Działają na nas jak seks i narkotyki. Uzależnienie od pieniędzy to plaga współczesnych czasów

26.08.2019
Aktualizacja: 26.08.2019 16:34
Co jest najważniejsze w życiu człowieka?
fot. Shutterstock

Pieniądze na mózg działają, jak słodycze, narkotyki, seks. Eksperyment prowadzony od kilku lat przez dr Kathleen Vohs z University of Minnesot doprowadza do szukujących wniosków - myślenie o pieniądzach sprawia, że człowiek zaczyna tracić naturę społeczną. 

Uzależnienie od pieniędzy: na czym polega choroba? 

Przeliczasz każdy grosz, uważasz, że ciągle masz za mało, mimo że regularnie odkładasz? Co najmniej raz dziennie przeliczasz pieniądze, które masz w domu, kontrolujesz wydatki swoje i bliskich, często masz pretensje, że wydają za dużo? Myślenie o pieniądzach zdominowało twoje życie? Może też być na odwrót - nie kontrolujesz swoich wydatków. Jeśli na większość tych pytań odpowiadasz tak – uważaj – możesz cierpieć na uzależnienie od pieniędzy.

Marzenia o dużych pieniądzach mogą nam zaszkodzić. Z pozory to nic złego – każdy chciałby mieć więcej. W pewnym sensie pieniądze dają poczucie bezpieczeństwa i szanse na realizację marzeń. Ale chęć bycia bogatym może być niebezpieczna, tak silne pragnienie po prostu nas zmienia. I nie chodzi tylko o cechy charakteru, ale zmianę pracy mózgu. Jeśli zaczniemy odkładać lub wydawać nałogowo, stajemy się ćpunami. Są na to niepodważalne dowody naukowe.

Skutki chciwości 

Jak silny wpływ na naszą psychikę mają marzenia o pieniądzach, pokazują badania prowadzone od kilku lat przez dr Kathleen Vohs z University of Minnesota. Podczas jednego z nich kazała ona czytać swoim studentom artykuły o finansach, a potem wpatrywać się w wygaszacz ekranu ze zdjęciem waluty spadającej z nieba. Przydzieliła podopiecznym zadania – były tak skonstruowane, że nie dało się ich rozwiązać bez pomocy innych. Okazało się, że studenci, którzy wcześniej zapatrzyli się we fruwające banknoty, za wszelką cenę starali się je rozwiązać samodzielnie. Zanim zwrócili się do kogokolwiek o pomoc, czekali nawet 70% czasu dłużej niż pozostali. Kiedy z kolei koledzy prosili ich o merytoryczne wsparcie, nie byli wcale chętni go udzielać.

Jakie płyną z tego wnioski? –  "magia" pieniądza po prostu działa. Ludzie zamykają się w sobie i bardziej skupiają na własnych interesach, mówi autorka badań. Nie tylko wolą pracować samotnie, ale też wolą tak spędzać czas wolny. Nie odczuwają potrzeby zawierania nowych znajomości. Ostatecznie dr Vohs wyciągnęła przerażający wniosek: myślenie o pieniądzach sprawia, że człowiek zaczyna tracić naturę społeczną.

Silne pragnienie posiadania pieniędzy, które z czasem staje się uzależnieniem, dotyka tak samo często kobiety i mężczyzn w różnym wieku. Neurobiolodzy podkreślają, że mózg ludzki w takich przypadkach przestaje działać racjonalnie. 

Hans Breiter z Harvard Medical School wykonał skany mózgu u osób oczekujących wygranej w ruletkę i narkomanów. Na wszystkich obrazach widać było pobudzenie głównej struktury należącej do układu nagrody, tzw. jądra półleżącego

Zachowania w uzależnieniach od pieniędzy

Uzależnienie od pieniędzy przyjmuje różne formy. Jedne osoby są uzależnione od wydawania pieniędzy, zaraz gdy tylko jakieś otrzymają. Nie martwią się oni o to, że braknie im na zaspokojenie podstawowych potrzeb. Konieczne staje się zakupienie nowej sukienki, torby, zegarka czy perfum. Inne osoby (częściej dotyczy to mężczyzn) uzależnieni są od posiadania pieniędzy. Głównym celem ich życia staje się odkładnia każdego grosza. Nie mają potrzeby zakupu ubrań, wyjazdu na wycieczkę, pójścia do kina czy na kolację. Obydwa te przypadki wymagają podjęcia leczenia.  

Pieniądze: jak działają na mózg? 

Dzięki najnowocześniejszemu sprzętowi do obrazowania odnaleźli rejony, które mózg angażuje do myślenia o pieniądzach. Okazało się, że to te same obszary, które odpowiadają za przetwarzanie informacji dotyczących relacji z innymi. Jedną z najważniejszych jest tzw. prążkowie, struktura należąca do układu nagrody. 

Przeczytaj: 5 wskazówek, jak rozmawiać z bliskim, który ma nerwicę 

Chciwość na pieniądze przez psychologów jest też tłumaczona jako forma rekompensowania uszczerbków psychicznych.  Pieniądze dają im możliwość wchodzenia w inny świat przyjemności, “naprawy” kompleksów, wyłączeniem myślenia o trudnościach, które doświadczyli w przeszłości. Wszystko po prostu staje się mniej bolesne. 

Pieniądze działają na człowieka i naprawdę nie ma w tym przesady. Hans Breiter z Harvard Medical School wykonał skany mózgu u osób oczekujących wygranej w ruletkę i narkomanów. Na wszystkich obrazach widać było pobudzenie głównej struktury należącej do układu nagrody, tzw. jądra półleżącego. Wszystkie obrazy były tak podobne, że kiedy psycholog celowo je pomieszał, nie mógł potem odgadnąć, które z nich przedstawiają mózg graczy, a które należą do narkomanów.

Przeczytaj: Co jeśli leki nie działają? Medytacja Mindfulness w leczeniu depresji 

Uzależnienie od pieniędzy: leczenie

Walka z różnego rodzaju uzależnieniami i zaburzeniami jest bardzo trudna, wymaga pomocy i wsparcia ze strony rodziny oraz najbliższych ale także zajęć ze specjalistą (psycholog, psychoterapeuta czy psychiatra). Wielu pacjentów, musi zażywać odpowiednie środki farmakologiczne.

Źródło: Psychiatra.pl, Nature

Sprawdź: Dlaczego mężczyznom trudniej jest szukać pomocy w leczeniu depresji?