Stopnie niepełnosprawności: lekki, umiarkowany, znaczny. Kiedy są nadawane?

30.04.2018 11:45
Jakie są stopnie niepełnosprawności?
Fot. Shutterstock

Stopnie niepełnosprawności mogą zostać przyznane osobom, których sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia codzienne życie, pracę, naukę i odgrywanie ról społecznych. Wyróżnia się trzy stopnie niepełnosprawności: lekki, umiarkowany i znaczny. Dowiedz się, na jakiej zasadzie przyznawane są orzeczenia o niepełnosprawności.

Za osobę niepełnosprawną uznaje się osobę, której sprawność fizyczna, psychiczna lub umysłowa trwale lub okresowo utrudnia, ogranicza lub uniemożliwia codzienne życie, naukę, pracę oraz pełnienie funkcji społecznych, zgodnie z normami prawnymi i zwyczajowymi. 

System orzekania o niepełnosprawności osób w Polsce jest bardzo zawiły. Istnieją stopnie niepełnosprawności, grupy inwalidzkie, opisowe określenia niepełnosprawności stosowane przez ZUS. Niepełnosprawność orzekana jest przez różne instytucje, dla różnych celów. Najważniejsze są jednak Powiatowe Zespoły ds. Orzekania o Niepełnosprawności, które orzekają niepełnosprawność osób dorosłych i dzieci. Decydują o przyznaniu określonego stopnia niepełnosprawności: znacznego, umiarkowanego lub lekkiego.

Stopień niepełnosprawności można orzec na czas określony, jeśli według wiedzy medycznej może nastąpić poprawa stanu zdrowia, lub na stałe, jeśli według wiedzy medycznej stan zdrowia osoby niepełnosprawnej nie rokuje poprawy.

O ustaleniu renty (prawa do renty) decyduje natomiast lekarz orzecznik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Lekarz może ustalić w stosunku do osoby niepełnosprawnej:

  1. całkowitą niezdolności do pracy i niezdolność do samodzielnej egzystencji, co traktowane jest na równi z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności;
  2. całkowitą niezdolność do pracy — odpowiada umiarkowanemu stopniowi niepełnosprawności;
  3. częściową niezdolność do pracy oraz celowość przekwalifikowania — traktowane jest na równi z lekkim stopniem niepełnosprawności.

Przypisanie danej osobie znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie wyklucza możliwości zatrudnienia tej osoby przez pracodawcę, który nie spełnia warunków pracy chronionej, jeśli pracodawca dostosował stanowisko pracy odpowiednio do potrzeb osoby niepełnosprawnej. Pozytywną opinię w tej sprawie wydać może Państwowa Inspekcja Pracy. 

Jeśli stan zdrowia osoby niepełnosprawnej posiadającej orzeczenie ulegnie zmianie, może ona wystąpić z wnioskiem o ponowne wydanie orzeczenia uwzględniające zmianę stanu zdrowia. 

Lekki stopień niepełnosprawności

Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu, powodującej w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną lub mająca ograniczenia w pełnieniu funkcji społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub środki techniczne. 

Kryteria kwalifikacji do lekkiego stopnia niepełnosprawności: 

  • istotne obniżenie zdolności do wykonywania pracy — oznacza to naruszoną sprawność organizmu powodującą ograniczenia w wykonywaniu pracy zarobkowej znacznie obniżające wydajność pracy na danym stanowisku w porównaniu do wydajności, jaką wykazują osoby o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną;
  • ograniczenia w pełnieniu funkcji społecznych — co rozumie się przez trudności doświadczane przez osobę zainteresowaną w relacjach z otoczeniem i środowiskiem według przyjętych norm społecznych jako skutek naruszonej sprawności organizmu.

Umiarkowany stopień niepełnosprawności

Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia funkcji społecznych.

Kryteria kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności: 

  • czasową pomoc w pełnieniu funkcji społecznych — konieczność udzielenia niezbędnej pomocy (tj. pielęgnacyjnej, polegającej na udzielaniu wsparcia w codziennych czynnościach i wspieraniu w procesie leczenia i rehabilitacji), w okresach wynikających ze stanu zdrowia;
  • częściową pomoc w pełnieniu funkcji społecznych — czyli pomoc w kontaktach z otoczeniem i środowiskiem, pomoc w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Znaczny stopień niepełnosprawności

Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu, niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia funkcji społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Co oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb, do których zalicza się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. 

Kryteria kwalifikacji do znacznego stopnia niepełnosprawności: 

  • niezdolność do pracy — czyli całkowitą niezdolność do wykonywania pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu;
  • konieczność sprawowania opieki — oznacza to całkowitą zależność osoby niepełnosprawnej od otoczenia, polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem;
  • konieczność udzielania pomocy, w tym również w pełnieniu funkcji społecznych — czyli zależność osoby niepełnosprawnej od otoczenia, polegającą na udzieleniu wsparcia w czynnościach samoobsługowych, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka, zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych.

Długotrwała opieka i pomoc w pełnieniu funkcji społecznych to konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną przez okres powyżej 12. miesięcy polegająca na pielęgnacji, karmieniu, ułatwianiu kontaktów z otoczeniem i współdziałaniu w procesie leczenia i rehabilitacji.

Źródło: sp12.wroclaw.pl; niepelnosprawni.pl; spes.org.pl/twoje-prawa/orzekanie-o-niepelnosprawnosci

________

zdrowie.radiozet.pl/nk