Zamknij

Jak się starzeć zdrowo i szczęśliwie? Kilka ważnych rad

18.03.2022
Aktualizacja: 18.03.2022 15:55
Starzenie się
fot. Shutterstock

To jak się starzejemy zależy od nas i naszego nastawienia. Dowiedz się, jak się zestarzeć zdrowo, by jak najdłużej cieszyć się z życia.

Żyjemy coraz dłużej, nawet o kilkanaście lat w porównaniu z latami 50. XX w. – tak wynika z danych Głównego Urzędu Statystycznego. Przeciętny Polak żyje obecnie ponad 74 lata, a przeciętna Polka 82 lata (dla porównania w latach 50. było to 56 lat i 62 lata). Co ważne, wielu seniorów jest wciąż aktywnych zawodowo, fizycznie, a także towarzysko. Powody tego stanu nikogo nie dziwią. Mamy lepszy dostęp do opieki medycznej, ale też zdrowiej i świadomiej żyjemy.

Co zrobić, by się zdrowo zestarzeć i jak najdłużej cieszyć się dobrym zdrowiem? Odpowiedź na to pytanie można znaleźć w książce Andrew Weil'a "Jak się zdrowo zestarzeć? Poradnik na całe życie" (Państwowy Instytut Wydawniczy, 2008 r.). Autor podaje przykłady z życia wzięte, które o wiele bardziej przemawiają niż teorie naukowców na temat zdrowego stylu życia.

Wniosek, jaki można wyciągnąć z tej publikacji brzmi: starość niekoniecznie musi być cierpieniem i bólem, może być radością, szczęściem przyjemnością. Trzeba tylko zastosować się do kilku rad autora. Jakich? O tym poniżej.

Zaakceptuj proces starzenia

Zdaniem autora, aby "zestarzeć się z wdziękiem, trzeba przestać negować fakt, że się starzejemy i uczyć się utrzymywać nasze ciało i umysł w dobrej kondycji na wszystkich etapach życia". Każdy człowiek powinien zaakceptować fakt starzenia się i dążyć do lepszego przeżycia tych lat, które są jeszcze przed nim. Jak to osiągnąć?

Pierwszym krokiem, który ma nam w tym pomóc jest zrozumienie, na czym polega proces starzenia się. Andrew Weil uważa, że  nasze życie zależy od nas, a nasza starość będzie tak wyglądać, jak siebie do tego przygotujemy (z wyjątkiem wypadków losowych).

Bardzo wielu ludzi próbuje zaprzeczać rzeczywistości i wpływowi czasu. Niektórzy, by ukryć ślady starzenia się, maskują je, stosując kosmetyki, inni natomiast poddają się operacjom plastycznym. Zdaniem Andrew Weil'a kiedyś starość kojarzyła się większości społeczeństwa ze słowami: dojrzały, mądry, trwały, wytrzymały, obecnie ze słowami: podstarzały, zgrzybiały, zniedołężniały. Niestety większość z nas widzi w starości więcej cech negatywnych niż pozytywnych. Wiadomo, że w starszym wieku częściej się ma problemy fizyczne (bóle, ograniczona ruchliwość) i psychiczne (słabsza pamięć), ale są sposoby radzenia sobie z tym.

Autor uważa, że „nasz prawdziwy wiek – ten biologiczny – nie jest zdeterminowany liczbą przeżytych lat, ale stanem naszego organizmu, jego struktur i funkcji".

Stosuj dietę przeciwzapalną

Dużym obciążeniem dla organizmu jest stres oksydacyjny i związana z nim produkcja wolnych rodników, które działają niszczycielsko i toksycznie na komórki w naszym organizmie, wywołując stany zapalne. Nasze zdrowie zależy w bardzo dużym stopniu od skuteczności naszego systemu obrony przed wolnymi rodnikami, czyli od enzymów neutralizujących wolne rodniki.

Aby wesprzeć nasz układ odpornościowy, musimy jeść więcej roślin (najlepiej, by się znalazły w każdym posiłku), które stanowią podstawę diety przeciwzapalnej, bo zawierają witaminy i minerały, czyli naturalne antyoksydanty (przeciwutleniacze). Poza tym w diecie nie powinno zabraknąć produktów, które są dobrym źródłem wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (omega-3 i omega-6), świeżych ziół, przypraw, dobrych tłuszczów pochodzenia roślinnego (oliwa z oliwek). Natomiast wykluczyć należy produkty wysokoprzetworzone, tłuszcze i produkty pochodzenia zwierzęcego, a także produkty zawierające cukier (w każdej postaci).

Jak się zdrowo zestarzeć?

O czym jeszcze warto pamiętać? Andrew Weil ma jeszcze kilka ważnych rad.

  • Prowadź coś w rodzaju kartoteki zawierającej historie swoich chorób, urazów, terapii, hospitalizacji, obecnie przyjmowane leki, a także historie chorób swojej najbliższej rodziny. To pomoże Ci ustalić najważniejsze cele profilaktyki chorób.
  • Upewnij się, że poddałeś/ poddałaś się wszystkim zalecanym szczepieniom i szczep się na bieżąco. To pomoże zredukować ryzyko poważnych chorób i ich powikłań.
  • Poddawaj się kompleksowym, regularnym badaniom: mierz ciśnienie tętnicze, przynajmniej raz w roku badaj krew oraz mocz, zrób badanie EKG. Te badania pozwolą wykryć schorzenia, takie jak: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, podwyższony poziom cholesterolu, anemia oraz problemy z wątrobą czy nerkami. Wczesne wykrycie tych chorób pozwala na ich skuteczniejsze leczenie i tym samym lepsze samopoczucie.
  • Jeśli stwierdzono u ciebie objawy sprzyjające rozwojowi jakiejś choroby, najpierw spróbuj poradzić sobie z nimi za pomocą środków pozafarmakologicznych, oczywiście pod kontrolą lekarza oraz dietetyka.
  • Pobądź się nałogów. Nie pal, nie pij. Dym z papierosów to czynnik środowiskowy sprzyjający powstawaniu raka. Przyczynia się również do rozwoju innych poważnych chorób.
  • Dbaj o odpowiednią masę ciała. Otyłość jest nie do pogodzenia ze zdrowym starzeniem się, ponieważ zwiększa ryzyko wielu chorób, np. zawału, cukrzycy typu 2, artretyzmu.
  • Dbaj o odpowiednią aktywność fizyczną – przynajmniej 30 minut dziennie. Ludzkie ciało jest przeznaczone do zróżnicowanego i regularnego używania. Jednak współczesny model życia sprawia, że większość z nas spędza cały dzień na kanapie, za biurkiem lub jeżdżąc wszędzie samochodem. Staraj się jak najwięcej chodzić, przesiądź się na rower, po prostu bądź aktywny.
  • Pamiętaj, że dotyk i seks są również ważnymi aspektami życia człowieka, także tego starszego. Staraj się utrzymywać bliskie relacje z rodziną, przyjaciółmi, nie stroń od bliskości.  Są badania, które wskazują, że starsi ludzie, którzy pozostają aktywni seksualnie, cieszą się lepszym zdrowiem fizycznym i emocjonalnym niż ci, którzy seksu nie uprawiają.
  • Unikaj stresujących sytuacji i naucz się sobie radzić ze stresem. Całkowite wyeliminowanie stresu z naszego życia jest raczej niemożliwe, ale możemy nauczyć się lepiej sobie z nim radzić. Naukowcy udowodnili, że „istnieje bezpośrednia korelacja między obiektywnym i subiektywnym stresem a starzeniem się komórek. Im wyraźniej stres jest postrzegany i im dłużej się utrzymuje, tym większe wyrządza krzywdy". Andrew Weil uważa, że nasz umysł jest zdolny do kontrolowania reakcji stresowych. Każdy człowiek sam sobie wybiera sposoby na odstresowanie. Mogą to być ćwiczenia oddechowe, medytacje, wizualizacje, masaż, wszystko, co uruchamia reakcje relaksacyjne.
  • Zadbaj o sen i odpoczynek. Oprócz aktywności fizycznej, ludzkie ciało potrzebuje również odpowiedniego dawkowania odpoczynku i snu. Andrew Weil uważa, że drzemka w dzień jest bardzo potrzebna. Jednak zbyt częste i zbyt długie lub odbywające się w złej porze dnia drzemki mogą przynieść skutek odwrotny od zamierzonego. O higienę snu trzeba dbać, gdyż dobry sen jest ważnym czynnikiem normalnego funkcjonowania organizmu.
  • Zadbaj o swoje sferę emocjonalną. Staraj się pozytywnie myśleć. Myśli to pierwotne źródło emocji, zachowań, a także naszych postaw wobec siebie. Efektem braku równowagi emocjonalnej są depresja i lęki, które zakłócają spokojny proces starzenia się.

Ważne!

Nigdy nie jest za późno na zmiany. Warto się zastanowić nad tym, co w życiu zrobiliśmy, czego nie zdążyliśmy zrobić, co jeszcze da się naprawić.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Jak się zdrowo zestarzeć? Poradnik na całe życie", Andrew Weil, Państwowy Instytut Wydawniczy, 2008/ recencja Józefa Sowy, opublikowana w magazynie "Nauczyciel i Szkoła" 1-2 (46-47), 223-228