Strach przed krwią, czyli hematofobia. Poznaj jej przyczyny

26.09.2019
Aktualizacja: 26.09.2019 16:51
Hematofobia (strach przed krwią) - jakie są przyczyny?

Czujesz strach przed widokiem krwi? Myśl o pobraniu krwi sprawia, że zaczynasz się denerwować? Unikasz sytuacji, w których możesz się zranić. Być może cierpisz na hematofobię, czyli strach przed krwią.

Hematofobia, czyli strach przed krwią, to dość powszechna fobia (szacuje się, że dotyczy około 3-4% populacji). Występuje ona dużo częściej u kobiet, u osób z niższym wykształceniem oraz u osób z chorobami psychicznymi.
Co ciekawe, omdlenia spowodowane widokiem krwi, przy iniekcji czy zabiegach, zdarzają się również u studentów studiów medycznych (szacuje się, że dotyczy to aż 11,9% studentów).

Osoby cierpiące na tę fobię unikają wszelkich sytuacji, w których mogłyby się skaleczyć lub zranić. Stronią od badań krwi, wszelkich zabiegów medycznych związanych z krwią, a nawet zwykłych wizyt lekarskich. Stronią również od osób rannych (traumatofobia). Hematofobia z reguły nie stanowi niebezpieczeństwa dla człowieka. Jednak w przypadku diabetyków jest ona bardzo szkodliwa. Strach przed iniekcją może uniemożliwić w ich przypadku insulinoterapię oraz kontrolę glikemii.

Hematofobia nie jest sklasyfikowana jako fobia społeczna, tylko jako fobia typu krew–iniekcja–rana (BIIP, blood-injury-injection phobia).

Hematofobia, czyli strach przed krwią - jakie są objawy?

W przypadku hematofobii objawy są trochę inne niż w przypadku pozostałych fobii, np. nie występują tu napady paniki, ani strachu. Nie dochodzi do tachykardii (czyli przyspieszenia akcji serca), tylko do bradykardii (spowolnienia pracy serca). U osoby z hematofobią, na widok krwi, dochodzi do rozszerzenia naczyń krwionośnych oraz zwolnienie częstości akcji serca, co prowadzi do spadku ciśnienia tętniczego krwi i omdlenia.

Wyróżnia sie dwie fazy napadu hematofobii. W pierwszej - np. przed pobraniem krwi - pojawia się niepokój. Serce zaczyna bić mocniej, napinają się mięśnie. Potem pielęgniarka wbija igłę w żyłę i następuje druga faza, czyli pojawiają się zawroty głowy, robi sie słabo, pojawiają sie mroczki przed oczami. Osoba z hematofobią czuje się, jakby uchodziła z niej cała krew, blednie, może nawet zemdleć.  
Na szczęście ten stan nie trwa długo.

Hematofobia (strach przed krwią) - jakie przyczyny?

Strach przed krwią może być wynikiem traumatycznych doświadczeń lub zasłyszanych opowieści związanych z wypadkiem, który mocno zadziałał na wyobraźnię. Niektóre osoby swój strach przed krwią wiążą np. z wypadkiem na rowerze w dzieciństwie. Widok startych kolan u siebie lub koleżanki sprawił, że widok krwi kojarzy im się bardzo negatywnie.
Jest też teoria sugerująca, iż omdlenia na widok krwi są zdobyczą adaptacyjną. Ranne zwierzęta paradoksalnie, dzięki utracie przytomności, mają większe szanse na przeżycie. Wynika to z mechanizmu omdlenia. Znaczne obniżenie ciśnienia krwi zmniejsza jej utratę oraz ułatwia krzepnięcie. Zatem hematofobia mogła rozwinąć się u ludzi, jako odpowiedź na przewidywaną utratę krwi. Zgodnie z tą teorią osoby bardziej obawiające się krwi są też bardziej podatne na omdlenia oraz inne objawy naczyniowe, tj. zawroty głowy czy zaczerwienienie.

Leczenie hematofobii

Leczenie hematofobii jest takie samo, jak w przypadku leczenia innych fobii. Zaleca się psychoterapię i - w ciężkich przypadkach - farmakoterapię. Co ciekawe, w pierwszej kolejności powinny być leczone osoby z cukrzycą. W ich przypadku terapia ma charakter ratujący życie.
Zaleca się także stosowanie technik, które pomagają zapobiegać omdleniom. Polegają one na podnoszeniu ciśnienia krwi \"na zawołanie\". Na przykład przez 10-20 sekund mocno zaciskaj pięści i naprężaj mięśnie przepony, potem przez 10-20 sekund naprężaj mięśnie nóg. Następnie rozluźnij się, zrób 30 sekund przerwy i wróć do ćwiczeń. Wykonaj ten cykl 4 razy, najlepiej 2 razy dziennie.

Źródło: artykuł "Rzadkie fobie specyficzne — rodzaje i leczenie", Katarzyna Adamczyk1, Dorota Adamczyk, Rafał Wójcik, Urszula Fałkowska, Ewelina Soroka, Psychiatria, Via Medica 2018.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.