Jak rozmawiać z dzieckiem w wieku szkolnym? 3 kluczowe wskazówki

16.09.2020
Aktualizacja: 16.09.2020 11:14
Jak komunikować się z dzieckiem w wieku szkolnym?
fot. Shutterstock

Twoje dziecko wraca do domu, a ty pierwsze o co pytasz to: „Jak było w szkole?”. Uwierz, to podstawowy błąd w komunikacji z dzieckiem, który tylko oddala was od siebie. Poznaj kilka wskazówek, które pomogą w nawiązaniu lepszego kontaktu ze swoim dzieckiem.

  • Kontakt z dzieckiem  warto budować na bazie wzajemnego porozumienia. Jest to możliwe, gdy rodzic okazuje empatię i wsparcie. 
  • Empatyczna komunikacja wymaga od dorosłego przede wszystkim pracy nad sobą, ciągłego przypominania, że nie chodzi o jego rację, a o wspólne dobro rodziny. 

W tym roku powrót do szkoły jest inny niż dotychczas. Pandemia, długa rozłąka z rówieśnikami, nauczanie online i niewiedza, jak będzie wyglądał najbliższy – to wszystko sprawia, że młodemu człowiekowi o wiele trudniej odnaleźć się w  rzeczywistości szkolnej. Mam wrażenie, że teraz jeszcze bardziej niż wcześniej młodzież potrzebuje wsparcia, dobrego kontaktu z rodzicami, przyjaznej atmosfery w domu. Co robić, a czego unikać  w rozmowie z dzieckiem w wieku szkolnym?

1. Słuchaj i rozmawiaj bez oceniania

Gdybym mogła dać jedną i podstawową wskazówkę, która mogłaby poprawić relację rodzic-dziecko, byłoby to uważne słuchanie. Z wielu moich obserwacji wynika, że gdy przychodzi do nas dziecko i opowiada o tym, co trudne, niemiłe, pierwsze co zazwyczaj robimy, to dajemy rady i rozwiązania. Wydaje się nam, że jako dorośli wiemy najlepiej, co w tej sytuacji będzie dla niego dobre. Tylko że rzadko potrzebują tego dzieci, bo są to rozwiązania tylko z waszej perspektywy, a nie wypracowanej wspólnie. Domyślam się, że dorosły robi to najczęściej z miłości.
Czego w takim razie potrzebuje dziecko? Uważnego wysłuchania, co jest podstawą dobrej komunikacji. Chcą kogoś, kto zatrzyma na nich uwagę, ze spokojem i zrozumieniem wysłucha, utrzyma kontakt wzrokowy. Nie myśl, że słuchanie nic nie znaczy, to naprawdę bardzo dużo.

Rozmowę na pewno ulepszy też parafrazowanie: „Rozumiem, że mówisz o tym, że ciągnie cię do grania na pianinie. Możemy pomyśleć, czy uda się to wkomponować w tygodniowe plany. Co ty na to?”.

Przeczytaj: Jak być dobrym rodzicem po rozwodzie?

2. Stwórz przestrzeń do rozmów

Aby dziecko po szkole nie kierowało się za każdym razem prosto do pokoju, bez chęci rozmowy z tobą, musi wyczuć, że jest na to przestrzeń. Jeżeli ty sam jesteś zabiegany, roztargniony, pochłonięty obowiązkami, twoje dziecko bez słów wyczuje, że to nie jest ani moment, ani tez miejsce na rozmowę. 

Stworzenie bezpiecznej przestrzeni jest podstawą do tego, by dziecko chciało rozmawiać. Bezpiecznej, czyli takiej, w której nie ma oceny, krytyki, naciskania. Nawet jeśli jako rodzic masz ochotę powiedzieć: „Co ci przyszło do głowy, żeby to zrobić, przecież to niebezpiecznie?” – poczekaj, daj szansę na opowiedzenie mu swoich przeżyć. Czasami młody człowiek lubi ubarwiać swoją rzeczywistość, opowiada o zabawach, które przekraczają zasady bezpieczeństwa. Pozwól mu na dozę spontaniczności i przeżywania świata po swojemu. Daj mu to, co sam byś chciał dostać w rozmowie z kimś bliskim.

Nie chodzi  tutaj o to, aby pozwalać na wszystko, być kumplem, zamiast rodzicem i nie prostować faktów. Ważne jest, aby unikać oceniania i krytyki, w przeciwnym razie twoje dziecko nigdy już nie wpuści cię już do swojego świata, bo będzie wiedziało, że spotka go osąd.

3. Nazwij to, co widzisz i okaż emocje

Być może, jako rodzic zauważyłeś, że twoje dziecko od początku roku szkolnego chodzi zamyślone, smutne, często płacze i niechętnie wychodzi do znajomych? Bardzo cię to niepokoi, ale kompletnie nie wiesz, co z tym zrobić. Zapewne pod „trudnym” zachowaniem, kryje się cierpienie, z którym dziecko nie może sobie poradzić.
Najlepsze co może zrobić rodzic, na samym początku, to nazwanie tego, co widzi: „Widzę, że chodzisz smutna, rozdrażniona. Domyślam się, że to wynik tego, co obecnie przeżywasz. Pamiętaj, że jestem przy tobie”. Sama obecność i bezwarunkowe wsparcie to najcenniejsze, co możemy dać dziecku. Zapewnienie: „Jestem przy tobie” daje poczucie bezpieczeństwa i ulgi.

Zwroty, które pomogą osiągnąć dobry kontakt z dzieckiem:

  • „Chciałbym wiedzieć, co o tym myślisz”.
  • „Czego potrzebujesz w tej sytuacji?”.
  • „Rozumiem, że czujesz lęk przed nowym. Czy dobrze rozumiem?”.
  • „Jeżeli będziesz potrzebowała wyjaśnienia, dlaczego tak się stało, spróbuję ci to wyjaśnić”.
  • „Proponuję, żebyśmy wspólnie pomyśleli, w jaki sposób możemy ci pomóc”.
  • „Czasami sytuacja, która się pojawia, jest dla nas bardzo trudna, ale możemy wymyślić sobie sposoby, które pomogą nam to przetrwać. Co ty na to?”.

Przeczytaj: "Siedzą w domu” z dzieckiem i nic nie robią? Młoda mama reaguje na hejt internautów