Zwolnienie lekarskie zamiast pracy? Uwaga! ZUS zaczyna masowe kontrole

Ewelina Bogusz
26.09.2018 15:51
L4, zwolnienie lekarskie, chorobowe, ZUS, fundusz chorobowy, kontrole świadczeń chorobowych
fot. Shutterstock

Początek jesieni i rozpoczęcie kolejnego sezonu na grypę powoduje, że wzrasta liczba osób, które korzystają ze zwolnień chorobowych. W zeszłym roku Polacy wykorzystali łącznie... 246 mln dni wolnych w pracy z powodu różnych dolegliwości zdrowotnych. Wydatki ZUS z tego powodu przekroczyły wpływy ze składek aż o 8 mld zł. Kontrolerzy sprawdzą, czy pracownikom rzeczywiście należą się prawa do świadczeń.

– Ludzie nie boją się korzystać z chorobowego i już nie faszerują się paracetamolem, żeby, pomimo gorączki, pójść do pracy – donosi „Dziennik Gazeta Prawna”. Polacy biorą zwolnienia lekarskie nie tylko z powodu ciąży i porodu, chorób kości i stawów, urazów i zatruć, ale także coraz częściej z bardzo błahych dolegliwości jak katar czy kaszel. Stale wzrasta liczba krótkich przerw w pracy z powodu drobnych niedyspozycji trwających najwyżej kilka lub kilkanaście dni. 

Zobacz także

Niestety im więcej Polaków korzysta z L4, tym większe problemy finansowe ma Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Z powodu 246 mln dni wolnych od pracy, jakie w 2017 roku wykorzystali nasi rodacy, fundusz chorobowy finansujący wynagrodzenia pracowników na zwolnieniach zaczął świecić pustkami. Wydatki na pokrycie kosztów świadczeń udzielanych pracownikom na zwolnieniach aż o ponad 8 mln zł przekroczyły wpływy ze składek. Przyczyniły się do tego spore zmiany w przepisach – m.in. dłuższy urlop macierzyński oraz wprowadzenie urlopów ojcowskich czy nowe zasady wypłat zasiłków chorobowych dla osób dobrowolnie ubezpieczonych, a także pracowników po 55. roku życia. Jak na to zareagował ZUS?

Przeczytaj: Rekordowa liczba zwolnień L4 wśród Polaków. ZUS opublikował raport

ZUS coraz częściej podważa zasadność zwolnień z powodu choroby

Okazuje się, że kontrolerzy weryfikujący zasadność świadczeń wypłacanych chorym już w pierwszej połowie 2018 roku zaczęli znacznie częściej niż w analogicznym okresie w poprzednich latach wstrzymywać Polakom wypłaty zasiłków. Na 240 tys. kontroli liczba osób, których pozbawiono prawa do otrzymywania wypłaty podczas choroby, wzrosła z 10 tys. do 15 tys. Najczęstszym powodem takich decyzji było „nieprawidłowe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego”.

Zobacz także

Polacy – zarówno w kraju, jak i za granicą – często nadużywają prawa do tego, by nie pojawiać się w miejscu pracy z powodu choroby (zwłaszcza jeśli pracodawca nie umożliwia im np. pracy zdalnej lub innego sposobu na to, by wykonać swoje obowiązki poza firmą). Według danych ZUS z „lewych” zwolnień korzystał co 20. polski pracownik. Problem dostrzegli już nawet Niemcy, którzy do weryfikowania przyczyn absencji chorobowej zatrudnianych przez nich Polaków zaczęli wykorzystywać firmy specjalizujące się w takim zakresie.

Przeczytaj: Niemcy rozpoczęli kontrole zwolnień lekarskich Polaków, których zatrudniają

O czym powinny pamiętać osoby, które korzystają ze zwolnień z powodu choroby? Przypominamy podstawowe zasady, których należy przestrzegać, jeśli pobieramy świadczenia z funduszu chorobowego i nie pojawiamy się w miejscu pracy.

Zrzut ekranu 2018-09-26 o 15.50.12

fot. Shutterstock

Jakich zasad trzeba przestrzegać, będąc na zwolnieniu lekarskim?

  • Pracownik ma obowiązek poinformować pracodawcę o swojej absencji chorobowej w ciągu 48 godzin. Dokładnie tyle samo czasu na podanie przyczyny swojej nieobecności ma pracownik przebywający na długotrwałym zwolnieniu, przy końcu trwania obecnego zasiłku chorobowego. 
  • Adres wypisany na zwolnieniu lekarskim powinien być faktycznym miejscem pobytu pracownika. Każdą zmianę, np.: wyjazd na okres leczenia do rodziny, należy od razu zgłaszać do pracodawcy. Niedopełnienie obowiązku wypisania właściwego adresu przez lekarza czy pielęgniarkę nie zwalnia nas z konieczności przekazania aktualnej informacji do pracodawcy. 
  • Jeżeli lekarz wypisał choremu receptę, to ma on obowiązek wykupić niezbędne leki i stosować się do zaleceń odnośnie do ich dawkowania.
  • Ubezpieczony niezdolny do pracy z powodu choroby może wykonywać jedynie zwykłe czynności życia codziennego (bez względu na to, czy ma leżeć, czy może się poruszać), tj. krótki spacer czy codzienne zakupy żywnościprzemieszczanie się po mieszkaniuudanie się na zabieg lub kontrolę lekarską.
  • Każda czynność podejmowana przez chorego na zwolnieniu w przypadku ewentualnej kontroli ZUS jest analizowana indywidualnie.

Niezgodne z prawem mogą się okazać:

  • przysługi sąsiedzkie
  • zajmowanie się gospodarstwem rolnym
  • prowadzenie działalności gospodarczej 
  • wykonywanie pracy zarobkowej
  • inne zachowania utrudniające proces leczenia i rekonwalescencję

ZUS może cofnąć zasiłek chorobowy, jeśli charakter naszej aktywności nie jest usprawiedliwiony odpowiednimi okolicznościami.

Zagłosuj

Czy według Ciebie zwolnienia chorobowe powinny podlegać większej kontroli?

Liczba głosów:

Jak ZUS i pracodawca mogą kontrolować pracownika na L4? 

  • Pracodawca zgłaszający do ubezpieczenia zdrowotnego więcej niż 20 osób ma prawo do kontrolowania prawidłowości wykorzystywania przez nich urlopu chorobowego. Takie uprawnienia posiada również ZUS.
  • Weryfikacji mogą być poddawane wszystkie zwolnienia bez względu na okres ich trwania, a kontrola odbywa się w zgłoszonym przez pracownika miejscu pobytu. Czasem obejmuje również teren prowadzonej przez zatrudnionego działalności gospodarczej.
  • Pracodawca może wystąpić o kontrolę prawidłowości orzeczenia o niezdolności do pracy, a ten rodzaj kontroli jest przeprowadzany przez lekarzy ZUS. Przeprowadza się wówczas badanie lekarskie lub kieruje pracobiorcę do lekarza specjalisty – konsultanta ZUS. Orzecznicy sprawdzają wtedy także poprawność wystawionych zwolnień.
  • W przypadku zwolnienia chorobowego z tytułu opieki pracodawca ma prawo skontrolować, czy w miejscu zamieszkania nie ma innych osób, które mogłyby również sprawować tę opiekę (nie dotyczy to opieki nad dzieckiem w wieku do 2 lat). Dodatkowo osoba sprawująca opiekę musi faktycznie przebywać we wskazanym miejscu
  • Jeśli nie chcemy narazić się na problemy, lepiej zwracać uwagę na naszą aktywność w mediach społecznościowych podczas przebywania na zwolnieniu chorobowym. Warto pamiętać, że niektóre informacje łatwo zweryfikować. Zanim zdecydujemy się na publikację treści lub zdjęć w internecie, zastanówmy się, czy nie wzbudzi to czujności kontrolerów ZUS lub naszych pracodawców.

Zobacz także

Co grozi pracownikowi za złamanie zasad zwolnienia lekarskiego?

  • Jeżeli kontrola wykaże, że w trakcie chorobowego pracownik łamał zasady zwolnienia, pracodawca może wstrzymać wypłatę wynagrodzenia za czas choroby, nie łamiąc przy tym prawa.
  • Zatrudniony może także stracić prawo do zasiłku wypłacanego przez ZUS na cały okres jego ważności. Od tej decyzji w ciągu miesiąca można złożyć odwołanie.
  • W przypadku stwierdzenia nietrafności w orzeczeniu lekarskim, np. ustalenia, że tak długie zwolnienie się nie należy, ZUS wydaje rozporządzenie o braku prawa do zasiłku. Następnie decyzja wysyłana jest do ubezpieczonego, a jej kopia do pracodawcy. Pracownik ma miesiąc na odwołanie się od tej decyzji do sądu.
  • Nieprawidłowe wykorzystywanie zwolnienia lekarskiego może zostać uznane za naruszenie obowiązków pracowniczych i skutkować wypowiedzeniem umowy, a nawet rozwiązaniem umowy w trybie dyscyplinarnym.
Zagłosuj

Ile razy w ciągu roku zdarza Ci się korzystać ze zwolnień lekarskich?

Liczba głosów:

Jak tłumaczy Departament Komunikacji Ministerstwa Przedsiębiorczości i Technologii, obecnie obowiązujące przepisy nie zawierają upoważnienia dla pracodawcy do przekazywania do ZUS danych osobowych pracownika (jego prywatnego adresu mailowego czy numeru telefonu). Planowane zmiany w prawie mają jednak poszerzyć "katalog form zawiadomienia ubezpieczonego o badaniu kontrolnym przez lekarza orzecznika o telefon i mail". Dzięki temu "pracodawca będzie mógł sam zawiadomić pracownika o takiej kontroli, jeśli pracownik udostępni mu swój adres mailowy czy telefon".

TO CIĘ ZAINTERESUJE:

źródło: ZUS/DGP

_____________

zdrowie.radiozet.pl/π