Czym różni się prawidłowe wahanie nastroju od depresji?

30.05.2019
Aktualizacja: 01.08.2019 13:26
Czy zaburzenia nastroju to już depresja?

Nastrój człowieka może być różny, wahania się w ciągu dnia są zupełnie naturalne i prawidłowe. Nic w tym złego, że jednego dnia jesteśmy weselsi, kolejnego refleksyjnego, a jeszcze innego odczuwamy smutek. Wpływają na to różne czynniki: zmęczenie, konkretne wydarzenia, środowisko. Kiedy wahania nastroju mogą nas zaniepokoić? 

Czym różni się smutek, złość, żal, żałoba od depresji? 

Chwilowe obniżenie nastroju z jednej strony pomaga nam pogodzić się z trudnościami, niepowodzeniami, z drugiej zaś strony chroni każdego z nas przed nadmierną utratą sił, za pogonią za nierealnymi celami. Naturalnie odczuwamy obniżenie nastroju, kiedy przeżywamy jakąś stratę. Może to być wyjazd kogoś ważnego, śmierć bliskiej osoby, rozwód rodziców, rozpad związku, niedostanie się do wymarzonej szkoły, odrzucenie, choroba. 

W takich sytuacjach przeżywamy żałobę, czyli okres obniżonego nastroju z powodu trudnych wydarzeń. Podobnie jak ból i strach, są uniwersalnym nastrojem. Klasyfikacja DSM-5 daje nam jasne rozróżnienie między depresją a żałobę, tych dwóch pojęć również nie należy mylić. 

Depresja:

  • depresyjny nastrój utrzymuje się przez większość czasu;
  • negatywne uczucia są zgeneralizowane, dotyczą własnej osoby, przyszłości, świata;
  • nie zdarzają się momenty lepszego nastroju
  • myśli o śmierci są związane z pesymistyczną oceną siebie, świata i przyszłości;

Żałoba:

  • nasilenie smutku zmienia się w ciągu jednego dnia, z czasem słabnie;
  • negatywne myśli wiążą się ze stratą;
  • zdarzają się momenty lepszego nastroju;
  • myśli o śmierci są związane z chęcią połączenia się z ukochaną osobą.

Czym jest nastrój? 

Aby zrozumieć zaburzenia nastroju i depresję, należy zrozumieć, czym jest nastrój człowieka. Definicja depresji skupia się na tym, że jest to zaburzenie nastroju lub że choroba ta objawia się obniżeniem nastroju. Nastrój wiąże się z poczuciem szczęścia lub smutku, z byciem optymistyczną lub pesymistą, z zadowoleniem lub brakiem satysfakcji z własnej sytuacji życiowej. Nastrój oznacza długotrwałą emocję, która rzutuje na to, jak patrzymy na swoje życie. Może być prawidłowy (wyrównany), obniżony (depresyjny), dysforyczny (depresyjno-dysforyczny), podwyższony (mania, hipomania).

Nastrój prawidłowy występuje wtedy, gdy przez większość czasu czujemy się dobrze i jesteśmy zadowoleni z tego, co robimy i jak wygląda nasze życie. Oczywiście zdarza się nam, że na krótko stajemy się smutni lub przeciwnie bardzo pogodni. Prawidłowy nastrój nie jest niezmienny! Może ulegać wahaniom. 

Nastrój depresyjny (obniżony) to głównie przewlekłe uczucie smutku i przygnębienia niezależnie od zewnętrznych okoliczności. Nastrój uznajemy za depresyjny, gdy smutek utrzymuje się przez większość dnia, przynajmniej przez dwa tygodnie, nieleczony może utrzymać się nawet przez kilka miesięcy. 

Nastrój dysforyczny (depresyjno-dysforyczny) to mieszanka smutku i złości. Osoby patrzące z boku widzą przede wszystkim złość i nadmierne atakowanie innych. Natomiast osoba doświadczająca tego stanu widzi swoje wewnętrzne cierpienie, którego nikt nie potrafi zrozumieć, ma poczucie skrzywdzenia. Nastrój dysforyczny jest bardzo często u nastolatków. 

Nastrój podwyższony (mania, hipomania) to nierealistyczne uczucie pobudzenia i euforii. Powoduje, że błędnie oceniamy swoje możliwości. Sygnałami, które sugerują chorobowe podwyższony nastrój, mogą być: poczucie własnej mocy,  wielkości, nadmierna rozmowność, poczucie, że jest się w stanie pokonać każdą trudność, a wszystkie przychodzące do głowy pomysły są genialne. 

Przeczytaj: Różne oblicza depresji. Zaburzenia nastroju i stosowane terapie 

Przejawy dobrego i obniżonego nastroju 

Często zbyt szybko określamy zły nastrój jako depresję, albo w drugą stronę chroniczny smutek nie łączymy z depresją. Gdzie jest granica? Dobrym nastrój rozpoznamy po zadowoleniu, spokoju, pozytywnym nastawieniu do innych, optymizmie, zaciekawieniu, pewności siebie. W przypadku obniżonego nastroju odczuwać możemy poczucie samotności, zamknięcia się na świat, lęk przed zmianami, negatywny obraz przyszłości, poczucie pustki, drażliwość, niepokój. 

Objawy depresji

Warto odpowiedzieć sobie na serię pytań, które dadzą orientację, czy są powody do niepokoju. Warto pamiętać też o tym, że depresja u różnych osób objawiać się inaczej. Tym bardziej, że jest to choroba, która rozwija się stopniowo. 

  1. Czy zauważyłaś/eś u siebie przewlekłe zmiany nastroju?
  2. Czy odczuwasz, że straciłaś/eś radość życia? Jest tak dzień po dniu, tydzień po tygodniu?
  3. Czy funkcjonujesz znacznie gorzej niż dotychczas?
  4. Czy straciłaś/eś zainteresowania rzeczami, które wcześniej sprawiały ci radość?
  5. Czy poświęcasz mniej czasu na rzeczy, które kiedyś lubiłaś/eś?
  6. Czy zacząłeś/aś ograniczać spotkania z przyjaciółmi, rzadziej wychodzisz z domu?
  7. Czy pojawiły się problemy z koncentracją?
  8. Czy masz trudności ze zmobilizowaniem się? 
  9. Czy masz problemy ze snem lub/i wahania apetytu?
  10. Czy odczuwasz spadek energii, mniej dbasz o siebie, masz podkrążone oczy?
  11. Gorzej postrzegasz siebie, nadmiernie się obwiniasz, mówisz, że życie nie ma sensu albo że nie masz po co żyć?