Zamknij

Jest aż 10 rodzajów depresji. Jakie są między nimi różnice?

14.11.2022
Aktualizacja: 16.11.2022 12:45

Depresja to choroba o wielu obliczach. Trzeba ją leczyć, bo jest śmiertelna. Na świecie na depresję choruje ponad 350 mln osób, z czego w Polsce ponad 1,5 mln. Mianem depresja określa się zbiorczo kilka odmian tej choroby, bo jej rodzajów jest aż dziesięć. Czym się różnią? Jak je rozpoznać?

10 rodzajów depresji - czym się różnią?
fot. Shutterstock
  1. Co to jest depresja?
  2. Epizod depresyjny
  3. Zaburzenia depresyjne nawracające
  4. Dystymia
  5. Depresja dwubiegunowa typu I
  6. Depresja dwubiegunowa typu II
  7. Depresja mieszana i lęk
  8. Depresja psychotyczna
  9. Depresja atypowa
  10. Choroba afektywna sezonowa
  11. Krótkotrwałe nawracające zaburzenie depresyjne

Według danych WHO, depresja jest najczęściej diagnozowana u osób w wieku 20-40 lat. Dwa razy częściej chorują na nią kobiety niż mężczyźni. Choć jest to choroba dość powszechna, to istnieją różne jej rodzaje, które mają odmienny przebieg. Oznaki i objawy depresji różnią się pod względem liczby, częstotliwości, nasilenia i czasu utrzymywania się, choć są dość podobne. Różne rodzaje depresji wymagają innych metod leczenia, dlatego to ważne, by określić, jaki typ choroby ma dany pacjent. Warto pamiętać, że w zależności od wieku, płci czy kultury ludzie różnie doświadczają depresji i mogą mieć nieco inne jej objawy.

Co to jest depresja?

Depresja to zaburzenie nastroju lub zaburzenie afektywne, które u większości pacjentów pojawia się etapami. Oznacza to, że okresy normalnego nastroju przeplatają się z epizodami depresyjnymi. Czasami oprócz epizodów depresyjnych występują epizody maniakalne charakteryzujące się euforią (bardzo wysoki nastrój), nadpobudliwością, drażliwością i pobudzeniem. W tym przypadku rozpoznaje się nie depresję jednobiegunową, ale depresję dwubiegunową (epizod depresyjny w kontekście choroby afektywnej dwubiegunowej).

Pierwszymi typowymi objawami depresji są:

  • pogorszenie nastroju utrzymujące się dłużej niż dwa tygodnie
  • mniejsza energia życiowa i zwiększona męczliwość
  • odczuwanie bólu, np. głowy, pleców, kręgosłupa, mięśni, w klatce piersiowej (to tzw, ból społeczny)
  • utrata zainteresowań i zadowolenia z aktywności, które zwykle sprawiały przyjemność, zobojętnienie
  • stany lękowe, nasilające się w przypadku wyzwań i zadań
  • nagła utrata apetytu (lub przeciwnie: nagłe obżeranie się)
  • zaburzenia snu
  • nieracjonalne poczucie winy
  • nawracające myśli o śmierci lub samobójstwie.

Mimo podobnych objawów rodzajów depresji jest co najmniej dziesięć. Oto czym się różnią.

1. Epizod depresyjny

Epizod depresyjny to najczęstsza i typowa forma depresji. Może on rozwinąć się nagle, w ciągu kilku dni, lub powoli, w ciągu kilku tygodni. Zwykle trwa od kilku tygodni do kilku miesięcy (średnio 4-8 miesięcy). Aby można było mówić o epizodzie depresyjnym, kilka objawów depresji musi występować stale przez co najmniej 2 tygodnie. Większość osób doświadczających epizodu depresyjnego będzie miała w swoim życiu kolejne epizody (zaburzenia depresyjne nawracające). Ryzyko nawrotu epizodu wynosi powyżej 50 proc. Można je zmniejszyć, stosując odpowiednie leczenie.

2. Zaburzenia depresyjne nawracające

Kiedy epizod depresyjny powtarza się, mówimy o zaburzeniach depresyjnych nawracających. Ten typ depresji zwany jest też depresją jednobiegunową (dużą depresją). Przerwa między epizodami depresyjnymi może trwać od kilku tygodni do wielu lat. Kolejny epizod depresyjny może być cięższy (głębszy) niż poprzedni.

3. Dystymia

Dystymia charakteryzuje się łagodniejszym nasileniem objawów depresji w porównaniu z epizodami depresyjnymi lub zaburzeniami depresyjnymi nawracającymi. Zaburzenie to zaczyna się najczęściej w okresie dojrzewania i utrzymuje się z objawami przez co najmniej 2 lata, a czasem przez dziesiątki lat. Osoby cierpiące na tego typu depresję czasami dodatkowo cierpią na epizody depresyjne. W tym przypadku, przy dystymii i epizodach depresyjnych, diagnozuje się podwójną depresję.

4. Depresja dwubiegunowa typu I

Pacjenci z chorobą afektywną dwubiegunową typu I (zaburzenia maniakalno-depresyjne) cierpią zarówno na epizody depresyjne, jak i maniakalne. Epizody maniakalne mogą wystąpić nagle po kilku epizodach depresyjnych, a pierwotna diagnoza depresji jednobiegunowej musi zostać zmieniona na chorobę afektywną dwubiegunową. Taka zmiana nastroju może nastąpić bardzo szybko (przemiana w ciągu nocy) po epizodzie depresyjnym lub po miesiącach albo latach zdrowego nastroju.

Fazy maniakalne charakteryzują się nadmiernie wysokim nastrojem, związanym z nadpobudliwością, niepokojem, drażliwością, gadatliwością i zmniejszoną potrzebą snu.

Mania wpływa na myślenie, osąd i zachowania społeczne, powodując poważne problemy i trudności. Mogą pojawić się bezkrytyczne lub niebezpieczne praktyki seksualne lub nierozsądne decyzje biznesowe lub finansowe, gdy osoba znajduje się w fazie maniakalnej. Najlepszym sposobem na opisanie tego naprzemiennego „chaosu emocji” jest „przechodzenie od poczucia bycia królem świata do otchłani rozpaczy”. Objawy faz depresji w chorobie afektywnej dwubiegunowej są czasami trudne do odróżnienia od depresji jednobiegunowej.

5. Depresja dwubiegunowa typu II

Jeśli objawy maniakalne są mniej wyraźne i nie prowadzą do poważnych problemów psychospołecznych, nie diagnozuje się epizodu maniakalnego, ale hipomaniakalny. Jeśli pacjent cierpi zarówno na epizody depresyjne, jak i hipomaniakalne, diagnozuje się chorobę afektywną dwubiegunową typu II. Czasami epizod hipomaniakalny pojawia się natychmiast po zakończeniu epizodu depresyjnego.

6. Depresja mieszana i lęk

Chociaż lęk i towarzyszące mu objawy psychologiczne i somatyczne są wspólnymi cechami depresji, a objawy depresyjne są częste w zaburzeniach lękowych, generalnie łatwo jest zdiagnozować, czy to depresja jest głównym problemem. Niemniej jednak w mieszanej depresji i lęku współistnieje zrównoważona kombinacja objawów depresji i lęku.

7. Depresja psychotyczna

Szczególną formą epizodu depresyjnego jest depresja psychotyczna lub urojeniowa. Depresja psychotyczna charakteryzuje się fałszywymi wyobrażeniami i przekonaniami (urojeniami), a czasem także omamami. Urojenia zazwyczaj skupiają się wokół rażąco przesadzonego poczucia winy (np. „Jestem ciężarem dla mojej rodziny” lub „Popełniłem straszny błąd”), wokół strachu przed całkowitą katastrofą finansową (złudzenie ubóstwa) lub wokół przesadnego strachu przed nieuleczalną ciężką chorobą (urojenia hipochondryczne). Urojenia zazwyczaj istnieją, nawet jeśli można podać dowody przeciwne (np. wystarczająca ilość pieniędzy). Pacjenci z depresją psychotyczną prawie zawsze wymagają hospitalizacji psychiatrycznej ze względu na nasilenie tego zaburzenia i bardzo wysokie ryzyko samobójstwa. Ten rodzaj depresji może występować zarówno w depresji jednobiegunowej, jak i dwubiegunowej.

8. Depresja atypowa

Pacjenci z depresją atypową mają takie same objawy depresyjne, jak osoby z typową depresją, z dwoma wyjątkami: podczas gdy w typowej depresji pacjenci cierpią na utratę apetytu (często z utratą wagi) i trudności z zasypianiem, pacjenci z depresją atypową przejadają się i cierpią na nadmierną senność. Ten typ depresji może wystąpić w depresji jednobiegunowej i dwubiegunowej.

9. Choroba afektywna sezonowa

Pacjenci z chorobą afektywną sezonową (SAD) wykazują nietypowe objawy charakterystyczne dla depresji atypowej, a dodatkowo cierpią na ten rodzaj depresji tylko w określonej porze roku, najczęściej jesienią i zimą. Zwykle, gdy kończy się sezon depresyjny, ludzie wracają do zdrowia i do normalnego funkcjonowania.

10. Krótkotrwałe nawracające zaburzenie depresyjne

Jest to łagodna forma depresji, która może zaburzać funkcjonowanie, dotyka głównie młodych ludzi i charakteryzuje się krótkimi okresami depresji lub mieszanego nastroju, zwykle trwającymi krócej niż 2 tygodnie.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródło: Materiały projektu iFightDepression finansowanego i realizowanego przez European Alliance Against Depression, Unię Europejską, National Suicide Research Foundation, Akademię Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej / Forum Przeciw Depresji