Zamknij

Mózg osoby z urojeniami podpowiada same złe rzeczy. Jak sobie pomóc?

04.02.2021
Aktualizacja: 04.02.2021 09:05
Urojenia prześladowcze: jak są leczone?
fot. Shutterstock

Ktoś mnie obserwuje na ulicy, śledzi mnie, chce zrobić krzywdę, wszyscy tylko udają, że mnie lubią – w taki sposób najczęsciej myślą osoby, które zmagają się z urojeniami prześladowczymi. Jak poradzić sobie z takimi objawami?

Kiedy ktoś doświadcza urojeń prześladowczych, wierzy, że inni chce go skrzywdzić i tak przez większość czasu. Myślą, że to prawda, pomimo braku dowodów. Urojenia prześladowcze są formą paranoi, to zaburzenia treści myślenia, które polega na fałszywych przekonaniach. Często występują w schizofrenii i innych chorobach psychicznych, takich jak zaburzenie schizoafektywne i zespół stresu pourazowego.

Symptomy urojeń prześladowczych

Głównymi objawami prześladowczych złudzeń jest przekonanie, że inni zamierzają ich skrzywdzić lub że są oskarżani o zrobienie czegoś okropnego, czego nigdy nie zrobili. Przekonanie, które jest oparte na dziwacznym lub irracjonalnym rozumowaniu, wpływa na to, jak osoba się zachowuje i myśli.

Jeśli osoba ma urojenia prześladowcze, może komunikować takie rzeczy, jak:

  • „Moi współpracownicy włamują się do mojej poczty e-mail i próbują mnie zwolnić”.
  • „Sąsiedzi planują ukraść mój samochód”.
  • „Obcy ludzie „wkładają” mi myśli do głowy”.
  • „Listonosz szpieguje mój dom, chce mnie skrzywdzić”.
  • „Samolot nad nami to rząd i chcą mnie porwać”.
  • „Wszyscy kłamią, gdy mówią, że mnie lubią”.

Osoba powie te rzeczy tak, jakby były faktami. Mogą również używać niejasnych terminów i wydawać się wzburzone lub podejrzane.

Objawy urojeń prześladowczych:

  • obawianie się zwykłych sytuacji,
  • poczucie zagrożenia bez powodu,
  • odczuwanie ekstremalnego cierpienia,
  • nadmierne zamartwienia,
  • nieustannie szukanie poczucia bezpieczeństwa.

Jakie są przyczyny urojeń prześladowczych?

Aby zdiagnozować przyczynę urojeń prześladowczych, lekarze mogą:

  • sprawdzić stan zdrowia fizycznego pod kątem potencjalnych lub powiązanych przyczyn,
  • skierować na badania przesiewowe pod kątem substancji,
  • przebadać pacjenta pod kątem spożywania alkoholu i brania narkotyków, które mogą powodować podobne objawy,
  • wykonać testy obrazowe (MRI lub tomografia komputerowa mogą być wykorzystane do dalszego zrozumienia objawów),
  • dokonać oceny psychiatrycznej. Sprawdzenie, czy objawy spełniają określone kryteria diagnostyczne.

Jak wygląda leczenie urojeń prześladowczych?

Leczenie zależy od przyczyny i nasilenia objawów. Generalnie obejmuje farmakoterapię i psychoterapię. Lekarz psychiatra w przypadku poznania przyczyn urojeń prześladowczych przepisuje leki, które łagodzą objawy. Wśród nich najczęściej wybierane do leczenia to:

  • leki przeciwpsychotyczne – stosowane w leczeniu urojeń i halucynacji,
  • stabilizatory nastroju – w przypadku ekstremalnych zmian nastroju,
  • leki przeciwdepresyjne – łagodzą objawy depresji, w tym uczucia smutku.

Wskazana jest również psychoterapia, która pomaga w zarządzaniu procesów myślowych i urojeń. Na sesjach omawiane są ze specjalistą m.in. przekonania pacjenta, które porównywana są z rzeczywistością.

Celem terapii jest:

  • kontrolować urojenia,
  • rozpoznawanie rzeczywistość,
  • zmniejszenie niepokoju,
  • lepsze radzenie sobie ze stresem,
  • poprawienie umiejętności społeczne.

Zaleca się terapię indywidualną lub grupową. W trakcie leczenia do terapii można zostać zaproszona rodzina, aby poprawić funkcjonowanie pacjenta.

W sytuacji, gdy objawy są ciężkie, osoba może stać hospitalizowana. Jest to prawdopodobne, jeśli:

  • osoba wydaje się być oderwana od rzeczywistości (psychoza) i niezdolna do zadbania o siebie,
  • zachowuje się niebezpiecznie,
  • występuje ryzyko samobójstwa.

Jak pomóc komuś z prześladowczymi urojeniami?

Osoba z prześladowczymi urojeniami nie jest w stanie rozpoznać rzeczywistości. Mocno wierzą, że ludzie lub grupy, takie jak rząd, zamierzają ich skrzywdzić. Te przekonania są często nierealne lub dziwaczne. Jeśli ktoś z twoich bliskich cierpi z powodu urojeń prześladowczych, możesz zupełnie nie wiedzieć, jak zareagować. Oto, co może pomóc:

  • po prostu aktywnie słuchaj – pomoże to poczuć się szanowaną i rozumianą.
  • unikaj kwestionowania lub wspierania ich złudzeń. Kiedy ktoś kwestionuje urojenia, osoba będzie dalej w nie wierzyła. To samo się dzieje, gdy na siłę potwierdzasz, że to co się wydaje twojemu bliskiemu, jest prawdą.
  • przekieruj uwagę. Zamiast walczyć lub wspierać jej/jego złudzenia, spokojnie podziel inny punkt widzenia. Na przykład, jeśli ktoś uważa, że szpieguje go zaparkowany samochód, wspomnij o możliwości, że kierowca robi zakupy w sklepie.
  • wspieraj. Ważne jest, aby wspierać i nie oceniać, nawet gdy urojenia są pod kontrolą. Jeśli myślisz, że bliska ci osoba ma urojenia, wspieraj ją i zachęcaj do wizyty u specjalisty zdrowia psychicznego.

Źródło: healthline.com