Zamknij

Trichotillomania, czyli przymus wyrywania włosów. Skąd takie zaburzenie?

07.11.2022
Aktualizacja: 07.11.2022 20:22

Trichotillomania polega na niekontrolowanym i uporczywym przymusie wyrywania sobie włosów, a także zabawy nimi. W jego wyniku na owłosionej skórze mogą pojawić się miejsca kompletnie pozbawione włosów. Przyczyną może być m.in. stres, a konsekwencją są zwykle trudności w funkcjonowaniu społecznym.

Trichotillomania to chorobliwe wyrywanie włosów
fot. Shutterstock
  1. Co to jest trichotillomania?
  2. Jakie są objawy trichotillomanii?
  3. Kto najczęściej choruje na trichotillomanię?
  4. Jakie są przyczyny trichotillomanii?
  5. Czy trichotillomanię można leczyć?

Trichotillomania (TTM) to jedno z zaburzeń psychicznych związanych z włosami – należą do nich również takie fobie, jak trichofobia (strach przed włosami), falakrofobia (lęk przed łysieniem) czy peladofobia (strach przed osobami łysymi). Przyczyny trichotillomanii są złożone i jeszcze nie w pełni wyjaśnione, ale wiadomo, że wynika ona najpewniej z kombinacji różnych czynników. Na pewno jednak konsekwencje tego zaburzenia są dolegliwe w codziennym życiu.

Co to jest trichotillomania?

Trichotillomania (TTM) to zaburzenie kontroli nad impulsywnym wyrywaniem włosów, najczęściej z owłosionej skóry głowy, ale także z rzęs, brwi i innych części ciała. Prowadzi to do ubytku owłosienia w tych miejscach – od łagodnego, prawie niezauważalnego, po znaczne, z widocznymi obszarami pozbawionymi włosów. Osoby chore zwykle wyrywają sobie włosy z więcej niż jednej części ciała.

Zaburzenie, jakim jest TTM, po raz pierwszy zostało opisane ponad 100 lat temu w „British Journal of Dermatology” – zaobserwowano je wśród wychowanków domu dziecka. Mimo upływu czasu i wielu publikacji na ten temat w dalszym ciągu wiedza na temat przyczyn, rozpowszechnienia oraz leczenia TTM jest dość ograniczona. Choć ludzie z TTM zwykle ukrywają swoją chorobę, to w dużym stopniu zaburza ona ich emocjonalne, rodzinne i społeczne funkcjonowanie.

– Głównym objawem trichotillomanii jest chęć ciągłego wyrywania sobie włosów z różnych części ciała, najczęściej z głowy. Zwykle przynosi to choremu chwilową ulgę, która, niestety, szybko zmienia się w przymus powtórzenia tej czynności. Trichotillomania, jak wynika z obserwacji specjalistów, dotyczy zarówno dzieci, jak i osób dorosłych obu płci – wyjaśnia Anna Mackojć, trycholożka z Instytutu Trychologii.

Jakie są objawy trichotillomanii?

Głównym i powtarzającym się objawem trichotillomanii jest wyrywanie sobie włosów. Mogą temu jednak towarzyszyć również inne objawy:

  • uczucie napięcia przed wyrwaniem włosów lub podczas próby powstrzymania się przed ich wyrywaniem
  • poczucie ulgi, zadowolenia lub satysfakcji po wyrwaniu/szarpaniu włosów
  • niepokój lub problemy w pracy lub codziennym życiu z powodu wyrywania włosów
  • łyse placki w miejscach, gdzie włosy zostały wyrwane
  • takie zachowania, jak: oglądanie cebulki włosa (po wyrwaniu), kręcenie włosów, ssanie, przygryzanie i żucie włosów, a także ich jedzenie (trichofagia)
  • preferowanie pewnych rodzajów lub faktur włosów.

Osoby cierpiące na trichotillomanię mogą mieć również inne zaburzenia towarzyszące, np. onychofagię (obgryzanie paznokci) lub dermatillomanię (skubanie skóry). Oznaką trichotillomanii może też być wyrywanie włókien z koców czy włosów lalkom (zwykle w przypadku dzieci). Większość osób z tym zaburzeniem zaprzecza, że ma problem, i próbuje go ukryć.

Kto najczęściej choruje na trichotillomanię?

TTM częściej występuje u młodych osób. Średni wiek zachorowania to 11-13 rok życia, choć zaburzenie może pojawić się w każdym wieku. Badacze podkreślają, że wczesny początek w wieku przedszkolnym i wczesnoszkolnym wiąże się z łagodniejszym przebiegiem, a problem sam maleje z czasem, więc rokowania są lepsze.

Szacuje się, że TTM występuje u ok. 3 proc. osób dorosłych, częściej u płci żeńskiej niż u męskiej. Z wiekiem dysproporcja między płciami się pogłębia – niektóre źródła podają, że trichotillomania występuje nawet 10-krotnie częściej u dorosłych kobiet niż u mężczyzn. Nie ma wystarczających danych, by oszacować częstość występowania zburzenia u dzieci.

Jakie są przyczyny trichotillomanii?

Dokładna przyczyna trichotillomanii nie jest znana. Uważa się też, że w pojawieniu się zaburzenie znaczenie mają zarówno czynniki genetyczne, jak i psychologiczne oraz społeczne, a także ich interakcje. Może być ono związane ze zmianami w szlakach mózgowych, które łączą obszary związane z zarządzaniem emocjami, ruchem, nawykami i kontrolą impulsów.

TTM zwykle nie występuje jako jedyne zaburzenie. U osób z trichotillomanią częste jest współwystępowanie zaburzeń: lękowych, nastroju, obsesyjno-kompulsywnych, odżywiania, a także tików, zespołu nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD) i nadużywania środków psychoaktywnych.

Czy trichotillomanię można leczyć?

Standardy leczenia trichotillomanii nie zostały jeszcze opracowane. W leczeniu próbuje się stosować różne metody terapeutyczne, takie jak psychoterapia czy leczenie farmakologiczne. Lekarze podkreślają, że najlepsze efekty przynosi leczenie w ramach zespołu specjalistów, w skład którego powinni wchodzić: psychiatra, psycholog, dermatolog, gastrolog i/lub chirurg.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.
loader

Źródło: I. Makowska (Klinika Psychiatrii Dzieci i Młodzieży, Uniwersytet Medyczny w Łodzi), Trichotillomania u dzieci i młodzieży, Dermatologia po Dyplomie, 2020, 02 / Mayoclinic.org / Nhs.uk