Jeśli chcesz uniknąć kłamstwa, nie pytaj pod presją czasu

16.10.2019 15:12
Jak rozpoznać, że ktoś kłamie?
fot. Shutterstock

Jeśli zadajesz komuś ważne pytanie i chcesz uzyskać szczerą odpowiedź, daj czas na zastanowienie. W przeciwnym razie w komunikację może wkraść się kłamstwo. Najnowsze badania pokazują, że szybkie, impulsywne odpowiedzi są takie, jakich oczekuje pytający – dalekie od prawdy.  

Chcesz poznać prawdę?

Kłamiemy średnio dwa razy dziennie, prawie 62% naszej naturalnej konwersacji ma charakter kłamliwy.  Ludzie w codziennym życiu kłamią zwykle z prozaicznych powodów – aby zapewnić sobie komfort psychiczny, lepiej wypaść przed innymi, uniknąć kłopotliwej sytuacji.

Najgorzej, jeśli rozmawiamy z kimś pod presją czasu. Psychologowie udowadniają, że zmuszanie ludzi do szybkich odpowiedzi, sprawia, że słyszymy to, co chcemy usłyszeć, ale może to być dalekie od prawdy. Metoda „odpowiadaj szybko i bezmyślnie” już od dawna jest obiektem badań psychologicznych.

Ostatniego odkrycia dokonał kognitywista John Protzko z Uniwersytetu w Kalifornii, który prowadził badania z Claire Zedelius.  „Nasze umysły dzielą się na trzy części: intuicyjny, zwierzęcy i bardziej racjonalny” – wyjaśnia Protzko. „A zakłada się, że bardziej racjonalna część zawsze ogranicza umysł «niższego rzędu». Jeśli poprosisz kogoś, aby odpowiedział szybko i bez zastanowienia, ma to dać ci pewien sekretny dostęp do umysłu niższego rzędu”.

Aby to sprawdzić, że naukowcy opracowali test 10 prostych stwierdzeń typu „tak lub nie”, takich jak „czasami czuję się urażony, gdy czegoś nie rozumiem”, i „bez względu na to, kto mówi, zawsze jestem dobrym słuchaczem”. W ankiecie poproszono respondentów, aby odpowiedzieli na każde pytanie w czasie krótszym niż 11 sekund lub dłuższym. Badacze stwierdzili, że grupa osób odpowiadających szybko częściej udzielała tych powszechnie mile widzianych odpowiedzi, podczas gdy osoby odpowiadające wolno były do tego mniej skłonne.

Jak poznać, że ktoś kłamie? 

W kolejnym eksperymencie naukowcy chcieli dowiedzieć się, czy ludzie mają tendencję do udzielania społecznie akceptowalnych odpowiedzi pod presją czasu, ponieważ uważają się za prawdziwie cnotliwych. Badacze poprosili inną grupę uczestników o udzielenie odpowiedzi na pytania w różnym czasie. Respondenci brali następnie udział w zadaniu, w którym podlegali osądowi społecznemu mającemu na celu ocenę stopnia, w jakim przypisują ich „prawdziwemu ja” dobre i złe zachowanie. Ci, którzy osiągnęli niższe wyniki (tj. myśleli, że ludzie łączą w sobie dobre i złe cechy), powinni być prawdopodobnie mniej podatni na udzielanie społecznie pożądanych odpowiedzi pod presją czasu.

Jednak naukowcy odkryli, że osoby, które uzyskały wysoką ocenę w tej kategorii, na ogół udzielały wysoce pożądanych społecznie odpowiedzi, zwłaszcza wtedy, gdy miały wystarczająco dużo czasu na ich rozważenie. I przeciwnie: osoby o niskich wynikach dostosowywały swoje odpowiedzi, odpowiadając w bardziej społecznie pożądany sposób pod presją czasu.

Innymi słowy, presja czasu nie uwidacznia „prawdziwego ja”. Protzko podsumował, że pod presją czasu ludzie mogą nie chcieć wydawać się takimi dobrotliwymi, nawet jeśli oznacza to wprowadzenie w błąd.

Źródło: www.eurekalert.org

Przeczytaj: Intelekt a inteligencja emocjonalna. Po co nam dwa mózgi?