Zamknij

Dermatillomania, czyli obsesyjne skubanie skóry. Jak rozpoznać to zaburzenie?

28.09.2021
Aktualizacja: 28.09.2021 15:30
Dermatillomania, czyli obsesyjne skubanie skóry
fot. Shutterstock

Na to zaburzenie cierpi około 5 proc. osób na świecie. Dermatillomania. Dowiedz się, na czym polega to zaburzenie, jakie są jego objawy, przyczyny oraz jak wygląda leczenie.

Dermatillomania to zaburzenie polegające na patologicznym (obsesyjnym) skubaniu lub drapaniu skóry, co w efekcie prowadzi do jej uszkodzenia. Inna definicja to "powtarzalne czynności zogniskowane na ciele" (BFRBs) lub zaburzenie ze spektrum obsesyjno-kompulsyjnym (OC spectrum disorder). Dermatillomanii towarzyszą często problemy natury psychologicznej, np. zaburzenia lękowe, stany depresyjne, silny stres. O tym zaburzeniu zrobiło się głośno, dzięki córce Demi Moore oraz Bruce'a Willisa – Tallulah Willis. Jakiś czas temu opublikowała ona post na Instagramie, w którym przyznała, że cierpi na dermatillomanię.

Dermatillomania – co to za zaburzenie?

Każdemu z nas zdarza się czasem zdrapać jakiś strupek, wycisnąć pryszcza lub skubać skórę paznokciami, zwykle robimy to podświadomie i przestajemy to robić, gdy pryszcz/ strupek znika. Podobnie jest z osobami, które cierpią na dermatillomanię. Gdy widzą jakąś niedoskonałość, czują silną potrzebę, by zacząć ją skubać. Tyle tylko, że one robią to stale. Skubią, drapią skórę na całym ciele, najczęściej jednak na twarzy, ramionach, plecach, nogach, dłoniach oraz stopach, czasami samymi paznokciami, czasami używając pęsety, nożyczek, czy innych narzędzi kosmetycznych. To ich sposób na radzenie sobie z negatywnymi emocjami (lękiem, smutkiem, gniewem) i/lub nagromadzonym stresem. Skubanie, drapanie skóry przynosi im ulgę, zmniejsza napięcie. Niestety tylko na chwilę, bo potem pojawia się poczucie winy i wstydu. Po wszystkim niektórzy zjadają wyskubane fragmenty skóry, inni je wyrzucają. Lekarze porównują dermatillomanię do uzależnienia. Chorzy nie tylko nie potrafią lub nie chcą przestać skubać skóry, cierpią z tego powodu, a jednocześnie odczuwają przyjemność.

Zaburzenie to nie jest wcale rzadkie. Szacuje się, że cierpi na nie około 5 proc. osób na świecie, znacznie więcej kobiet niż mężczyzn. Zaburzenie to częściej jest diagnozowane u nastolatków, ale u osób dorosłych również występuje. Niestety większość chorych nie wie, że cierpi na to zaburzenie i nie leczy się odpowiednio.

Dermatillomania – jakie mogą być przyczyny?

Nie wiadomo, co może wywoływać dermatillomanię. U każdej osoby może mieć inne przyczyny i podłoże. Wskazuje się na różne biologiczne i środowiskowe czynniki, m.in. na nudę i brak stymulacji, stres i poczucie przytłoczenia, smutek, złość. Bodźcem wywołującym potrzebę skubania mogą być również choroby skóry, np. trądzik, traumatyczne wydarzenia z dzieciństwa, a także nierównowaga neurologiczna, która jest związana z przeciążeniem układu nerwowego przez stres. W każdym przypadku potrzeba skubania wiąże się z napięciem i cierpieniem psychicznym.

Psychiatrzy wskazują, że patologiczne skubanie skóry bardzo często występuje u osób z zaburzeniami obsesyjno-kompulsyjnymi (OCD). Chorzy mają nieodpartą potrzebę (powracające myśli) dotykania i skubania skóry. Zaburzenie to ma podobny mechanizm do innych zaburzeń ze spektrum obsesyjno-kompulsyjnym, np. trichotillomanią (zaburzenie polegające na powtarzających się zachowaniach wyrywania włosów), dysmorfofobią (przekonanie o nieestetycznym wyglądzie lub budowie ciała), obgryzania paznokci czy skubania ust.

Dermatillomania – dlaczego trzeba ją leczyć?

Osoby z dermatillomanią robią sobie krzywdę fizyczną (rany, blizny, infekcje, oszpecenie), a także psychiczną (odczuwają wstyd, mają stany lękowe, stany depresyjne). Dlatego należy to zaburzenie leczyć. Najpierw jednak trzeba je zdiagnozować.

O tym zaburzeniu może świadczyć duża liczba wtórnych uszkodzeń skóry, takich jak zadrapania, nadżerki, wrzody oraz strupy, bez obecności pierwotnej choroby skóry. W wyniku ciągłego skubania może dojść do wielu problemów natury estetycznej, takich jak hiperpigmentacja, reaktywne grubienie skóry oraz gruzełki.

Dermatillomania może utrudniać normalne funkcjonowanie choremu, przeszkadzać mu w życiu towarzyskim, w szkole czy w pracy (chorzy wycofują się z życia społecznego w obawie, że ktoś zauważy ich problem). Oczywiście leczenie jest na kilku podłożach:

  • dermatologicznie – leczy się infekcje skóry i odbudowuje naturalną barierę ochronną skóry,
  • psychologicznym – zwykle zleca się leczenie farmakologiczne (np. selektywnymi inhibitorami zwrotnego wychwytu serotoniny) oraz psychoterapię.

Pomocne w leczeniu mogą być m.in.:

  • terapia poznawczo-behawioralna – uczy ona strategii pozwalających na opanowanie potrzeby skubania i zachęca do wprowadzenia środków zapobiegających takiemu zachowaniu, np. obcinanie paznokci na krótko, zakładanie rękawiczek w momentach potrzeby skubania lub zajmowanie rąk gadżetami antystresowymi;
  • terapia odwracania nawyków (HRT) – chory uczy się systematycznego zastępowania potrzeby skubania nieszkodliwymi zachowaniami, których nie da się pogodzić ze skubaniem, np. korzystanie z kolczastej piłeczki antystresowej, która zapewnia podobne wrażenia dotykowe jak skubanie skóry.

Niestety wiele osób – głównie z powodu wstydu – nie korzysta z tego typu pomocy. Może kiedyś się to zmieni, m.in. dzięki takim osobom, jak wspominana wcześniej Tallulah Willis, która ze szczerością mówi o swojej walce z dermatillomanią i zachęca innych do leczenia.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.