Zmęczeni przez cały czas... na tę dolegliwość może cierpieć nawet 11 mln Polaków

05.11.2020
Aktualizacja: 05.11.2020 16:01
Zmęczeni cały czas (TATT)
fot. Shutterstock

TATT – pod tym skrótem kryje się angielski termin "tired all the time", którym lekarzem określają osoby odczuwające przez cały czas zmęczenie. Jakie są przyczyny i objawy tego zjawiska?

Szacuje się, że około 11 mln Polaków skarży się na ciągłe zmęczenie. Pojawia się ono nawet wtedy, gdy – teoretycznie – powinniśmy być wypoczęci, czyli np. po przespanej nocy. Kiedyś to odczucie lekceważono, jednak od pewnego czasu lekarze zwracają uwagę na ten objaw, ba uznano nawet, że stanowi on poważny problem medyczny. Osoby cierpiące na przewlekłe zmęczenie są bowiem bardziej zagrożone depresją, otyłością, cukrzycą, udarem, a nawet problemami z sercem czy nadciśnieniem tętniczym. Poza tym, we wszystkie swoje czynności muszą wkładać znaczne więcej wysiłku niż inne osoby.

Zmęczeni przez cały czas (TATT) – jakie są tego przyczyny?

Naukowcy wciąż szukają przyczyn tej dolegliwości, ale już wytypowali kilku winowajców.

Mitochondria. Niektórzy z badaczy podejrzewają, że to "osłabienie" może mieć przyczyny na poziomie komórkowym, a dokładnie chodzi o mitochondria. Badacze z Kalifornii (USA) zauważyli, że u osób cierpiących na chroniczne zmęczenie następują zmiany w działaniu mitochondriów. Można to porównać do hibernacji, kiedy to niektóre organizmy pod wpływem niekorzystnych warunków środowiskowych zapadają sen zimowy czy letni i w ten sposób oszczędzają siły. W przypadku ludzi czynnikami wyzwalającymi taki stan, mogą być infekcje i urazy, toksyny w jedzeniu lub powietrzu, stres.

Leptyna. Niektóre badania dowiodły, że u osób z TATT rośnie poziom leptyny. Jest to hormon odpowiedzialny za sygnalizowane mózgowi, że ciało dysponuje wystarczającymi zasobami energii. Leptyna zmniejsza apetyt, więc jej nadmiar może zmniejszać poziom aktywności organizmu.

Cytokiny. U osób cierpiących na ciągłe zmęczenie wykryto również podwyższony poziom cytokin – białka biorące udział w obronie organizmu przed różnymi patogenami. Pojawiają się one, gdy w organizmie jest stan zapalny. Cytokiny zwalczają infekcję, ale przy okazji sprawiają, że organizm oszczędza energię przeznaczoną na inne aktywności (dlatego podczas choroby zwykle czujemy się rozbici, słabi i musimy dużo wypoczywać). Teoretycznie po uporaniu się ze stanem zapalnym, cytokiny powinny zniknąć. Niestety okazało się, że u wielu osób tak się nie dzieje, a to dlatego, że stan zapalny jest u nich stały (np. gdy cierpią na reumatoidalne zapalenie stawów, cukrzycę, miażdżycę, nowotwory, otyłość).

Brak snu i stres. Zdaniem naukowców uczucie ciągłego zmęczenia może zależeć od środowiska, w którym żyjemy, oraz stylu życia. Nieregularny tryb życia, zakłócenia rytmu  dobowego zaburzają pracę naszego zegara biologicznego. Jego sercem jest tzw. jądro nadskrzyżowaniowe podwzgórza. W ciągu dnia jądra nadskrzyżowaniowe wysyłają do mózgu impulsy uruchamiające produkcję substancji zwiększających naszą koncentrację i gotowość do działania. Wieczorem neurony te sprawiają, że nasz mózg wytwarza hormony, takie jak melatonina, wyciszające nas i przygotowujące organizm do snu. Jeśli praca jąder nadskrzyżowaniowych podwzgórza zostanie zaburzona... mamy uczucie ciągłego zmęczenia.

Napoje energetyczne. Zawierają one kofeinę, taurynę, cukier. Substancje te sprawiają, że organizm jest pobudzony, jednak gdy ich poziom w organizmie spadnie... czujemy się ospali i zmęczeni. Duże dawki kofeiny mogą zakłócać sen, rozregulować nasz zegar biologiczny. W rezultacie rano możemy się obudzić zmęczeni, pozbawieni energii.

Zmęczeni przez cały czas (TATT) – jak wygląda leczenie?

Decyzję o leczeniu zawsze podejmuje lekarz, który przebada pacjenta, wykluczy inne przyczyny zmęczenia, np. choroby. Pacjentom ulgę mogą przynieść:

  • antydepresanty, które regulują rytm dobowy oraz redukują poczucie zmęczenia,
  • chronobiotyki – substancje, dzięki którym łatwiej jest zsynchronizować nasz zegar biologiczny z naturalnym rytmem dnia i nocy.

Zmęczeni przez cały czas (TATT) – profilaktyka

Jednak – zdaniem lekarzy i naukowców  – najskuteczniejsze i najmniej obciążające organizm, są najprostsze środki. Czasem wystarczy się dobrze wyspać.

Co zrobić, by uniknąć TATT, i nie być zmęczonym przez cały czas? Podpowiadamy.

  1. Nie zarywaj nocy i unikaj spania do południa. Ważne jest zachowanie naturalnego rytmu dobowego, nie tylko w dni powszednie, ale również w weekend.
  2. Dbaj o aktywność fizyczną. Liczy się regularność. Staraj się codziennie chodzić na spacery, jeździć na rowerze, biegać lub chodzić na basen.
  3. Regularnie wietrz pomieszczenia, w których spędzasz czas. Rób przerwy w pracy, wychodź na krótkie przerwy na zewnątrz. Dzięki temu rozprostujesz się, "przewietrzysz" umysł.
  4. Zadbaj o odpowiednią, zbilansowaną dietę, w której będzie sporo warzyw i owoców, a także węglowodanów złożonych. Produkty te są wolniej metabolizowane i nie powodują gwałtownych skoków poziomu cukru.
  5. Ogranicz, a najlepiej w ogóle zrezygnuj z picia kawy i alkoholu. Niestety te produkty teoretycznie mają nas pobudzić, ale w rzeczywistości przyczyniają się do uczucia ciągłego zmęczenia. Zdarza się też, że pite w nadmiarze zaburzają sen i rozregulowują dobowy rytm.

Źródło: Focus

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.