Zachowuje się „na pokaz”. Jak rozpoznać histrioniczne zaburzenie osobowości?

16.07.2019
Aktualizacja: 17.07.2019 09:53
Osobowość histrioniczna: cechy

Osoby z histrionicznym zaburzeniem osobowości potrzebują skupienia na sobie uwagi w celu potwierdzenia własnej wartości. Osoby te przekonane są o tym, że jeśli nie zdołają zauroczyć ludzi, będą nikim. Często zaburzenie to występuje razem z osobowością borderline oraz z antyspołecznym i zależnym zaburzeniem osobowości. 

Histrioniczne zaburzenie osobowości: kryteria diagnostyczne (DSM-5)

Nadmierne pragnienie znajdowania się w centrum uwagi oraz emocjonalność to główne cechy histrionicznego zaburzenia osobowości, ale niejedyne. Charakteryzuje się co najmniej pięcioma z poniższych:  

  1. Pacjent czuje się źle w sytuacjach, w których cała uwaga nie jest skoncentrowana wokół niego. 
  2. Relacje z innymi często charakteryzują się niedostosowanym w kontekście zachowaniem seksualnym.
  3. Wykazuje szybko zmieniający się i powierzchowny sposób wyrażania emocji.
  4. Stale wykorzystuje wygląd fizyczny w celu skupienia na sobie uwagi.
  5. Używa stylu wypowiedzi, który jest bogaty w emocje i ubogi w konkretne informacje. 
  6. Zachowuje się „na pokaz”, teatralnie, ma nadmierną potrzebę pokazywania emocji.
  7. Łatwo ulega wpływom innych osób i okoliczności. 
  8. Tratuje związki, jakby były głębsze, niż w rzeczywistości są. 

Zdarza się, że nadmiernie ekstrawertyczny styl bycia często oczarowuje innych i wzbudza zainteresowanie. Cechy te jednak nie prowadzą do stabilnych i satysfakcjonujących relacji, ponieważ nieustanne poświęcanie uwagi tym osobom męczy ich otoczenie. 

Ważna informacja

Histrioninczne zaburzenie osobowości to sły wzorzec zachowania i reakcji emocjonalnych związany z nadmiernie wyrażoną emocjonalnością i potrzebą koncentrowania na sobie uwagi, rozpoczynający się u młodych dorosłych i występujący w różnych warunkach.

W wyniku poszukiwania stymulacji i zainteresowania wygląd oraz zachowanie pacjentów często bywają teatralne i emocjonalne, a także seksualnie prowokacyjne. Bywa, że za pomocą uwodzenia i manipulacji emocjonalnej, osoby te starają się kontrolować swoich partnerów, jednocześnie wykazują wysoki poziom zależności. 

Partnerzy, którzy są z osobami z histrionicznym zaburzeniem osobowości, skarżą się na ich niewłaściwe, próżne, zbyt towarzyskie zachowanie. Jest to widoczne również podczas sesji terapeutycznych, osoba próbuje flirtować, zachowuje się uwodzicielsko, wysyła sygnały mówiące o tym, że jest otwarta na fantazje. Różne badania wskazują, że ten typ zaburzenia osobowości obejmuje skrajne wersje dwóch często spotykanych normalnych cech osobowości: ekstrawersji i neurotyczności. 

Klinicyści wyróżniają dwa typy opisywanego zaburzenia osobowości:

  • Osobowość histeryczna, zaliczana do płytszych psychopatologii osobowości (subtelniejsza, dyskretnie uwodzicielska, dość dobre funkcjonowanie społeczne, dobra kontrola impulsów, zdolna do nawiązywania relacji).
  • Osobowość histrioniczna, zaliczana do głębszych psychopatologii osobowości (chwiejna, impulsywna, nachalnie uwodzicielska, roszczeniowa, przerysowana, wroga, ujawniająca poważne trudności w budowaniu relacji interpersonalnych).

Leczenie polega przede wszystkim na psychoterapii, natomiast leczenie farmakologiczne jest wskazane w przypadku występowania objawów depresji lub objawów zaburzeń lękowych. 

Źródło: Psychologia Zaburzeń, James N. Butcher