Dlaczego dziecko boi się szkoły? 3 główne źródła, które to powodują

05.10.2020
Aktualizacja: 05.10.2020 11:17
Dlaczego dziecko boi się szkoły?
fot. Shutterstock

Powrót do szkoły, szczególnie po lock downie jest dla dziecka przełomowym wydarzeniem. Silny lęk towarzyszy szczególnie wtedy, gdy dziecko idzie do nowej szkoły, w której nikogo nie zna. Wszystko wydaje mu się nieznane, ekscytujące, a zarazem niepokojące, co często wiąże się z dyskomfortem. Zobacz, co może sprawiać, że twoje dziecko przeżywa lęk przed szkoła. 

  • Występowanie poszczególnych objawów lęku zależne jest od wieku. Starsze dzieci i nastolatki opuszczają się  w nauce, nie chcą spotykać się ze znajomymi, unikają obowiązków szkolnych, stają się agresywne lub wycofane. Moment konfrontacji z tym, co związane ze szkoła, nasila objawy. 
  • Długotrwały lęk przed szkoła może wywołać u dziecka skolionofobię. 

Przyczyny lęku przed szkołą mogą być bardzo różne. Wymienia się trzy podstawowe grupy czynników: wynikające z konstruktu psychicznego dziecka, środowiska rodzinnego oraz szkoły.

Przyczyną tkwiącą w dziecku to przede wszystkim nieprzepracowane przez dziecko uczucie lęku przed rozstaniem z rodzicem, który pojawia się przed ukończeniem szóstego  roku życia. To zupełnie naturalny etap rozwojowy. Mówi się tu o tzw. lęku separacyjnym. Dziecko dostrzega, że jest odrębnym bytem od matki i ojca. Jeśli na tym etapie pojawia się nadmierna opiekuńczość rodziców, dziecku brakuje okazji, by sobie z tym lękiem poradzić.

Ważna informacja

Z lękiem separacyjnym można poradzić sobie poradzić, zapewniając dziecko o rodzicielskiej miłości.

Z uczuciem silnego lęku przed szkołą wiąże się pojęciem dyskolionofobii. To chorobliwy, nieokiełznany lęk, który pojawia się podczas zetknięcia się ze szkołą lub rzeczami z nią związanymi. Zjawisko to pojawia się w takim samym stopniu u dziewczynek, jak i u chłopców. Dotyka 1-5% dziecku w wieku szkoły.

Na rozwój skolionofobii wpływ mają pewne cechy charakteru dziecka, przede wszystkim: nadmierny perfekcjonizm, wysoka ambicja, wrażliwość na krytykę, dążenie do doskonałości oraz nieumiejętność przeżywania porażek. Jak również  deficyty, z którymi zmaga się: niski poziom umiejętności społecznych, skłonności lękowe, kompleksy, trudności w uczeniu się.

Źródeł lęku przed szkołą należy poszukiwać też w zachowaniach rodziców dziecka. Kiedy są pełni obaw, czy poradzi sobie ono w szkole i rozmawiają o tym, w jego obecności. Kiedy niewłaściwie reagują na oceny – oczekują jedynie najlepszych i o tym przypominają, a za złe wymierzają kary.

Do tego dochodzi stres w szkole, trudności w odnalezieniem się w grupie. Dziecko może paść ofiarą przemocy psychicznej i fizycznej ze strony rówieśników.

Lęk mogą powodować też nadmierne wymagania, sam nauczyciel – jego negatywne nastawienie do ucznia, niesprawiedliwe ocenianie. Nauczyciel, który jest sfrustrowany, nie lubi swojej  pracy, wzmacnia lęk przed szkołą.

Sprawdź, czy twoje dziecko przeżywa lęk przed szkołą

Możesz mieć powody do obaw, jeżeli twoje dziecko:

  • Niechętnie chodzi do szkoły.
  • Rano lub wieczorem dni poprzedniego skarży się na złe samopoczucie pomimo braku oznak choroby, np. gorączki.
  • Jest nerwowe, bardziej nieśmiałe lub agresywne.
  • Wraca ze szkoły z płaczem, nie chce opowiadać, co się wydarzyło. Starsze dziecko po powrocie ze szkoły zamyka się w pokoju, jest milczące.
  • Buntuje się, nie chce chodzić do szkoły.
  • Przeżywa każde niepowodzenie szkolne lub towarzyskie i długo je rozpamiętuje.
  • Zdarza się, że wagaruje.
  • Ma problemy w nauce lub się w niej opuściło. Nie chce się uczyć, odrabiać lekcji.

Odpowiedź „tak” przynajmniej na trzy z powyższych pytań może oznaczać pewne znamiona skolionofobii.

Warto pamiętać, że dziecko może bać  się szkoły z wielu powodów: jest ofiarą przemocy, nie radzi sobie z nauką z powodu swoich deficytów lub po prostu ma niską motywację do uczenia się. We wszystkich tych przypadkach niezbędna jest wizyta u specjalisty i udzielenie dziecku odpowiedniej pomocy.

Źródło: Psychologia. Dwumiesięcznik 5/2020