Na czym polega uzależnienie od sportu?

Aleksandra Supryn
05.11.2015 12:36
Na czym polega uzależnienie od sportu?
Fot. Uzależnienie od sportu – rozpoznanie, konsekwencje i leczenie

Czy od sportu można się uzależnić? Jakie są objawy uzależnienia od aktywności fizycznej? Jakie mogą być konsekwencje tego uzależnienia? Jak się je leczy?

Bieganie, ćwiczenia na siłowni, jazda na rowerze – uprawianie sportu stało się bardzo modne. Coraz więcej osób decyduje się regularne treningi, które wymagają, oprócz sprawności fizycznej, również przeorganizowania trybu życia.

Uprawianie sportu wiąże się też z adrenaliną, poczuciem sprawczości (zwłaszcza jeśli wiąże się to z utratą wagi), ciągłym dążeniem do coraz lepszych wyników. Niestety to dążenie do perfekcji czasem wymyka się spod kontroli.
Po przekroczeniu tej cienkiej granicy codzienny ruch, zamiast być chwilą przyjemności, staje się wewnętrznym przymusem. Staje się uzależnieniem. Dotyka to zarówno kobiet, jak i mężczyzn.

Jak rozpoznać uzależnienie od sportu?

Psychologiem, który jako pierwszy zdefiniował uzależnienie od sportu, był William Glaser. Według niego moment, w którym przestajemy kontrolować ilość i intensywność swoich treningów jest definitywną granicą rozsądnego, zdrowego podejścia do sportu. Po jej przekroczeniu człowiek zaczyna podporządkowywać plan swojego dnia regularnej aktywności fizycznej, zaniedbując tym samym inne sfery życia ‒ rodzinę, przyjaciół, pracę. Całą uwagę skupia na poprawianiu wyników, budowaniu tkanki mięśniowej lub, jak w przypadku zaburzeń odżywania, na liczbie spalonych kalorii. Nie pozwala sobie na dzień odpoczynku, ćwiczy pomimo choroby czy bólu.

Należy jednak pamiętać, że nie każda osoba ćwicząca codziennie jest uzależniona (dotyczy to np. zawodowych sportowców). Czynnikiem rozróżniającym powinna być reakcja na pominięty trening. "Nałogowi" sportowcy będą prezentować typowe syndromy zespołu odstawienia – rozdrażnienie, bezsenność, niechęć do działania. Mogą im towarzyszyć również objawy fizyczne, takie jak wzmożona potliwość, przyspieszony rytm serca czy ból głowy.

Innym, równie ważnym kryterium dotyczącym rozpoznania uzależnienia od sportu jest charakterystyczna postawa wobec pracy oraz rodziny. Osoby chore często tracą pracę, są samotne, nie udzielają się towarzysko. Na to wszystko nakłada się jeszcze specyficzne podejście do stylu życia i diety. Mogłoby się wydawać, że obsesyjne ważenie jedzenia i sprawdzanie jego składu jest domeną zaburzeń odżywiania, jednak podobne podejście cechuje także "nałogowych" sportowców (chociaż tutaj znacznie rzadziej mamy do czynienia z restrykcyjnymi ograniczeniami kalorycznymi).

Warto wiedzieć: Ćwiczysz więcej niż 3 godziny w tygodniu? Uważaj na serce!

Jak można uzależnić się od sportu?

Chociaż uzależnienie od sportu nie zostało dotąd umieszczone na oficjalnej liście zaburzeń psychicznych, sklasyfikowanych przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, to wielu badaczy wciąż stara się zbadać czynniki predysponujące do rozwoju tego schorzenia.

Oprócz typowych korelacji pomiędzy występowaniem powyższego "nałogu" a niską samooceną, zaburzeniami odżywiania czy postrzegania własnego ciała, zauważono również biologiczne przyczyny nadmiernej, niekontrolowanej aktywności sportowej.

Okazało się, że za całe zamieszanie prawdopodobnie odpowiadają endorfiny, hormony szczęścia, których uwalniane jest stymulowane m.in. przez wysiłek fizyczny. Substancja ta nie tylko poprawia humor, ale również łagodzi ból i stres. Osoby uzależnione od sportu mogą zatem być pośrednio uzależnione właśnie od pozytywnego wpływu endorfin. Niestety, reakcja mózgu na hormony szczęścia z czasem słabnie, czego konsekwencją są coraz częstsze i intensywniejsze treningi.

Jakie są skutki uzależnienia od sportu?

Oprócz przewidywalnych efektów psychologicznych – depresji, samotności – uzależnienie od sportu może prowadzić do poważnych problemów ze zdrowiem fizycznym. U młodych kobiet bardzo często obserwuje się zatrzymanie miesiączki (z powodu niskiej masy ciała), problemy z cerą, wypadanie włosów, zasłabnięcia. Ponadto nieodpowiednie działanie i wchłanianie się składników odżywczych. Niekiedy powoduje to rozwój przedwczesnej osteoporozy. Organizm doprowadzony do granic możliwości staje się słaby, podatny na choroby zakaźne i różnego rodzaju urazy mechaniczne.

Czy z uzależnieniem od sportu można wygrać?

Aby wygrać z jakimkolwiek uzależnieniem, przede wszystkim trzeba sobie uświadomić, że ma się problem. Podobnie jest z uzależnieniem od sportu.

W leczeniu tego uzależnienia stosuje się wyłącznie psychoterapię, która jest niesamowicie efektywna, ale wymaga ogromnej wytrwałości. Umożliwia ona powrót do normalnego funkcjonowania w społeczeństwie oraz przywraca właściwe nastawienie do sportu.

Zobacz także: Dłużej, więcej i lepiej. Co seks ma wspólnego ze sportem?

___

ZdrowoBardzo / Katarzyna Plewka/ mk