzi zalicza się do jednego z czterech wymienionych chronotypów, a tylko 30 procent uczestników unika takiej kategoryzacji.

Autorzy przyznają, że konieczne są dalsze badania, które będą musiały zweryfikować te cztery chronotypy i dowiedzieć się, czy czynniki biologiczne, genetyczne, psychospołeczne lub środowiskowe mogą mieć na nie wpływ.

Źródło: sciencealert.com