Zamknij

Dlaczego tak trudno odejść z przemocowego związku?

23.08.2022
Aktualizacja: 23.08.2022 12:45

Wyjście z przemocowego związku, relacji jest bardzo trudne, bo krzywdziciel osacza swoją ofiarę i uzależnia ją od siebie. Dowiedz się, na czym polega cykl przemocy i jak można pomóc ofierze. 

Przemoc w związku
fot. Shutterstock

Osoby doświadczające przemocy latami tkwią w przemocowym związku. Nie potrafią się z niego wydostać. Dla osób z zewnętrz może wydawać się to niezrozumiałe. Często pytają: "dlaczego w tym tkwisz?", "dlaczego nie odejdziesz?", "dlaczego wracasz?". Ale to naprawdę nie jest takie proste, jakby się nam wydawało.

Cykle przemocy – jak wygląda?

W przypadku przemocy domowej można zauważyć pewną prawidłowość. Jako pierwsza zauważyła ją i opisała amerykańska psycholożka Lenore E. Walker i nazwała ją "cyklem przemocy". Można go podzielić na trzy etapy:

  • Narastanie napięcia, gdy sprawca staje się coraz bardziej drażliwy i konfliktowy, nie potrafi zapanować nad gniewem i z byle powodu inicjuje kłótnie i awantury.
  • Ostra przemoc, gdy następuje wybuch agresji i sprawca wpada w szał, staje się nieprzewidywalny: bije, dusi, wyzywa, grozi.
  • "Miodowy" miesiąc, gdy sprawca przeprasza, żałuje, cierpi, płacze, tłumaczy, obiecuje poprawę. Ofiara najczęściej wybacza, daje drugą szansę (np. wraca do domu).

Katarzyna Nowakowska, psycholożka z Fundacji Feminoteka w książce Jacka Hołuba "Beze mnie jesteś nikim. Przemoc w polskich domach" przyznała: "Nie podoba mi się określenie <miodowy miesiąc>. To chwila normalności. Przemocowiec ma potrzebę kontrolowania drugiej osoby, więc "zasysa" ją, gdy czuje, że mu się wymyka, chce odejść. To świadome działanie toksycznego partnera, mające na celu odzyskanie kobiety po zerwaniu. Ale za każdym razem tego tak zwanego dobrego traktowania jest coraz mniej (...) Miodowy miesiąc w takich związkach trwa chwilę, bo ile można udawać. A potem zaczyna się spirala w dół. Życie w nieustannym stresie, stąpanie po cienkim lodzie, bo nigdy nie wiadomo, kiedy takiego gościa trafi zły nastrój i nastąpi wybuch agresji".

Dlaczego ofiary przemocy tkwią w przemocowym związku?

Ofiary przemocy domowej w wyniku takiej huśtawki emocjonalnej:

  • wyczerpane psychiczne,
  • mają niskie poczucie wartości,
  • uważają, że to, co je spotkało, to jest ich wina (sprawcy zależy, aby tak było, dlaczego często mówi: "gdybyś mnie nie sprowokowała/ nie sprowokował, nie stałoby się to").

Wyjście z patologicznego związku to długi proces, który trwa latami. Eksperci uważają, że im dłużej się doświadczało przemocy, tym trudniej się od niej uwolnić. Musimy pamiętać, że w przemocowym związku krzywdziciel nie tylko zadaje ból (fizyczny, psychiczny), ale również wpływa na postrzeganie rzeczywistości ofiary, np. wmawia jej, że bez niego by sobie nie poradziła.

Przemocowiec ma opracowaną całą strategię wobec ofiary, m.in.:

  • izoluje ją od jej najbliższego otoczenia (rodziny, znajomych),
  • zabrania pracować lub zabiera jej pieniądze (uzależnia ją ekonomicznie od siebie),
  • monopolizuje całą jej uwagę na sobie i związku,
  • nierzadko szantażuje i straszy (jak odejdziesz, to zabiję siebie lub ciebie).

W efekcie ofiara jest przekonana, że bez krzywdziciela nie da rady funkcjonować, że nie ma na nic wpływu i że nigdy nie uda się jej uwolnić od przemocy, ani jej powstrzymać.

Jak napisał w swojej książce Jacek Hołub, mamy tu do czynienia z syndromem wyuczonej bezradności. Ofiary godzą się ze swoim losem, nie mają siły na walkę, wpadają w apatię, są w ciągłym lęku i stale zmęczone. Ich celem jest przetrwać kolejny dzień, na nic innego nie mają siły.

Jak pomóc ofierze przemocy?

Eksperci wyliczają:

  • nie oceniaj,
  • zaufaj,
  • okaż zrozumienie,
  • pokaż możliwości,
  • zaproponuj pomoc, ale niczego nie narzucać,
  • daj przestrzeń i czas do namysłu,
  • nie staraj się sterować nią,
  • nie krytykuj, gdy zdecyduje się ponownie wrócić do kata.

Zdaniem ekspertów, mając nasze wsparcie, ofiary poczują się na tyle silne, by działać, by samodzielnie podejmować decyzje o swoim życiu. Potrzebują tylko na to czasu.

Jeśli szukasz profesjonalnej pomocy, zajrzyj na strony:

Źródło: „Beze mnie jesteś nikim. Przemoc w polskich domach”, Jacek Hołub, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2021