Co sprawia, że w osobie rozwija się rys psychopatyczny?

19.07.2019
Aktualizacja: 19.07.2019 15:10
Psychopata: charakterystyka

Co powoduje, że osoba staje się psychopatą? Czy rodzi się z takimi predyspozycjami? Czy ma to zapisane w genach? A może wykształca w sobie pewne cechy psychopaty pod wpływem środowiska? W powstawaniu zachowań antyspołecznych i psychopatycznych ma znaczenie wiele czynników.

Jak rozwija się psychopatia?

Psychopatia to termin abstrakcyjny, określający łamanie wielu zasad przy jednoczesnej pełnej ich świadomości. Psychopata to osoba, która bez względu na innych zawsze chodzi własnymi ścieżkami, nie współpracuje, jest złośliwa i uparta. 

Od lat próbuje się zdefiniować, co powoduje, że w człowieku występują zachowania psychopatyczne. Oprócz czynników genetycznych i deficytów emocjonalnych na powolny rozwój braku sumienia i wysoki poziom agresji wpływają szkodliwe skutki odrzucenia, wykorzystania i zaniedbania przez rodziców, którym brakuje konsekwencji w dyscyplinowaniu. 

Badania dotyczące interakcji między dziedziczeniem a środowiskiem wskazują, że ten typ zakłóceń nie wystarcza, żeby wyjaśnić etiologię psychopatii lub osobowości antyspołecznej, ponieważ pewne osoby są bardziej podatne niż inne. Co więcej, te same czynniki prowadzą do różnorodnych zachowań.  

Zły dom może skrzywić drugiego człowieka na zawsze 

Utrzymujące się przez całe życie zachowania antyspołeczne mają swój początek we wczesnym dzieciństwie. Rodzaj i liczba zachowań antyspołecznych występujących pozwala przewidzieć, kto jako dorosły otrzyma diagnozę  antyspołecznego zaburzenia osobowości. Im wcześniej pojawiają się problemy, tym większe jest ryzyko. 

Obecnie wczesne objawy zachowań antyspołecznych wiązane są z diagnozą  zaburzeń zachowania, a obejmują:

  • kradzież,
  • wagarowanie,
  • ucieczki z domu,
  • zadawanie się z młodocianymi przestępcami.

Badania dowodzą, że do czynników rodzinnych, najistotniejszych w określaniu, u których dzieci wystąpi najwięcej zachowań antyspołecznych, należą zła opieka rodzicielska, surowe lub nieodpowiedzialne wychowanie, rozpad życia rodzinnego oraz skazanie matki. 

Ważna informacja

Największe ryzyko rozwinięcia się antyspołecznego zaburzenia osobowości w wieku dorosłym dotyczy dzieci z wczesną historią zaburzeń opozycyjno-buntowniczego, przejawiającego się wzorcem wrogich i buntowniczych zachowań wobec autorytetów, który zazwyczaj ujawnia się około szóstego roku życia i po którym około dziewiątego roku życia pojawia się zaburzenie zachowania. Rodzaj zachowań antyspołecznych będzie się zmieniał w ciągu pierwszych dziesięciu lat życia, jednak ich charakter pozostanie taki sam.

Drugim wczesnym rozpoznaniem, które często jest zwiastunem psychopatii lub antyspołecznego zaburzenie osobowości w dorosłym wieku, jest zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytami uwagi (ADHD). Charakteryzuje się on niespokojnym, nieuważnym, impulsywnym zachowaniem, krótkim okresem koncentracji uwagi oraz łatwością dekoncentracji. Współwystępowanie z zaburzeniami zachowania prowadzi do większego ryzyka pojawienia się ostrych form antyspołecznego zaburzenia osobowości, a być może i psychopatii. 

Coraz więcej dowodów wskazuje na to, że genetyczne skłonności do problemów neuropsychologicznych, takich jak te, które prowadzą do nadpobudliwości lub kłopotów z uwagą, w połączeniu z trudnym temperamentem stanowią ważne czynniki predysponujące do wczesnego pojawienia się zaburzenia zachowania, które z kolei często są zwiastunem utrzymującego się przez całe życie antyspołecznego zaburzenia osobowości w dorosłym wieku. 

Indywidualność może przyczyniać się do rozwoju psychopatii 

Na rozwój psychopatii wpływ może mieć kultura, w której wychowuje się człowiek. Biorąc pod uwagę podział ze względu na organizację społeczną — indywidualistyczną i kolektywistyczną — wykazuje się pewien stały wzorzec zachowań. Rywalizacja, pewność siebie i niezależność to cechy typowe dla społeczeństw indywidualistycznych. Przynależność, podporządkowanie, akceptowanie autorytetów i stabilnych związków ceni się w społeczeństwach kolektywistycznych.

Przeczytaj: Czy osoby z cechami psychopatycznymi łatwiej robią karierę w pracy? 

Można więc oczekiwać, że społeczeństwa indywidualistyczne, takie jak amerykańskie, będą w większym stopniu sprzyjać określonym cechom behawioralnym, które w skrajnych formach prowadzą do psychopatii. Wśród tych cech należy wymienić poczucie wielkości, płytkość, powierzchowność, rozwiązłość, jak również brak odpowiedzialności  za innych. Rywalizacja nie tylko skutkuje zachowaniami przestępczymi, ale także powszechnym uciekaniem się do oszustwa, manipulacji, pasożytnictwa. 

Źródło: Psychologia zaburzeń, James Butcher