Wypalenie zawodowe uznane za chorobę. Decyzja WHO daje szansę na zwolnienie lekarskie

15.10.2019
Aktualizacja: 15.10.2019 15:44
Wypalenie żywieniowe i zwolnienie lekarskie.
fot. Shuterstock

Światowa Organizacja Zdrowia zaktualizowała Międzynarodową Statystyczną Klasyfikację Chorób (ICD-10), według której wypalenie zawodowe uznano za syndrom zawodowy związany z bezrobociem i zatrudnieniem, w związku z czym od początku 2022 roku będzie można otrzymać na nie zwolnienie chorobowe.

Zwolnienie na wypalenie zawodowe: zmiana WHO

Będzie można otrzymać zwolnienie lekarskie przy objawach wypalenia zawodowego. WHO wpisała wypalenie zawodowe na listę oficjalnych jednostek chorobowych. Na temat coraz częściej spotykanego zjawiska na rynku pracy wypowiadają się polscy eksperci różnych dziedzin. Decyzja światowej organizacji zdrowia o umieszczeniu wypalenia zawodowego na liście chorób ma przede wszystkim sprawić, że pracodawcy, ale też pracownicy uświadomią sobie, jak istotne jest dbanie o zdrowie psychiczne. Powinniśmy reagować już przy pierwszych niepokojących objawach. 

Syndrom wypalenia zawodowego to bez wątpienia kolejna choroba cywilizacyjna, która dotyka współczesne społeczeństwa. Jej diagnozowanie będzie jednak trudne, a lekarze orzecznicy muszą liczyć się z tym, że choroba ta będzie stanowiła ogromne pole do nadużyć dla osób niezainteresowanych podejmowaniem czynności zawodowych, które pozostają maksymalnie długo na zwolnieniach chorobowych generujących tzw. absencję „zawodową” (inaczej „patologiczną”). Według danych Conperio pochodzących z 110 firm na terenie całej Polski, obecnie absencja „zawodowa” stanowi średnio 10% absencji chorobowej (rozpiętość wskaźnika od 2% do 15% w zależności od  przedsiębiorstwa). Zazwyczaj są to bardzo długie zwolnienia, następujące bezpośrednio po sobie, średni czas trwania pojedynczego druku ZLA to około 24 dni – komentuje  Mikołaj Zając, prezes Conperio – największej i najbardziej doświadczonej w problematyce absencji chorobowej firmy konsultingowej na polskim rynku.

Absencja pracownicza – usprawiedliwiona lub też nieusprawiedliwiona nieobecność w pracy. Powoduje ona zmniejszenie ilości czasu pracy. Podstawą nieobecności w pracy są urlopy oraz zwolnienia z tytułu choroby bądź opieki. Długość tej nieobecności jest unormowana przez przepisy prawne – Kodeks pracy. 

Co wpływa na tworzenie się wypalenia zawodowego? 

Według ogólnodostępnych definicji jest to syndrom, który pojawia się u pracownika w wyniku ciągłego stresu spowodowanego wykonywanymi na co dzień obowiązkami. Według ekspertów wyróżnić można 5 głównych przyczyn, z tego dwie wynikają z działań pracodawców, a trzy leżą po stronie pracownika. Przyczyną wypalenia zawodowego jest:

  • długotrwały stres, 
  • nieprawidłowa dieta i siedzący tryb życia,
  • permanentny brak czasu na wypoczynek,
  • brak umiejętności rozładowania napięcia i stresu,
  • przeciążenie układu nerwowego. 

Na wypalenie zawodowe najbardziej narażone są osoby pracujące w zawodach związanych z kontaktem z ludźmi, edukacją i niesieniem ludziom pomocy, przede wszystkim nauczyciele, lekarze, pielęgniarki, pracownicy socjalni, psychologowie.

Wypalenie zawodowe: ciekawostki 

W amerykańskiej literaturze psychologicznej wypalenie pojawiło się w połowie lat 70. W 1974 roku Herbert J. Freudenberger, amerykański psychiatra, w artykule zamieszczonym w czasopiśmie Journal of Social Issue, użył określenia wypalenie do oznaczenia stanu wyczerpania jednostki spowodowanego nadmiernymi zadaniami stawianymi jej przez fizyczne lub społeczne środowisko pracy.

Freudenberger przedstawiał idealistycznie nastawionych młodych ludzi, którzy pracowali charytatywnie w ośrodku dla narkomanów. Zajęcie to było nad wyraz wyczerpujące. Pomimo entuzjazmu i zaangażowania nie udawało się im osiągnąć zamierzonych celów w pracy z klientami. Pracując w tym samym ośrodku, Freudenberger zaobserwował u nich stopniową, ale dość szybką utratę energii i malejące zaangażowanie w pracę. Wydawało się, że wolontariusze otrzymywali za mało nagród w stosunku do wkładanego w pracę wysiłku.

Wyróżnia się trzy fazy wypalenia zawodowego:

  1. Stadium wyczerpania emocjonalnego. Osoba odczuwa nieustanne zmęczenie i wyczerpanie psychiczne i fizyczne.  
  2. Stadium depersonalizacji i cynizmu. Pracownik zaczyna dystansować się wobec współpracowników, wykonuje obowiązki „na pół gwizdka”, nie angażuje się w wykonywaną pracę, jego stosunek do kolegów z pracy staje się niechętny i obojętny.
  3. Stadium braku poczucia osobistych osiągnięć i kompetencji w wykonywanej pracy. Pracownik zaczyna negatywnie oceniać własne kompetencje i dokonania w pracy, uważa, że się „nie nadaje”.

Przeczytaj: Masz dość pracy? Obowiązki Cię przytłaczają? Są na to sposoby!