Zespół stresu opiekuna: gdy bliski niedomaga, choruje cały dom

24.07.2019
Aktualizacja: 24.07.2019 15:30
Zespół stresu opiekuna
fot. Shutterstock

Zespół stresu opiekuna to pojęcie z zakresu psychologii, związane z wyczerpaniem obowiązkami i poczuciem odpowiedzialności za drugiego człowieka. Dotyka opiekunów seniorów, osób chorych i niepełnosprawnych. Sprawdź, jak sobie z nim poradzić.

Młodzi rodzice często czują się przytłoczeni obowiązkami, poczuciem odpowiedzialności za drugiego człowieka, lękiem o jego przyszłość, ale uśmiech dziecka wynagradza wszystko. W przypadku osób starszych, schorowanych, niepełnosprawnych, uśmiechu często nie ma, awantura nierzadko wisi w powietrzu, a i przyszłość rysuje się w innych barwach. Jak sobie z tym poradzić?

Trudna rola opiekuna

Opiekun osoby starszej, schorowanej, niepełnosprawnej na co dzień zmaga się ze skomplikowaną logistyką, zwłaszcza jeśli pracuje, a pod jego opieką wciąż są małoletnie dzieci. Czasem krąży pomiędzy dwoma domami, czasem tylko pomiędzy pokojami, ale sytuacja zawsze wymaga zwiększonych nakładów energii i nakładów finansowych. Dom musi być odpowiednio przystosowany. Chory znajduje się na specjalnej diecie. Wyjazd na urlop, ba!, wyjście na dłużej z domu, graniczy z cudem.

Z drugiej strony, pojawia się ogromne obciążenie psychiczne za zdrowie, a czasem i życie drugiego człowieka. Trzeba podejmować decyzje odnośnie do lekarza i leczenia. Znaleźć odpowiedniego rehabilitanta. A zabiegi pielęgnacyjne wymagają nie tylko odpowiednich umiejętności, ale i przełamania pewnych oporów psychicznych.

Sytuacja wymaga nie tylko zwiększonych nakładów energii, ale i niewyczerpanych pokładów empatii i spokoju. Czasem, na nowo, po wielu latach rozłąki, trzeba nauczyć się ponownie przebywać w swoim towarzystwie. Nauczyć się rozmawiać. Okazywać troskę w sposób ciepły, ale nienachalny. Przyjąć emocje niedomagającego członka rodziny, nie oczekując nic w zamian, nawet uśmiechu. To budzi uzasadnioną frustrację, o której w dodatku nie można mówić.

A może właśnie można?

Jak sobie radzić ze stresem opiekuna?

W psychologii funkcjonuje pojęcie „zespołu stresu opiekuna”. Jest to fizyczne, psychiczne i emocjonalne wyczerpanie, wynikające z obciążenia obowiązkami i poczucia odpowiedzialności za drugiego człowieka.

Najpierw pojawia się przewlekłe zmęczenie, które stopniowo zmienia się w uczucie bezsilności i beznadziei. Stąd już krótka droga do nerwicy i depresji, które powodują bezsenność i osłabienie układu immunologicznego, co z kolei naraża nas na rozwój chorób o podłożu autoimmunologicznym, takich jak choroba Hashimoto, zespół jelita drażliwego, migrena czy łuszczyca.

„Najczęstsze uczucia, które deklarują nieformalni opiekunowie seniorów, to, oprócz poczucia dobrze spełnionego obowiązku, frustracja, zmęczenie, rozdrażnienie i poczucie izolacji. Jeśli odczuwasz podobne emocje, nie wiń się, to zupełnie naturalne” – uspokajają autorzy poradnika „Zrozumieć starość”.

Rady, które przygotowali dla opiekunów, to m.in.:

  1. Sprawdź, czy w twoim mieście organizowane są kursy dla opiekunów.
  2. Umów się na wizytę u psychologa, żeby dowiedzieć się, jak sobie radzić z emocjami.
  3. Szukaj drobnych przyjemności, nie rezygnuj z kontaktów towarzyskich. Raz na jakiś czas spróbuj wyjść do kina lub na kawę z przyjacielem.
  4. Ustal zasady codziennego funkcjonowania. Pamiętaj, że masz prawo do odpoczynku i swojego życia.
  5. Trudne sytuacje pokonuj humorem — śmiech jest zaraźliwy.

Źródło: "Zrozumieć starość" Poradnik dla Rodzin i Opiekunów Seniorów