Zamknij

Rośnie liczba zachorowań na boreliozę. Uważaj na kleszcze

26.08.2021
Aktualizacja: 26.08.2021 12:50
Kleszcze: rośnie liczba zachorowań na boreliozę
fot. Shutterstock

W sierpniu wzrosła liczba zachorowań na boreliozę. Chorobę tę wywołują kleszcze. Dowiedz się, jak rozpoznać boreliozę i jak jak uniknąć.

W sierpniu wzrosła liczba zachorowań na boreliozę. Od 1 do 15 stycznia 2021 r. zanotowano w Polsce 6406 przypadków tej choroby. Dla porównania w całym lipcu tego roku zachorowań było tylko 5 354 – tak wynika z danych Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Jest jednak i dobra wiadomość. Liczba zachorowań na tę chorobę z roku na rok spada. Widać to porównując liczbę zachorowań w analogicznych okresach w 2020 r. oraz 2019 r. I tak od 1 do 15 sierpnia 2020 r. zanotowano 7208 zachorowań na boreliozę, a w 2019 r. – 10 617.

Zdaniem specjalistów spadek zachorowań widoczny rok do roku jest wynikiem coraz większej świadomości zagrożeń, jakie niosą kleszcze. Bo to one – a właściwie te z rodzaju Ixodes – przenoszą krętki z rodzaju Borrelia, wywołujące boreliozę znaną jako chorobę z Lyme.

Jest bardzo ciężka choroba zakaźna, która może dawać wiele nieprzyjemnych objawów, m.in. zmiany skórne, dolegliwości ze strony stawów, zaburzenia krążenia, dolegliwości neurologiczne. Leczenie tej choroby jest długotrwałe (zwykle 14-20 dni, w niektórych przypadkach nawet 30) i wymaga stosowania antybiotyków.

Wyróżnia się dwie fazy przebiegu zakażenia:

  1. Wczesna faza. Pojawia się rumień wędrujący (erythema migrans). To charakterystyczna zmiana skórna, która pojawia się w miejscu ukłucia kleszcza (ale nie musi!), zwykle 5-10 dni po tym wydarzeniu. Zmiana ta jest czerwona w środku, wokół jest blady okrąg niezmienionej skóry, potem jest obwodowo czerwona obręcz, która z każdym dniem się powiększa. Jej średnica może nawet przekraczać 5 cm. Rumień, jak sama nazwa wskazuje, może "wędrować" po skórze. Mogą mu towarzyszyć inne objawy choroby, m.in. gorączka lub stan podgorączkowy, bóle mięśni i stawów, osłabienie, uczucie rozbicia, zmęczenie, sztywność karku. Rumień może ustąpić samoczynnie po kilku tygodniach, ale zakażenia rozprzestrzenia się na inne narządy i układy.
  2. Późna faza. W tej fazie pojawiają się inne objawy, zależne od postaci choroby. Mogą to być: zaburzenie rytmu serca (borelioza układu krążenia), zapalenia stawów (postać stawowa), limfocytarne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie nerwów czaszkowych z porażeniem nerwu twarzowego ( neuroborelioza).

Kleszcze przenoszące krętki z rodzaju Borrelia znajdują się na terenie całej Polski, choć zdaniem ekspertów najwięcej jest ich we wschodniej i północno-wschodniej części Polski. Żyją one głównie w lasach liściastych i mieszanych, na obszarach trawiastych, w gęstych zaroślach, paprociach, a także w parkach miejskich i na obrzeżach osiedli mieszkaniowych otoczonych terenami zieleni. Przyciąga je biały kolor, ciepło, ruch powietrza i zapach obecnego w pocie kwasu masłowego.

Występowanie tej choroby jest zależne od pory roku (aktywność kleszczy jest największa w granicach kwiecień-listopad). Poniżej dane dotyczące zachorowań w poszczególnych miesiącach w 2021 i 2020 r.

Miesiąc 2021 2020
styczeń 380 953
luty 789 1 950
marzec 1 213 2 252
kwiecień 1 566 2 515
maj 2 202 3 009
czerwiec 3 416 4 318
lipiec 5 354 6 579
sierpień 6 406 (dane z 1-15.08) 7 847
wrzesień brak danych 9 376
październik brak danych 9 857
listopad brak danych 10 710
grudzień brak danych 12 524

Niestety na boreliozę nie ma szczepień tak, jak w przypadku kleszczowego zapalenia mózgu. Jedynym skutecznym sposobem uniknięcia choroby jest unikanie kontaktu z kleszczami poprzez stosowane środki ochrony osobistej. Lekarze radzą, aby przed wyjściem do lasu czy parku założyć obcisłe spodnie, zakryte buty, a na głowę kapelusz. Po powrocie do domu dokładnie należy się obejrzeć, sprawdzić każde miejsce na ciele, a szczególnie te, które najbardziej upodobały sobie pasożyty – pod pachami, w zgięciach kolanowych, łokciowych i za uszami.

Jeśli dojdzie do wkłucia, należy go jak najszybciej wyjąć kleszcza z ciała. Nie wolno go smarować tłuszczem, benzyną, wykręcać ani wyciskać. Należy delikatnie chwycić kleszcza pęsetą przy samej skórze i wyciągnąć w górę. Zamiast pęsety można użyć miniaturowych pompek ssących lub plastikowych kleszczołapek, które można kupić w aptece. Po wyjęciu miejsce ukłucia trzeba starannie zdezynfekować.

Ważne!

Nie wszystkie kleszcze są nosicielami bakterii boreliozy, jednak podczas ukąszenia mogą przenosić do krwi także inne bakterie i wirusy wywołujące m.in. kleszczowe zapalenie mózgu.

Źródło Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny, Informacje o zachorowaniach na choroby zakaźne i zatruciach w Polsce w 2021 roku