Zamknij

Maseczki FFP1, FFP2, FFP3, chirurgiczna. Która z nich jest najskuteczniejsza?

02.03.2021
Aktualizacja: 02.03.2021 10:50
Maseczka FFP1, FFP2, FFP3 - która jest skuteczna?
fot. Shutterstock

Maseczki FFP1, FFP2, FFP3 – które z nich są najskuteczniejsze w profilaktyce zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2? Jaką ochronę zapewniają gogle, przyłbice oraz maseczki chirurgiczne? Wyjaśniamy.

Aby się właściwie zabezpieczyć przed jakimkolwiek patogenem, należy ustalić, jaką drogą może on wniknąć do organizmu. W przypadku koronawirusa SARS-CoV-2 są to usta i nos, ale patogen ten może też wnikać przez oczy. To dlatego zaleca się, aby w miejscach publicznych zasłaniać usta i nos maseczką, można również – w przypadku bardzo bliskiego kontaktu, np. podczas badania – zakładać również gogle lub przyłbicę (jako dodatkową ochronę do maseczki).  

Wybór maseczki zależy od wielu czynników, m.in. od wielkości patogenu, przed którym chcemy się ochronić, poziomu jego zakaźności, miejsca, w którym stosujemy maseczkę.

Maseczki – na skróty:

Jak wielki jest koronawirus?

Koronawirusy są tak małe, że nie sposób ich dostrzec pod mikroskopem optycznym, można to jedynie zrobić w mikroskopie elektronowym. Średnica koronawirusa SARS-CoV-2 wynosi 100-150 nanometrów (0,1-0,15 μm).  

Cząstki o tak małych rozmiarach mogą przez długi czas pozostawać zawieszone w powietrzu, oczywiście w środowisku, gdzie nie ma dobrej cyrkulacji powietrza (w windach, pomieszczeniach biurowych bez możliwości otwierania okien lub dobrej klimatyzacji). Przykładowo, cząstka o średnicy 4 μm zawieszona na wysokości 1 m osiada przez 33 minuty, z kolei osiadanie cząstki o średnicy 1 μm zajmuje około 8 godzin.

Oczywiście trochę inaczej jest, gdy przebywamy na otwartym powietrzu, gdzie wieje wiatr, jest słońce i jest bardzo sucho, w takich warunkach koronawirus szybko "ginie".

Ważne!

Smog i koronawirus to współpracująca ze sobą para. Są badania, które wskazują, że w smogu koronawirus jest bardziej niebezpieczny, bo dosłownie może spaść na nas z góry. Przyczepia się do cząsteczek smogu i może dłużej unosić się w powietrzu. Co istotne, w smogowym powietrzu płuca są podrażnione, mają rozpulchnioną i przekrwioną śluzówkę. Do takiej tkanki dużo łatwiej wirusowi wniknąć.

Maseczki FFP

Do ochrony dróg oddechowych przed czynnikami zakaźnymi powinny być stosowane maski typu FFP (z ang. filtering face piece), zwane również półmaskami filtrującymi. Przylegają one ściśle do twarzy, zachodzą na brodę. Mają również wmontowany metalowy zacisk, który umożliwia szczelne dopasowanie maski do nosa. Maski te mogą być również wyposażone w zastawkę wydechową, która nie obniża poziomu ochrony, a umożliwia swobodniejsze oddychanie i usuwanie pary wodnej, dzięki czemu maseczka pozostaje sucha przez dłuższy czas. Wyróżnia się trzy klasy takich maseczek, w zależności od efektywności filtracji:

  • Maska FFP1

Zapewnia najniższą ochronę. Szacuje się, że filtruje co najmniej 80 proc. aerozoli, przepuszcza do wnętrza maski około <20 proc. aerozoli.

  • Maska FFP2

Maska FFP2 (N95 według oznaczeń USA) filtruje co najmniej 95% aerozoli, a przeciekanie do wewnątrz oznaczono na poziomie <8%.

  • Maska FFP3

Maska FFP3 (N99 według oznaczeń USA) zapewnia największą ochronę: filtruje co najmniej 99% aerozoli, a przeciekanie cieczy do wewnątrz wynosi <2%. Niestety bardzo trudno się w tego typu maseczce oddycha. Są one rekomendowane personelowi medycznemu bezpośrednio narażonemu na kontakt z osobami chorymi lub potencjalnie zakażonymi.  

Ważne!

Dla bioaerozolu, którego cząstki mają wielkość powyżej 1 μm zaleca się stosowanie maseczek typu FFP1. Dla bioareozolu, którego wielkość cząstek zawiera się w przedziale 0,5-1 μm zaleca się maseczki typu FFP2. Oczywiście w przypadku koronawirusa, gdy przebywamy na świeżym powietrzu lub w zamkniętych pomieszczeniach, ale z zachowaniem dystansu społecznego, maseczki FFP2 i FFP1 będą wystarczające.

Gogle i przyłbice

Gogle i przyłbice można stosować do ochrony oczu, jako dodatek do maseczki. Zaletą przyłbicy jest to, że osłania nie tylko oczy, ale całą twarz. Wadą, że nie chroni w stu procentach przed zakaźnym aerozolem, ponieważ nie przylega szczelnie do twarzy.

Maseczki chirurgiczne

Zwykłe maski chirurgiczne nie zapewniają ochrony przed niebezpiecznymi patogenami, a jedynie zatrzymują wydychane drobiny, czyli zmniejszają możliwość zakażenia innych osób (jeśli to my jesteśmy zakażeni i przechodzimy infekcję bezobjawowo). Jej wadą jest to, że nie przylega dobrze do twarzy (może być nieszczelna przy krawędziach). Można ją co prawda spróbować dopasować do nosa i policzków za pomocą drucika znajdującego się w jej górnej krawędzi, ale boki nadal nie będą zabezpieczone. Takie maseczki są jednorazowe i po każdym użyciu należy je wyrzucić.

Na co zwrócić uwagę wybierając odpowiednią maseczkę?

Wybierając maskę ochronną, warto zwrócić uwagę na oznaczenia, które są na niej umieszczone:  

CE – ten symbol oznacza, że produkt został poddany procedurze oceny zgodności, gwarantuje spełnienie wymagań techniczno-prawnych;  
NR – ten symbol oznacza, że jest to półmaska jednorazowego użytku, przeznaczona do noszenia przez maksymalnie 8 godz.;  
R – ten symbol oznacza, że jest to półmaska wielokrotnego użytku.  

Poza tym, kupując maseczkę, wybierzmy taką, która ma blaszkę pozwalającą lepiej dopasować maskę do nosa. Czy warto się kierować ceną? Nie zawsze. Teoretycznie im wyższa cena, tym jakość maseczki powinna być wyższa. Niestety nie zawsze to prawda.

Jak często trzeba maseczki wymieniać?

Maseczki trzeba traktować podobnie jak bieliznę osobistą (majtki). Maseczki chirurgiczne i filtrujące jednorazowe należy wymieniać co najmniej raz na dobę (a najlepiej po każdym użyciu, zwłaszcza gdy jest wilgotna). Na opakowaniu maseczki chirurgicznej jest wręcz napisane, że ich okres trwałości do 4-8 godzin.

Bibliografia:

  • "Dobór jednorazowych środków ochrony osobistej do pracy z materiałem zawierającym wysoce niebezpieczne patogeny", Aleksandra A. Zasada, Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego – Państwowy Zakład Higieny w Warszawie, Medycyna Doświadczalna i Mikrobiologia, 2015
  • "Zasady postępowania chirurgicznego u pacjentów z zakażeniem COVID-19. Zalecenia Hiszpańskiego Stowarzyszenia Chirurgów oraz EAES", Naczelna Izba Lekarska
  • "Jakie maseczki najlepiej chronią przed koronawirusem i dlaczego niemateriałowe?", wywiad z prof. prof. dr hab. inż. Tomaszem Ciachem, Gazeta Wyborcza, 26 lutego 2021