Zamknij

Uczucie oderwania od własnego ciała. Na czym polega derealizacja?

27.09.2022
Aktualizacja: 27.09.2022 08:25

Automatycznie wykonujesz pewne czynności, jednak wszystko, co robisz, wydaje Ci się oddalone, obce;  jakby cię nie dotyczyło? To może być derealizacja – stan, który pojawia się zarówno u osób zdrowych, jak i w przebiegu zaburzeń psychicznych. Na czym dokładnie polega?

Derealizacja: na czym polega i jak się objawia?
fot. Shutterstock
  1. Co prowadzi do derealizacji? 9 najczęstszych przyczyn
  2. Jak rozpoznać derealizację i czy da się ją leczyć?

Nasz stan psychiczny wpływa na to, jak postrzegamy rzeczywistość. Nie trzeba chorować przewlekle, by doświadczyć dziwnych, trudnych do wyjaśnienia objawów. Wystarczy kilka stresujących tygodni, by nasz przemęczony umysł zaczął funkcjonować trochę inaczej niż zwykle. W takim momencie możemy przeżyć tzw. derealizację, czyli uczucie oderwania od otaczającego nas świata. Derealizacja często występuje z depersonalizacją, czyli wrażeniem odłączenia od własnego ciała (lub jego części) czy umysłu  (bycie obserwatorem). Derealizacji doświadczyło przynajmniej raz ok. 50 proc. ogólnej populacji, jednak jedynie u 2 procent zdiagnozowano zaburzenia depersonalizacji/derealizacji, które zaliczamy do ogólnej grupy zaburzeń dysocjacyjnych.

Jak rozpoznać ten stan? Zwykle pojawia się bez uprzedzenia, podobnie jak ataki paniki. Wykonujemy codzienną czynność i nagle mamy wrażenie, że nie wiemy, dlaczego znaleźliśmy się w danym miejscu. Czujemy się wyobcowani, a na osoby, które nas otaczają, patrzymy jak przez szklany ekran. Zdarza się, że ten stan nie jest przez nikogo zauważony, mija samoistnie i po kilku minutach „wracamy do siebie”. Śnienie na jawie może się przytrafić każdemu i wszędzie – w pracy, na zakupach, podczas zabawy z dzieckiem. Co ciekawe, derealizacja nie sprawia, że tracimy kontrolę nad otoczeniem. Oznacza to, że nasz stan może być całkowicie niewidoczny dla otoczenia, nawet najbliższych.

Co prowadzi do derealizacji? 9 najczęstszych przyczyn

Derealizacja najczęściej jest objawem innego zaburzenia, a nie zaburzeniem samym w sobie. Najczęstsze przyczyny derealizacji (i/lub depersonalizacji), to:

  • przewlekły stres
  • uzależnienia (narkotyki, alkohol, leki)
  • padaczka
  • migrena
  • schizofrenia
  • zaburzenia lękowe
  • zespół stresu pourazowego (PTSD)
  • brak snu
  • urazy mózgu

Jak rozpoznać derealizację i czy da się ją leczyć?

Trudno przegapić ataki derealizacji. Objawy są bardzo charakterystyczne i zwykle pojawiają się równocześnie. O derealizacji świadczą symptomy, taki jak:

  • anhedonia (niemożliwość odczuwania przyjemności i radości)
  • pustka w głowie, problem z „zebraniem myśli”
  • uczucie snu na jawie
  • wrażenie braku spójności z otoczeniem
  • brak poczucia mijającego czasu
  • postrzeganie świata jako surrealistycznego, dziwnego; jakby był snem
  • rozmyślania egzystencjonalne, które cały czas powracają

Derealizacji mogą towarzyszyć objawy somatyczne, które trochę przypominają ataki paniki. To między innymi ból w klatce piersiowej, niewyraźne widzenie, mdłości, nagły ból głowy. Derealizacja może być jednak odczuwana w bardzo różny, subiektywny sposób. Ataki derealizacji zwykle występują sporadycznie (na przykład jako efekt uboczny stosowania leków, przewlekłego stresu czy nadużywania alkoholu). Krótkotrwałe epizody derealizacji zwykle mijają po ustąpieniu bodźca, który je wywołuje.

U większości pacjentów  zaburzenia depersonalizacji/derealizacji są diagnozowane dopiero wtedy, gdy ataki powracają i utrudniają normalne funkcjonowanie. Derealizację leczy się za pomocą psychoterapii; najczęściej stosowaną metodą jest terapia poznawczo-behawioralna, której celem jest głównie zaangażowanie chorego w otaczającą go rzeczywistość. Techniki rozpraszające mają włączyć pacjenta w rzeczywisty świat za pomocą wszystkich zmysłów: dotyku (np. trzymanie w dłoniach zimnych kostek lodu), słuchu (poprzez słuchanie ulubionej muzyki) czy węchu. Takie bodźce są pewnego rodzaju łącznikiem z otaczającym światem.

Jeżeli derealizacja występuje jako jeden z objawów innego zaburzenia (schizofrenii, depresji, zaburzeń lękowych), najważniejsze jest wyleczenie głównej choroby.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: pokonajlek.pl, spokojwglowie.pl, centrumdobrejterapii.pl