Zamknij

Trudno gojące rany pooperacyjne. Zobacz, jak wspomóc ich regenerację

Trudno gojące rany pooperacyjne. Zobacz, jak wspomóc ich regenerację
fot. Materiały partnerskie

Trudno gojące rany pooperacyjne stanowią istotny problem kliniczny. W ich wyniku może dochodzić nie tylko do pogorszenia się jakości życia chorego, ale także do pojawienia się powikłań ogólnoustrojowych, co w konsekwencji stanowi zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.

W związku z tym niezbędna jest prawidłowa opieka pooperacyjna, polegająca nie tylko na pielęgnacji ran czy stosowaniu odpowiednich opatrunków, ale również na właściwym żywieniu, które jest kluczowym elementem procesu gojenia trudnych ran.

Główne czynniki wpływające na proces gojenia ran

Czynniki mające wpływ na proces gojenia ran mona podzielić na dwie główne kategorie: związane z pacjentem oraz niezależne od niego.

Wśród głównych przyczyn mających związek z pacjentem wymienia się:

  • choroby przewlekłe – w szczególności cukrzycę, która może wpływać na wydłużenie procesu gojenia rany. W tym przypadku niezbędne jest utrzymanie prawidłowych wartości glikemii,
  • stan odżywienia – niedożywienie to czynnik utrudniający proces gojenia. Pacjenci o nieprawidłowym stanie odżywienia nie posiadają w swoim organizmie rezerw składników odżywczych niezbędnych do intensywnej regeneracji uszkodzonych tkanek,
  • pielęgnacja rany – właściwe postępowanie zmniejsza ryzyko powikłań, a tym samym przyspiesza proces regeneracji,
  • lokalizacja rany,
  • wiek pacjenta.

Najczęstsze powikłania ran pooperacyjnych

Jednym z najczęstszych powikłań ran pooperacyjnych są infekcje. W zależności od stopnia zaawansowania zakażenia może dochodzić do opóźnienia gojenia, rozwoju miejscowej lub ogólnoustrojowej infekcji, a w skrajnych przypadkach – sepsy. W celach zapobiegawczych stosuję się odpowiednią antybiotykoterapię, a gdy dochodzi do infekcji, wykonuje się posiew, w celu wdrożenia antybiotykoterapii celowanej.

Kolejnym rodzajem powikłań są tzw. blizny hipertroficzne oraz keloidy, czyli charakterystyczny przerost tkanki ponad powierzchnię skóry. Do objawów klinicznych zalicza się: zwiększone napięcie przylegających tkanek, przewlekłe dolegliwości bólowe, swędzenie, sztywność oraz uczucie tkliwości. Do tego typu powikłań mogą predysponować czynniki genetyczne oraz nieprawidłowa pielęgnacja rany w okresie pooperacyjnym.

Innym rodzajem powikłań jest rozejście się rany pooperacyjnej. Jeśli dotyczy ono warstw powierzchownych (skóra, tkanka podskórna), skutecznym postępowaniem jest tzw. opracowanie rany, czyli oczyszczenie jej i ponowne zbliżenie do siebie brzegów rany szwami. Bardziej skomplikowane są rozejścia się ran wewnętrznych, np. w obrębie naczyń krwionośnych lub tkanek jelit. W takich przypadkach wykonuję się reoperacje, mające na celu ponowne zespolenie rany.

Znaczenie diety w procesie gojenia ran

Żywienie w procesie gojenia ran odgrywa jedną z kluczowych ról. Zalecenia dietetyczne powinny uwzględnić kilka ważnych elementów:

  • zapotrzebowanie kaloryczne – trudno gojące rany mogą powodować wzrost zapotrzebowania energetycznego o około 40%, czyli do 30-35 kcal/kg m.c, a w przypadku niedożywienia nawet jeszcze wyższe. Niedożywienie stanowi istotny czynnik wydłużający czas gojenia rany, dlatego wartość energetyczna diety powinna być dostosowana do aktualnej sytuacji klinicznej pacjenta oraz ryzyka lub występowania niedożywienia;
  • odpowiednią podaż kwasów tłuszczowych, które będą stanowiły dodatkowe źródło energii. Co więcej, zapewniają one możliwość przyswajania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A i E), które są silnymi antyoksydantami. W szczególności ważna będzie podaż kwasów omega-3, które charakteryzują się działaniem przeciwzapalnym;
  • pełnowartościowe białko – odpowiednia podaż białka jest kluczowa w procesie gojenia ran. W wyniku powikłań zapotrzebowanie na białko może wzrastać nawet 2-krotnie. Białko stanowi nie tylko element budulcowy, ale wpływa również na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego oraz transport składników w organizmie;
  • odpowiednie nawodnienie – tkanki, które nie są dobrze ukrwione, będą dłużej się goiły. Co więcej, nieprawidłowa podaż płynów ma negatywny wpływ na napięcie skóry;
  • argininę – w procesie gojenia ran zapotrzebowanie na ten składnik znacznie wzrasta. Arginina bierze udział we wszystkich fazach gojenia rany i jest niezbędna do produkcji kolagenu, który stanowi budulec skóry. Odpowiednia podaż argininy wpływa pozytywnie na odporność organizmu (bierze udział w procesach zwalczających infekcję);
  • witaminę A, która wpływa na regenerację tkanek, a także jest silny antyoksydantem i wykazuje działanie przeciwzapalne;
  • witaminę C, będącą nie tylko przeciwutleniaczem odgrywającym ważną rolę w odbudowie kolagenu, ale również wykazuje pozytywny wpływ na działanie układu odpornościowego i zmniejsza ryzyko rozejścia się rany;
  • Cynk, który jest jednym z mikroelementów odgrywających kluczową rolę w procesie leczenia trudno gojących ran. Jego niedobór zwiększa ryzyko infekcji oraz wpływa negatywnie na wszystkie etapy gojenia się rany.

W niektórych przypadkach żywienie tradycyjne bywa niewystarczające, aby spełnić wyższe zapotrzebowanie pacjenta na składniki odżywcze. W takiej sytuacji pomocne może okazać się stosowanie specjalistycznych doustnych preparatów odżywczych (ang. ONS), w których unikalna kompozycja składników ma korzystny wpływ na proces gojenia się ran. Takim preparatem jest Nutridrink Skin Repair (dawniej Cubitan), określany jako żywność medycznego specjalnego przeznaczenia, który należy stosować pod nadzorem lekarza. Preparat jest przeznaczony do postępowania dietetycznego w szczególności w przypadku trudno gojących ran, owrzodzeń goleni czy owrzodzeń w przebiegu zespołu stopy cukrzycowej. 

Czym charakteryzuje się Nutridrink Skin Repair i dlaczego może stanowić skuteczne wsparcie żywieniowe podczas problematycznego gojenia się ran pooperacyjnych?

  • Preparat jest wysokoenergetyczny oraz zawiera zwiększoną zawartość białka.
  • Posiada niski indeks glikemiczny, dlatego może być stosowany przez osoby chore na cukrzycę lub zmagające się z zaburzeniami gospodarki węglowodanowej.
  • Zawiera składniki niezbędne w procesie gojenia się rany, czyli cynk, argininę oraz przeciwutleniacze (m.in. witaminę A i C).
  • Forma płynna oraz niewielka objętość opakowania ułatwia spożycie. Dodatkowo występuje w trzech smakach (czekoladowym, waniliowym oraz truskawkowym), dzięki czemu może stanowić składnik deserów, galaretek czy koktajli.
  • Jest produktem przebadanym klinicznie.

Podsumowując

Trudno gojące się rany stanowią istotny problem kliniczny zarówno dla lekarzy, jak i pacjentów. Współpraca personelu medycznego, zapobieganie najczęściej występującym powikłaniom oraz niedożywieniu powinno zminimalizować ryzyko opóźnienia gojenia się rany. Interwencja dietetyczna powinna opierać się na powyższych zaleceniach, a wprowadzenie doustnych preparatów odżywczych powinno być rozważane w przypadku konieczności uzupełnienia diety pacjenta z trudno gojącą raną.

Źródła:

  1. Quain, A. M., & Khardori, N. M. (2015). Nutrition in wound care management: a comprehensive overview. Wounds: a compendium of clinical research and practice, 27(12), 327-335.
  2. Kramer, A., Dissemond, J., Kim, S., Willy, C., Mayer, D., Papke, R., ... & Assadian, O. (2018). Consensus on wound antisepsis: update 2018. Skin Pharmacology and Physiology, 31(1), 28-58.
  3. Monstrey, S., Middelkoop, E., Vranckx, J. J., Bassetto, F., Ziegler, U. E., Meaume, S., & Téot, L. (2014). Updated scar management practical guidelines: non-invasive and invasive measures. Journal of Plastic, Reconstructive & Aesthetic Surgery, 67(8), 1017-1025.
  4. Van Loey, N. E. E., Bremer, M., Faber, A. W., Middelkoop, E., Nieuwenhuis, M. K., & Research Group. (2008). Itching following burns: epidemiology and predictors. British Journal of Dermatology, 158(1), 95-100.
  5. Lupton, J. R., & Alster, T. S. (2002). Laser scar revision. Dermatologic clinics, 20(1), 55-65.

Kerr, A., Guest, J. F., Vowden, P., Wound Care Alliance Trustees, White, R., Bowen, G., ... & Cutting, K. (2016). NHS generic project: response from the wound care community. British journal of community nursing, 21(1), 9-15.