Myślą w kategorii białe lub czarne. Kiedy mówimy o osobowości suicydalnej?

18.07.2019
Aktualizacja: 19.07.2019 11:05
Myśli samobójcze i osobowość suicydalna

Myśli suicydalne to fantazje, plany, urojenia na temat własnej śmierci. Z nimi może wiązać się rodzaj osobowości suicydalnej, w języku psychologicznym nazywana również osobowością chwiejną emocjonalnie. Osoby takie żyją w poczuciu straty, beznadziejności, czasem nawet zemsty.  

Myśli samobójcze i osobowość suicydalna

Samobójstwo to proces – osoba odczuwa napięcie emocjonalne, ponieważ stosując dotychczasowe sposoby rozwiązania problemu nie radzi sobie z nim. Narastające emocje powodują odrętwienie emocjonalne, osoba stosuje mechanizmy obronne. Poszukuje uczucia ulgi podejmując działania konstruktywne, destrukcyjne. Nie znajdując ukojenia dokonują samobójstwa. Agresja kierowana na siebie jest również wyrazem agresji wobec otoczenia oraz chęcią ukarania go.

Osobowość suicydalna buduje zespół cech, które doprowadzają człowieka do działań autodestrukcyjnych, sprawiają, że jest on bardziej podatny na popełnienie czynu ostatecznego i odebranie sobie życia. Osoby mają stale obniżony nastrój, poczucie rezygnacji, przez większość czasu walczą z myślami depresyjnymi i samobójczymi. Warto podkreślić, że w praktyce nie stosuje się tego określenia i nie występuje się w klasyfikacji ICD-10. Istnieją inne typy zaburzonej osobowości, które bardzo predysponują do aktów autoagresywnych, w tym do samobójstwa. Mówimy wtedy o osobowości  psychopatycznej, chwiejnej emocjonalnie, ze skłonnościami do autodestrukcji. 

Sygnały suicydalne

  • niezadowolenie z życia,
  • głęboka depresja,
  • samotność,
  • beznadziejność,
  • bezradność,
  • zależność,
  • głębokie niezadowolenie z życia. 

Nie ma jednej przyczyny samobójstwa, zwykle wynika z szeregu problemów, które nakładają się na siebie i powodują narastające uczucie bezsilności, beznadziejności, utraty poczucia sensu, są źródłem depresji (pogorszenie sytuacji finansowej, przewlekła choroba, żałoba, rozpad relacji, doświadczenie przemocy).

Sytuacje wysokiego ryzyka samobójstwa

  • osoba doświadczyła utraty rodziców,
  • owładnięcie reakcją rocznicową szczególnie traumatycznej straty, 
  • w rodzinie występuje historia samobójstw lub poprzednich prób,
  • rodzina jest zdestabilizowana w wyniku utraty, nadużycia, przemocy i innych problemów,
  • osoba jest psychotyczna,
  • posiada historię nadużywania narkotyków, alkoholu,
  • jest depresyjna,
  • ma za sobą nieudane leczenie urazu fizycznego,
  • izoluje się i żyje w samotności,
  • w jej zachowaniu dostrzec można radykalne zmiany w zachowaniach lub nastrojach: apatia, lęk, wycofanie, zmienione nawyki jedzeniowe, szkolne, związane z pracą,
  • doświadcza uczucie bezradności,
  • doświadczyła wcześniej przemocy seksualnej, fizycznej, emocjonalnej. 

Przekonanie suicydenta to takie myślenie, że sytuacji nie da się zmienić, a śmierć jest jedynym wyjściem, może wynikać z jego stanu umysłu. Prawie każdy człowiek w stanie suicydalnym wykazuje pewnego rodzaju zachowania, które można interpretować jako wołanie o pomoc. Niektóre z nich są łatwe do odczytania, niektóre bardzo trudne.

Ogólnie zaburzenie osobowości niełatwo wyleczyć - po części dlatego, że z reguły są to stosunkowo trwałe, dominujące i nieelastyczne wzorce zachowania oraz wewnętrznych doświadczeń. Ponadto może formułować wiele różnych celów terapii, z których pewne są trudne do realizacji. Do takich celów można zaliczyć redukcję subiektywnie odczuwanego stresu, zmianę konkretnych dysfunkcyjnych zachowań oraz zmianę ogólnych wzorców zachowania lub całej struktury osobowości.