Nawrót choroby alkoholowej przebiega w 10 fazach. Jak rozpoznać je wcześniej?

18.11.2019
Aktualizacja: 18.11.2019 15:44
Powrót do picia: co robić?
fot. Shutterstock

Według Państwowej Agencji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych w 2018 r. przeciętny Polak wypił ponad 11 litrów czystego alkoholu. W 2000 r. było to 8 litrów. Terapeuci od uzależnień alarmują, że przez ostatnie lata w  naszym kraju nastąpił wyraźny wzrost spożywania alkoholu. Do tego mamy też sporą grupę abstynentów, czyli osób, dla których każda dawka alkoholu jest szkodliwa. Alkoholizm leczy się trudno, bo uzależniony często wraca do nałogu i nie jest w stanie sobie pomóc. Bliscy na pewnym etapie choroby również czują się bezradni. Zanim osoba powróci do picia, przechodzi przez 10 faz, po których można sądzić, że dzieje się coś niepokojącego. Jak je rozpoznać?

Powrót do picia: co robić?

Jak zrozumieć problem uzależnienia i pomóc osobie, która nadużywa alkoholu? Na początek należy sobie uświadomić, że za uzależnieniem stoją potężne układy biologiczne. Jest to choroba mózgu, dokładnie układu nagrody. Pod wpływem alkoholu lub bodźców skojarzonych z piciem następuje silny wyrzut dopaminy, który powoduje, że systemy odpowiedzialne za emocje i popędy zaczynają rządzić. Jeżeli poziom dopaminy maleje, to pojawiają się odczucia negatywne.

1. Zaprzeczanie

Typowe objawy to zwiększenie napięcia nerwowego, obniżenie nastroju, zmiana sposobu myślenia na bardziej pesymistyczny i zaprzeczenie problemowi. Osoba uzależniona ma ogromne obawy o wytrwanie w trzeźwości.

2. Unikanie i zachowania obronne

Osoba wyraźnie izoluje się od innych, wykazuje też postawę defensywną, gdy ktoś próbuje zwrócić uwagę na problem alkoholowy. Poprzez manipulacje oraz jawną bądź nieświadomą nieszczerość unika się spojrzenia do wnętrza swoich emocji i myśli.

3. Narastanie kryzysu

Pomimo zachowania trzeźwości narastają problemy. Typowe objawy w tej fazie to:

– zaburzenia w konstruktywnym planowaniu,
– widzenie tunelowe,
– obniżenie nastroju i ucieczka od problemów.

Przeczytaj: Implant mózgowy dla uzależnionych od narkotyków. Pionierska operacja na 33-latku

 4. Utrata poczucia sprawstwa

To moment, kiedy osoba ma ochotę się poddać i uciec. Ta faza objawia się: życzeniowym myśleniem („Oby wszystko magicznie się ułożyło”), poczuciem braku kontroli i klęski, okresami dezorientacji i brakiem zdolności podejmowania decyzji, napiętymi relacjami z bliskimi, rozchwianiem emocjonalnym (częstsze napady złości, strachu lub smutku).

5. Faza dezorientacji

Objawia się problemami z koncentracją i uwagą, kłopotami z pamięciami, poczuciem zagubienia, trudnościami z radzeniem sobie z emocjami.

6. Depresja

Na tym etapie pojawiają się kłopoty ze snem i odżywianiem, bardzo obniżony nastrój, brak chęci do działania. Jeśli osoba uczestniczy w grupie wsparcia, robi to nieregularnie, co tylko pogłębia trudny stan.

Warto wiedzieć: Czego nie mówić osobie chorej na depresję? 15 zakazanych zdań

7. Utrata kontroli nad zachowaniem

W tej fazie jawnie odrzuca się pomoc innych. Z jednej strony osoba nie chce pomocy, a z drugiej odczuwa bezsilność i silne niezadowolenie z życia.

8. Uświadomienie braku kontroli

Jawnie widać, w jakich problemach jest dana osoba, i jak niewiele kontroli ma nad swoim życiem. Alarmujące sygnały to między innymi:

– myśli o piciu „kontrolowanym” jako rozwiązaniu sytuacji,
– użalanie się nad swoją sytuacją,
– świadome kłamstwa,
– utrata wiary w siebie i poczucie jakiejkolwiek kontroli.

Ważna informacja

Objawy abstynencji:Drżenie rak,bezsenność,zlewne poty,wysoki poziom lęku,nadwrażliwość na bodźce,używanie pomimo szkód.

9. Poczucie braku wyboru

W ostatniej przed zerwaniem abstynencji fazie człowiek czuje się jak w pułapce. Nie widzi w niej żadnego dobrego wyjścia. Nie potrafi podjąć działania, by poradzić sobie z sytuacją, więc szuka ucieczki, a jedyną znaną drogą jest sięgnięcie po używki. Objawy tej fazy:

– pretensje do otoczenia, bliskich i zrzucanie odpowiedzialności na innych,
– przytłaczająca samotność, złość, frustracja i smutek,
– poczucie tracenia przytomności umysłu, bliskie obłędu,
– zerwanie kontaktów ze zdrowymi osobami, AA, terapeutą,
– utrata kontroli nad zachowaniami.

10. Powrót do picia

Pierwsza wpadka lub zapicie. Oszukiwanie się, że podjęło się świadomie decyzję o kontrolowanym piciu. Powrót do destruktywnej metody radzenia z zaburzeniami.

Przy uzależnieniach działa ślad pamięciowy, czyli pewien kontekst sytuacji. Polega on na tym, że osoba, spotykając kogoś, z kim piła, albo usłyszy muzykę, przy której piła, już ma ochotę wrócić do nałogu. Mówimy tu o sensytyzacji, czyli uwrażliwieniu.

Pamiętajmy, że wczesna interwencja terapeutyczna może pomóc uniknąć zapicia.

Źródło: Terapia Sycylia

Przeczytaj: Działają na nas jak seks i narkotyki. Uzależnienie od pieniędzy to plaga współczesnych czasów