Mózg a zaburzenia odżywiania. Co wywołuje nadmierne chudnięcie lub otyłość?

26.09.2019
Aktualizacja: 26.09.2019 06:40
Mózg a zaburzenia odżywiania. Co wywołuje nadmierne chudnięcie lub otyłość?
fot. Shutterstock

Co dzieje się w mózgu osoby, która cierpi na zaburzenia odżywania? Okazuje się, że wyższy poziom serotoniny w pewnych obszarach mózgu, zwiększa ryzyko zaburzeń odżywania. 

Anoreksja a nauka

Obszar mózgu, który odgrywa istotną rolę to podwzgórze. Nie ma jednak wystarczających dowodów na to, że nieprawidłowości w podwzgórzu odgrywają główną rolę w zaburzeniach odżywania. Badacze przeanalizowali raporty pacjentów z guzem podwzgórza. Choć ich stan wiązał się ze wzrostem lub utratą łaknienia, to jednak brak było dowodów na występowanie konkretnych zaburzeń odżywania. Zaś uszkodzenie kory czołowej i skroniowej wydaje się mieć związek z rozwijaniem się w pewnych przypadkach anoreksji, a w innych bulimii. Jest to dość interesujące odkrycie, ponieważ kora skroniowa jest związana z percepcją własnego ciała. 

Obszary kory skroniowej, zwłaszcza kora okołooczodołowa odgrywają również pewną rolę w monitorowaniu stopnia przyjemności danego bodźca, na przykład zapachu lub smaku. 

Jak dochodzi do niekontrolowanych napadów objadania się?

Organizm człowieka charakteryzuje się dobrze znaną tendencją do przeciwdziałania znacznym odchyleniom od pewnej wyznaczonej biologicznej naturalnej wagi, czyli takiej, którą organizm usiłuje obronić. Każdy, kto pragnie osiągnąć i utrzymać znaczny spadek masy ciała, spotka się z wewnętrznym fizjologicznym sprzeciwem. Jedną z form takiego sprzeciwu jest głód. Wraz z coraz większym spadkiem masy ciała głód przybiera na sile aż do poziomów skrajnych, zmuszających organizm do jedzenia. 

Pacjenci z anoreksją wcale nie cierpią na brak łaknienia, lecz mogą nieustannie myśleć o jedzeniu i ze wszystkich sił starać się tłumić stale rosnący apetyt. Podobnie nieustannie przebywający na diecie może zwiększyć prawdopodobieństwo, że dana osoba poczuje impuls do pochłonięcia dużej ilości wysokokalorycznego pożywienia. U pacjentów z bulimią takie impulsy mogą prowadzić do niekontrolowanych napadów objadania się. 

Serotonina w zaburzeniach odżywania 

Z pojawienie się obsesji i zaburzeń nastroju wraz z impulsywnością ma związek serotonina. To neuroprzekaźnik, który modeluje też łaknienie i zachowania związane z jedzeniem. Badacze doszli do wniosku, że zaburzenia odżywiania wiążą się z rozregulowaniem systemem serotoninergicznego. 

U osób z anoreksją występuje niski poziom 5-HIA A (kwas 5-hydroksyindolooctowego), będącego głównym produktem rozpadu serotoniny, co może być efektem spożywania niewielkich ilości pożywienia. Dla porównania 5-HIAA znajduje się na normalnym poziomie u osób z bulimią. Badacze przeanalizowali obie te grupy pacjentów, po wyzdrowieniu ich poziom 5-HIAA był wyższy niż u kobiet z grupy kontrolnej oraz niż u kobiet w trakcie choroby. 

Badacze sugerują, że osoby, u których występuje nadmierna aktywność serotoniny, mogą regulować ją za pomocą diety, zmniejszając ilość przyjmowanego tryptofanu, który jest składnikiem serotoniny. Trzeba pamiętać też o tym, że neuroprzekaźniki takie jak serotonina nie działają w odosobnieniu. Zmiana w układzie serotoninergicznym pociągnie za sobą kolejne, w innych układach neuroprzekaźnikowych (dopaminergicznym, noradrenergicznym). 

Źródło: Psychologia zaburzeń, James Butcher, Jill Hooley, Susan Mineka 

Przeczytaj: W parze z anoreksją idą inne zaburzenia psychiczne. Wystąpienie pierwszych objawów