Psycholog tłumaczy, co musi dziać się w głowie rodzica, który odbiera życie dziecku?

23.07.2019
Aktualizacja: 23.07.2019 10:59
Paweł Żukowski
fot. Policja

Śmierć 5-letniego Dawida Żukowskiego wstrząsnęła całą Polską. Zginął od ran kłutych, z rąk ojca. Oficjalna przyczyna śmierci to krwotok wewnętrzny. Tragedia spowodowała, że jest w nas wiele pytań, myśli, hipotez, ocen i niezrozumienia. Co dzieje się w głowie rodzica, który odbiera życie dziecku? - to kluczowe pytanie, które rodzi się w głowie każdego.

Paweł Żukowski: dlaczego zabił własnego syna?

Po 10 dniach odnaleziono ciało chłopca. Dziś mamy spore podejrzenia, że mieliśmy do czynienia  z rozszerzonym samobójstwem, czyli zachowaniem złożonym z zabójstwa oraz samobójstwa. 

Motywacja do tego typu samobójstwa paradoksalnie wynika z chęci oszczędzenia cierpień najbliższym, niezależnie od racjonalności tego założenia. Dlatego ofiarami są najczęściej członkowie własnej rodziny. Tak było w przypadku Pawła i Dawida Żukowskiego - ojciec zabił syna. To różni morderstwo rozszerzone od typowego - sprawca uważa, że to co robi jest aktem dobroci, łaski, ocalenia. 

Przeczytaj: Co sprawia, że w osobie rozwija się rys psychopatyczny?

Ojciec z okrucieństwem zabija syna i sam popełnia samobójstwo. Kluczowe pytanie brzmi - dlaczego? Do takiego zachowania są skłonne osoby w ciężkich zaburzeniach depresyjnych i psychozach. Czynnikami sprzyjającymi może być niedokończony proces separacji, nadmierna lub słaba więź pomiędzy członkami rodziny, przeciągający się konflikt w relacji, poczucie nadmiernej odpowiedzialności za członków rodziny. Zanim cokolwiek powiemy, sklasyfikujemy samobójstwo, musimy postawić diagnozę i poznać zaburzenie psychiczne osoby.

Warto wiedzieć: Myślą w kategorii białe lub czarne. Kiedy mówimy o osobowości suicydalnej?

Warto zwrócić uwagę, że to nie jeden czynnik doprowadza do tak okrutnych zbrodni, zawsze jest to ciąg zdarzeń. W psychologii mówimy o suicydogennym układzie sytuacji. W przypadku Pawła Żukowskiego mogły być to problemy w małżeństwie, z którymi sobie nie radził, długi, hazard i inne ryzykowne zachowania. O tym wiemy, ale to zapewne tylko niektóre problemy w jego życiu. 

Podobnego zdania jest Katarzyna Kucewicz, psycholożka i terapeutka w Ośrodku Psychoterapii i Coachingu Inner GardenNie jest to proste pytanie, co siedzi w głowie rodzica dopuszczającego się dzieciobójstwa, bo nie ma tu jednoznacznej odpowiedzi. Przyczyny mogą być zarówno urojeniowe, jak i związane z przeżywaną silną frustracją, na przykład na skutek konfliktu obojga rodziców, gdy pojawia się silna potrzeba rewanżu, zemsty za doznane krzywdy. W skrajnych przypadkach wyrasta ona ponad zdrowy rozsądek i wewnętrzny system wartości i doprowadza do tragedii. 

Psycholog o Pawle Żukowskim: kim był? 

Bywa też i tak że zabójstwo motywowane jest chęcią ochrony dziecka przed światem, zwłaszcza jeśli ten jawi się rodzicowi jako miejsce zagrażające. Odstawiając na bok osądy moralne w tej historii mamy do czynienia z wielką, ludzką tragedią, z bardzo zagmatwaną i trudną do zrozumienia historia, której nie powinno się jednoznacznie oceniać i osądzać. Mam poczucie, że jest sporo spraw, które my traktujemy zero-jedynkowo, oczekując od mediów czy ekspertów konkretnych analiz i wskazania kto tu jest winny. 

Dziś, gdy już wiemy, że 5-letniego Dawida zabił jego ojciec, pada wiele ostrych ocen. Co powinniśmy wiedzieć, zanim powiemy za dużo? Katarzyna Kucewicz przestrzega przed pochopnymi wnioskami - są po prostu krzywdzące. Tymczasem historia sama w sobie jest bardzo skomplikowana. 

Przy okazji takich historii pada wiele surowych osądów, ocen, często krzywdzących nie tylko samego zainteresowanego, ale i całe grupy osób, np. osoby cierpiące na zaburzenia psychiczne. Ja jako psycholog mam za mało danych, aby cokolwiek powiedzieć o tej sprawie, oprócz tego, co widzę w mediach. Dlatego osobiście jestem daleka od tego, by zdiagnozować np.: jaką ktoś miał osobowość, czy miał tendencje suicydalne, czy można było coś zaradzić. Mogę natomiast powiedzieć, że warto w takich historiach zachować jednak umiar w osądzaniu i pamiętać, że nie wszystko jest tak oczywiste, jak się nam wydaje na pierwszy rzut oka. 

Katarzyna Kucewicz
Zobacz także