Zamknij

Jamais vu, czyli dziwna, chwilowa utrata pamięci. Skąd się bierze?

25.11.2022
Aktualizacja: 25.11.2022 08:45

Jamais vu to przeciwieństwo deja vu. Może pojawić się w najmniej oczekiwanym momencie. Na czym dokładnie polega to zaburzenie pamięci?

Jamais vu: na czym polega nagła utrata pamięci?
fot. Shutterstock

Zarówno deja vu, jak i jamais vu zaliczamy do paramnezji. czyli zaburzeń pamięci, które dotyczą naszych wspomnień.  Wszyscy wiemy, na czym polega deja vu (fr.” już widziane”). Wydaje nam się, że rozpoznajemy daną sytuację, mimo że ma ona miejsce po raz pierwszy w naszym życiu. Niektórzy wyjaśniają to zjawisko reinkarnacją; sądzą, że kojarzymy konkretne momenty z poprzedniego wcielenia (teoria ta pochodzi już ze starożytności). Dla medycyny deja vu nadal pozostaje zagadką. Istnieje kilka teorii tłumaczących, skąd się bierze, jednak żadna nie jest w pełni potwierdzona. Niegdyś sądzono, że za deja vu odpowiada równomierne przekazywanie informacji z oczu do mózgu, jednak teorię tę obalono, gdy okazało się, że deja vu doświadczają również osoby niewidome. Mają one podobne wrażenia, jednak dotyczą one słuchu i węchu. Kanadyjski psycholog E.Tulving wyjaśnia, że deja vu bierze się stąd, że  z fragmentem danej sytuacji musieliśmy zetknąć się już wcześniej. Ślad ten jest niepełny, ale człowiek uzupełnia go o dane, które akurat “ma pod ręką”.
Poczucie znajomości w deja vu dotyczy nie tylko pojedynczego obiektu czy osoby, ale całego kontekstu danej sytuacji.

Prawdopodobnie deja vu jest chwilowym zachwianiem pamięci krótkotrwałej. Może też pojawiać się w wraz z aurą migrenową. Zwykle trwa kilka sekund i przechodzi samo.

O ile deja vu jest dość powszechne i każdy z nas umie je rozpoznać, zupełnie inaczej jest w przypadku jamais vu.

Jamais vu to sygnał wysyłany przez zmęczony mózg

Jamais vu, z jęz. francuskiego “nigdy nie widziane” to nagła, niewyjaśniona luka w pamięci, która pojawia się w nieoczekiwanym momencie i mija po kilku sekundach. Może się zdarzyć. że przestajemy rozpoznawać otoczenie czy daną sytuację, mimo że powtarzamy ją któryś raz. Podczas “ataku” jamais vu możemy mieć problem z poznaniem bliskiej osoby, możemy również wątpić w istnienie pewnych wyrażeń, mogą nam się one wydawać nielogiczne.

W większości przypadków jamais vu jest nieszkodliwe, jednak jeśli powtarza się co jakiś czas, może świadczyć o problemach neurologicznych lub psychicznych. Tego typu utrata pamięci towarzyszy również chorym na epilepsję. Co ciekawe, jamais vu może pojawić się również w wyniku długotrwałego zmęczenia (tak jak w przypadku innych zaburzeń pamięci)
Jamais vu zwane jest również zjawiskiem alienacji/wyobcowania.

Źródło: T. Maruszewski, Pamięć jako podstawowy mechanizm przechowywania doświadczenia [w:] Psychologia. Podręcznik akademicki, (red. nauk.) J. Strelau tom 2, wyd. GWP, Gdańsk 2008