Tych 4 rzeczy nigdy nie mów osobie, która odczuwa lęk i stres

14.12.2019
Aktualizacja: 15.12.2019 11:59
Lęk i nerwica: jak sobie z nią radzić?
fot. Shutterstock

Nawet jeśli masz najlepsze intencje, pomaganie komuś z lękiem i nerwicą może być trudne. Czasem jedno źle dobrane słowo, może tylko pogorszyć samopoczucie osoby w kryzysie. Zobacz, jakich zdań nie należy wypowiadać. 

Negatywne skutki stresu

Lęk jest tak powszechnym zjawiskiem, że trudno byłoby znaleźć kogoś, kto choć raz w życiu go nie odczuwał. Szacuje się, że co trzecia osoba w pewnym momencie swojego życia cierpiała na zaburzenia lękowe lub nerwicowe. Mogą się one manifestować na różne sposoby, chociażby w postaci strachu przed pająkami czy strachem przed publicznymi wystąpieniami, kompulsywnym gromadzeniem rzeczy. Takich przykładów może być znacznie więcej. 

Rozmowa z osobą zmagającą się z lękami czy nerwicą nie jest łatwa. Źle dobrane słowa mogą zrobić więcej szkody niż pożytku. 

Lęk i nerwica: jakich słów unikać?

Oto cztery zdania, których NIE NALEŻY mówić osobie, która przeżywa stres:

  1. "To nic wielkiego"
  2. „Nie ma się czym martwić”
  3. „Po prostu wszystko sobie wymyśliłeś”
  4. "Uspokój się"

1. Nie mów: „Uspokój się”

Problem w tym, że kiedy ludzie są niespokojni, trudno im się uspokoić, zrelaksować. Doświadczają aktywacji współczulnego układu nerwowego, znanego jako reakcja walki lub ucieczki. Jest to prawdziwy i pilny proces biologiczny, który automatycznie podnosi tętno i poziom adrenaliny, usztywnia mięśnie i wprawia zmysły w stan wysokiej gotowości.

Mechanizm „walcz lub uciekaj” ma na celu zastąpienie „rozsądnego” myślenia. Jeśli pływasz w oceanie i widzisz rekina w oddali, rzucasz się do ucieczki, a nie zastanawiasz się, skąd on się tam wziął. Kiedy więc mówisz osobie w stanie lęku "uspokój się", prosisz o coś niemożliwego. Ona jest właśnie w trybie "walcz lub uciekaj". 

Zamiast więc mówić „uspokój się”, spróbuj zadać otwarte pytanie, takie jak: „O czym myślisz?”. Gdy nawiążecie rozmowę, możesz zadać bardziej szczegółowe pytania, świadczące że jesteś zainteresowany rozmową. Jeśli  chcesz pomóc, to pozwoli osobie lękowej uspokoić się, zastanowić nad odpowiedziami.

2. Nie mów: „Nie ma się czym martwić”

„Nie ma się czym martwić”. „To nie jest wielka sprawa”. „Będzie dobrze”. „Będziesz się śmiać, gdy spojrzysz na to wstecz”. „Nie martw się! Twój problem nie jest taki straszny”. Żadne z tych zdań nie pomoże. Skąd wiesz, że wszystko będzie dobrze?

Zamiast lekceważyć zmartwienie i zdenerwowanie, okaż empatię. Możesz pokazać, że słuchasz drugiej osoby, dopasowując swój ton i nastrój. („Domyślam się, że może być to denerwujące, nie wiedzieć, dokąd zmierza twój związek.”). W rozmowie wspierającej kluczowe są pytania otwarte. Zapytaj: „O co się martwisz"; "Co takiego się wydarzyło?". Ważne jest, aby pamiętać, że nie robisz tego, aby dawać porady. Masz zapewnić wsparcie.

3. Nie mów: „Ja też mam problemy”

Jeśli ktoś wydaje się tylko lekko zaniepokojony lub może śmiać się ze swojej sytuacji, dzielenie się podobnymi uczuciami może wydawać się świetnym sposobem na złagodzenie napięcia. Ale uważaj, to może pogorszyć samopoczucie osoby, szukającej pomocy. Powiedzenie czegoś w stylu: „Ja też się martwię. Mam podobne problemy w pracy” może zostać odczytane jako bagatelizowanie problemów. 

Bądź dobrym słuchaczem i z uważnością wysłuchaj drugiej osoby. Zachowaj swoje zmartwienia na inną okazję lub zwróć się do innego znajomego. 

4. Nie "włączaj" zachowania podtrzymującego lęk

Chęć powstrzymania lęku widać szczególnie w opiece rodziców nad dziećmi. Opiekują się swoim 5-latkiem, a gdy spotykają psa w parku, mówią, że dziecko bardzo się ich boi  i każą go zabrać. To oczywiste, że rodzic chce ograniczyć strach. W tym przypadku jednak taka reakcja daje efekt przeciwny do zamierzonego, ponieważ  w miarę upływu czasu zwiększa fobię dziecka. Zaczyna ono myśleć, że psy są niebezpieczne i należy ich unikać. 

Jeśli ktoś, kto za każdym razem w panice, kieruje się w przeciwnym kierunku niż obiekt, którego się boi (np: pies), jego fobia się wzmacnia. 

Pomyśl o tym z perspektywy 5-latka. Jeśli twój rodzic, osoba, której ufasz najbardziej, reaguje tak opiekuńczo za każdym razem, gdy w pobliżu jest pies, to oczywiście jest dla ciebie jasne, że są one niebezpieczne. Po drugie, natychmiastowa ulga, jaką ktoś odczuwa, gdy może uniknąć przerażającej sytuacji, wzmacnia reakcję walki lub ucieczki.

Przeczytaj: Co robić w przypadku ataku paniki? 5 prostych czynności, które szybko obniżąją lęk

Co powinieneś zrobić, powiedzieć, aby wesprzeć bliską osobę z lękiem lub nerwicą?

  • Pomóż otworzyć się jej na inne osoby: „Przedstawię cię kilku osobom. Uwielbiam z tobą rozmawiać i oni też. ”
  • Wesprzyj ją emocjonalnie i fizycznie w sytuacji stresowej: „Będę tam, trzymając cię za rękę, jeśli się przestraszysz. Zrobimy to razem. Pomyśl, jak będziesz z siebie dumny! ”
  • Oswajaj go z lękami. Jeśli twoje dziecko boi się psów, możesz powiedzieć: „Spójrz na tego pieska! Można się go bać, ale założę się, że jest naprawdę miły. Zapytajmy właściciela, czy można go głaskać ”.

Podstawą wsparcia jest reagowanie na lęk przyjaciela z empatią i otwartymi pytaniami. Należy też pamiętać o tym, że w sytuacjach stresujących dla osoby lękowej nie należy opowiadać o swoich doświadczeniach, tylko wysłuchać drugiej strony. 

Źródło: Psychology Today