Selektywne zaburzenia odżywiania, czyli wybiórcze jedzenie. Skąd się bierze?

09.07.2020
Aktualizacja: 09.07.2020 13:32
Selektywne zaburzenia odżywiania
fot. Shutterstock

Selektywne zaburzenia odżywiania to duży problem społeczny, czasami medyczny. Osoby, które jedzą tylko wybrane produkty, często są wyszydzane, wyśmiewane, mają również problem z zaspokojeniem głodu w wielu pozornie normalnych sytuacjach. Dowiedz się, skąd się bierze wybiórcze jedzenie. Jak leczyć selektywne zaburzenia odżywiania?

Choć ma 63 lata, Bob Krause wciąż odżywia się, jak dziecko. Bob je tylko masło orzechowe, krakersy, kanapki z serem, pije mleko czekoladowe i w zasadzie to byłoby na tyle. Inne jedzenie przyprawia Boba o mdłości i nie jest w stanie przekonać się do rozszerzenia swojej diety. Takich osób jest dużo. Zamiast próbować nowych produktów, wolą ich unikać. Skupiają się tylko na pożywieniu, które znają i lubią, innego nie tolerują. O takich osobach mówi się, że mają selektywne zaburzenia odżywiania.

Czym są selektywne zaburzenia odżywiania?

Selektywne zaburzenia odżywiania można nazwać wybiórczym jedzeniem. Choć dla niektórych może się to wydawać śmieszne, to osoby dotknięte tym zaburzeniem mają poważne problemy w życiu codziennym, zawodowym, towarzyskim.

Co jeść, gdy na spotkaniu, w restauracji, na randce jest to, czego normalnie się nie je, nie lubi, nie toleruje? Każdemu czasami zdarza się taka sytuacja. Jednak osoby z selektywnym zaburzeniem odżywiania zmagają się z nią przez cały czas. W konsekwencji zaczynają nosić ze sobą własne produkty, by zaspokoić głód.

Objawy selektywnego zaburzenia odżywiania:

  • odmawianie przyjmowania posiłków o określonym smaku, zapachu, wyglądzie, konsystencji;
  • wypluwanie pokarmu lub odruch wymiotny przy próbie zjedzenia niechcianego pokarmu;
  • akceptowanie tylko kilku określonych produktów, odrzucanie wszystkich pozostałych;
  • strach, wściekłość, płacz, gdy inni próbują zachęcać do próbowania nowych produktów;
  • niechęć do uczestnictwa w spotkaniach, na których będę proponowane nowe produkty (np. urodziny).

Skąd się biorą selektywne zaburzenia odżywiania?

To, czy skrajna wybredność ma swoje korzenie w biologii, czy w psychice danej osoby, nie jest jeszcze jasne, ale wydaje się, że przyczyna może pochodzić z obu tych źródeł.

Osoby z selektywnym zaburzeniem odżywiania najczęściej lubią przetworzone pokarmy, mocno przyprawione (słone, słodkie, ostre). Dla wielu takich osób jedynym pożywieniem są frytki, a owoce i warzywa są całkowicie odrzucane.

Badania sugerują, że selektywni ''zjadacze'' odrzucają żywność opartą na właściwościach sensorycznych innych niż smak: nie lubią wyglądu ani zapachu niektórych (większości) pokarmów. Ponadto osoby dorosłe dotknięte selektywnym zaburzeniem odżywiania mają często negatywne skojarzenia z jedzeniem. Wiele osób twierdzi, że miało ciężki refluks lub problemy żołądkowo-jelitowe, a jedzenie nie kojarzy im się pozytywnie. U niektórych osób zaburzenie rozwija się po traumatycznym przeżyciu, po którym całkowicie przestali jeść i po pewnym czasie przekonali się do kilku produktów.

Zdarza się jednak, że przyczyny selektywnego zaburzenia odżywiania nie da się wyjaśnić.

Warto wiedzieć

Selektywne zaburzenia odżywiania - czy są groźne?

Monotonna dieta, spożywanie tylko produktów przetworzonych, czasami bardzo niezdrowych, może prowadzić do niedoborów witamin, minerałów. Rozwój dziecka z selektywnym zaburzeniem odżywiania może być zaburzony. Wszystko zależy jednak od tego, jakie produkty człowiek spożywa i w jakich ilościach.

Jak leczyć selektywne zaburzenia odżywiania?

Selektywne zaburzenie odżywiania często ustępuje samoistnie, zwłaszcza gdy dotyczy dzieci, które obserwując rodzinę i rówieśników zaczynają do swojej diety włączać nowe produkty.

W przypadku dorosłych sprawa jest poważniejsza. Jeśli przez lata nie udało się zawalczyć z selektywnym odżywianiem, to problem ten tylko się pogłębia. Może, choć nie musi, prowadzić do niedoborów żywieniowych.

Pomóc może rozmowa z psychologiem lub uczestnictwo w terapii behawioralno-poznawczej.

Źródło: livescience.com