Obniżony nastrój u dzieci i młodzieży. Co powinno cię zaniepokoić?

05.02.2020
Aktualizacja: 05.02.2020 19:49
Obniżony nastrój u dzieci i młodzieży a depresja.
fot. Shutterstock

Każde dziecko bywa czasem smutne, rozdrażnione. Bywa, że przynosi gorsze oceny, unika kontaktu z rówieśnikami. Jak rozpoznać sygnały pogarszającego się nastroju u dzieci? Kiedy to obniżony nastrój, a kiedy to już depresja? Poznaj zmiany w zachowaniu dziecka, które powinny zwrócić uwagę każdego rodzica.

Obniżony nastrój, "dół" czy depresja: jak to właściwie rozpoznać?

– Dzieci borykające się z trudnościami często to sygnalizują, najbardziej alarmujące są zmiany w ich zachowaniu, trzeba wtedy reagować, nie można się temu bezczynnie przyglądać –  przekonywali we wtorek specjaliści podczas konferencji prasowej w Warszawie, inaugurującej 14. edycję kampanii „Forum Przeciw Depresji”.

Jednak rodzice i opiekunowie zbyt często bagatelizują pierwsze objawy. Mówią: „Moje dziecko zrobiło się leniwe”, „On nic nie robi, tylko śpi”. Tymczasem mogą to być już pierwsze objawy depresji. Nie jest chwilowy spadek nastroju lub przygnębienie, lecz poważna choroba.

Ważna informacja

W 2018 r. aż 97 dzieci do 18. roku życia popełniło w naszym kraju samobójstwo. Prób samobójczych jest znacznie więcej.

Zdaniem prof. Janusza Heitzma, dyrektora Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie, wzrost liczby samobójstw jest wynikiem tego, że coraz więcej dzieci nie radzi sobie z trudnościami oraz konfliktami życia codziennego i jest w tym osamotniona, nie może liczyć na pomoc dorosłych. – Próba samobójcza jest manifestacją dziecka, że zostało ze swym problemem samo, rodzice jedynie stawiają mu wymagania, ale go nie wspierają. Świadczą o tym także ucieczki z domu i samookaleczenia – wyjaśniał prof. Heitzman.

Alarmujące są wszelkie zmiany w zachowaniu nastolatków. Oto 10 najczęstszych.

  1. Dziecko, które zawsze było otoczone rówieśnikami, przestaje się odzywać i nie spotyka się ze znajomymi.
  2. Zauważalny jest u niego spadek energii (brak sił napędowych).
  3. Następuje zaburzenie toku myślenia, problemy ze skupieniem i planowaniem.
  4. Dziecko wykazuje trudności w nauce.
  5. Ma problemy ze snem: śpi bardzo dużo lub bardzo mało.
  6. Wahania wagi.
  7. Rozdrażnione.
  8. Zmienia się jego wygląd, inaczej się ubiera, rezygnuje z mody i nie dba o higienę.
  9. Nastolatki często nie mówią o swoich kłopotach, ale też nierzadko je sygnalizują komunikatami słownymi.  Może to być komunikat: „mam wszystkiego dość” albo „beze mnie byłoby wam lżej”.
  10. Na propozycje ciekawych aktywności, np. pójścia do  kina, reaguje obojętnością.

Rodzic, który podejrzewa, że dzieje się coś niepokojącego powinien zainteresować się ogólnym stanem zdrowia dziecka: fizycznym i psychicznym. Następnym krokiem jest zwrócenie się po pomoc do specjalisty: psychiatry, psychoterapeuty, bądź lekarza pierwszego kontraktu.

Istotne jest samo towarzyszenie w trudnych momentach życia dziecka. To, że bezpośrednio nie zgłasza żadnych problemów, nie oznacza, że  wszystko jest w porządku. Takie podejście bywa zgubne. – Rodzic, który unika rozmów ze swym dzieckiem, może podświadomie obawiać się, że usłyszy coś, co będzie wskazywało na to, że jest złym rodzicem. Tymczasem dzieci wyczuwają lęki rodziców i ukrywają przed nimi swoje kłopoty, żeby ich dodatkowo nie obciążać – podkreśla dr Katarzyna Szaulińska z Instytutu Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.

Rodzice borykający się z trudnościami rodzinnymi będą mogli wkrótce w większym zakresie skonsultować się ze specjalistami w poradniach psychologicznych, bo nie zawsze mogą liczyć na pomoc szkoły oraz pedagogów szkolnych. Narodowy Fundusz Zdrowia do końca lutego 2020 r. ma rozstrzygnąć kontrakty na utworzenie około 300 poradni psychologicznych w całym kraju. Część z nich rozpocznie działalność w najbliższych miesiącach, a pierwsze efekty powinny być widoczne w ciągu roku.

Na depresję zawsze składa się wiele czynników. Na rozpoznawanie i obraz kliniczny depresji składa się:

  • przewlekłe poczucie smutku i przygnębienia,
  • anhedonia, zobojętnienie,
  • zmęczenie, wyczerpanie, brak energii,
  • zaburzenie toku, treści myślenia,
  • zachowania samobójcze,
  • zaburzenia snu,
  • zaburzenia łaknienia,
  • zaburzenia aktywności.

Przeczytaj: Apel do Mateusza Morawieckiego o zmianę warunków w szpitalach psychiatrycznych