Gdy potrzeba podjadania w nocy jest silniejsza niż sen...

26.03.2019
Aktualizacja: 10.09.2019 09:29
Zespół nocnego podjadania

W ciągu dnia starasz się zdrowo odżywiać, a w nocy zamieniasz się w potwora, który zjada wszystko, co znajduje się w zasięgu jego dłoni? Prawdopodobnie cierpisz na zespół nocnego podjadania.

Zespół nocnego podjadania (night eating syndrome, NES) to zaburzenie odżywiania związane ze snem. Diagnozuje się je u około 2% populacji na świecie (choć pomocy z powodu nocnego podjadania szuka na całym świecie około 6%). Zaburzenie to częściej dotyka kobiety niż mężczyzn, osoby szczupłe i otyłe, choć w przypadku tych pierwszych nieleczone NES przyczynia się do rozwoju otyłości. Szacuje się, że osoby dotknięte tą chorobą mogą spożywać około jednej czwartej dziennego spożycia kalorii podczas nocnych sesji przekąskowych, co przekłada się na zwiększenie ich wagi.

U około 1/3 osób cierpiących na zaburzenia odżywiania, m.in. anoreksję, bulimię, NES jest chorobą współistniejącą. Podobnie jest w przypadku depresji, stanów lękowych, cukrzycy typu 2.

Jak rozpoznać zespół nocnego podjadania?

Rozpoznanie zespołu nocnego podjadania nie jest łatwe, ponieważ wiele objawów może sugerować również inne schorzenia, np. Zespół Kleine-Levina, bulimii z nocnym podjadaniem, zespołu gwałtownego objadania się czy zaburzenia dysocjacyjne.

Objawy zespołu nocnego podjadania to:

  • zaburzenia snu w postaci bezsenności (przynajmniej 3 razy w tygodniu),
  • problemy z zasypianiem,
  • kilkakrotne w ciągu dnia wybudzanie się ze snu,
  • nadmierne wieczorne łaknienie (spożywanie przynajmniej połowy dziennej racji żywnościowej po godzinie 19.00),
  • poranny głód, czyli pomijanie śniadania,
  • kompulsywne spożywanie produktów, których chory sobie odmówił w ciągu dnia,
  • łaknienie trudne do pohamowania.
  • poczucie wstydu i winy po nocnym jedzeniu – ukrywanie nocnego jedzenia przed bliskimi,
  • poczucie utraty kontroli nad jedzeniem i masą ciała.

Co ciekawe, nie zawsze chory z zespołem nocnego podjadania pamięta, co się zdarzyło w nocy. O jego aktywności świadczą tylko okruszki w kuchni lub w łóżku.

Ważna informacja

O zespole nocnego jedzenia możemy mówić, gdy jego objawy trwają co najmniej 2 miesiące.

Zespół nocnego podjadania - jakie są przyczyny?

Jest wiele teorii mówiących o przyczynach zespołu nocnego podjadania. Naukowcy dopatrują się podłoża natury psychologicznej, genetycznej, a także biochemicznej.

Do potencjalnych czynników ryzyka rozwoju zespołu nocnego podjadania mogą należeć:

  • otyłość (jednak tutaj nie ma wśród naukowców zgodności, bo - co wskazują przeciwnicy tej teorii - NES występuje dość często u mieszkańców krajów śródziemnomorskich, którzy są zdrowi i mają prawidłową wagę)
  • schorzenia i choroby powodujące fragmentację snu, np. zespół niespokojnych nóg (RLS, restless leg syndrome), obstrukcyjny bezdech senny (OSA, obstructive sleep apnea), zespół okresowych ruchów kończyn (PLMD, periodic limb movement disorder), a także objawy po odstawieniu alkoholu, kawy, papierosów, opiatów,
  • leki, np. w literaturze medycznej opisane są przypadki pojawienia się lub nasilenia NES u pacjentów przyjmujących zolpidem, midazolam czy triazolam,
  • obniżanie się poziomu serotoniny w ciągu doby,
  • wzrost poziomu greliny – hormonu żołądkowo-jelitowego zwiększającego łaknienie,
  • zaburzenia nastroju i odmienna reakcja na stres – jego rola jako czynnika wyzwalającego NES nie została jeszcze udowodniona ostatecznie, ale odkryto, że osoby z tym zaburzeniem inaczej reagują hormonalnie na długotrwałe napięcie nerwowe,
  • długotrwałe stosowanie diet - zdaniem niektórych badaczy może mieć to związek z restrykcyjną dietą w ciągu dnia, która zakłóca zegar ciała i normalne wzorce jedzenia,
  • błędy popełniane przez rodziców w żywieniu dzieci.

Ważna informacja

Nie każde podjadanie w nocy ma związek z zespołem nocnego podjadania. Może być związane z trybem pracy czy stylem życia.

Zespół nocnego podjadania - jak się leczy?

W przypadku podejrzenia NES należy chorego skierować do poradni leczenia zaburzeń snu. W leczeniu zespołu nocnego podjadania stosuje się leki uspokajające oraz nasenne, a także leki przeciwdepresyjne i przeciwpadaczkowe.

Bardzo ważne jest również dbanie o prawidłową higienę snu, prawidłową aktywność fizyczną, a także zaplanowanie dobrze zbilansowanych posiłków w ciągu dnia, aby chory nie czuł zwiększonego łaknienia wieczorem. Niekiedy stosuje się terapię behawioralną, hipnoterapię oraz biofeedback, ale nie wszyscy naukowcy uważają je za skuteczne w tego typu przypadkach.

Poleca się również stosowanie technik relaksacyjnych oraz fototerapii.

Źródło: Klinika Chorób Psychicznych i Zaburzeń Nerwicowych Akademii Medycznej w Gdańsku