Prezenteizm to praca kosztem zdrowia. Czym jest nieefektywna obecność?

12.12.2019
Aktualizacja: 12.12.2019 14:11
Prezenteizm
fot. Shutterstock

Niemal każdy był kiedyś w sytuacji, gdy ze względu na nagłą chorobę trzeba było zrezygnować z aktywności zawodowej. Choroba nie wybiera. Każdy ma prawo do tego, by odpocząć w domu i wyleczyć się z dolegliwości. Coraz częściej zdarza się jednak, że zamiast chorować w domu, pracownicy pojawiają się w pracy. To zjawisko bardzo szkodliwe. Dowiedz się, czym jest prezenteizm.

Prezenteizm to zjawisko polegające na tym, że pracownicy przychodzą do pracy chorzy, zamiast zostać w domu. Istotą prezenteizmu jest obecność w pracy, ale zmniejszona efektywność, ponieważ dolegliwości, które odczuwa pracownik, uniemożliwiają wypełnianie swoich obowiązków w 100 proc. Dodatkowo pracownicy obecni w miejscu pracy pomimo choroby narażają innych na zachorowanie.

Prezenteizm: wybór czy konieczność?

Prezenteizm, czyli przychodzenie do pracy dla samej obecności bez względu na konsekwencje to stosunkowo nowe zjawisko. Zdarza się jednak coraz częściej, a w niektórych miejscach pracy wręcz nagminnie.

Prezenteizm ma różne przyczyny. Czasami jest wynikiem nadgorliwości pracowników, którzy nie chcą opuścić dnia w pracy w obawie przed zaległościami, opuszczeniem ważnego spotkania, czy wręcz konieczności wzięcia urlopu lub zwolnienia (L4).

Zdarza się jednak, i nie są to rzadkie przypadki, że atmosfera w pracy wymusza obecność. Pracownicy wiedzą, że absencja nawet z powodu poważnej choroby będzie niemile widziana i w odpowiedni sposób napiętnowana. Są to ewidentne przykłady mobbingu ze strony kierownictwa, ponieważ pracownik ma prawo do zwolnienia lekarskiego bez konsekwencji.

Naukowcy, C. Hansen i J. Andersen, którzy badali zjawisko prezenteizmu podzielili jego powody na trzy grupy:

  1. Pracownik jest zaangażowany w pracę i nie chce rezygnować nawet z jednego dnia, dlatego przychodzi do pracy pomimo choroby, bo czuje się potrzebny i ma wrażenie, że bez niego inni sobie nie poradzą. Zdarza się również tak, że pracownik lubi swoją pracę i czuje się z nią związany, dlatego woli przychodzić do biura niż przebywać przez cały dzień w domu.
  2. Pracownik ma obawy związane z zachowaniem pracy. Lęk przed narażeniem się szefowi, obawa przed utratą pracy, a nawet strach przed niższym zarobkiem związanym z przebywaniem na zwolnieniu chorobowym zmusza do stawienia się w pracy pomimo choroby i złego samopoczucia.
  3. Pracownik na różne sposoby (nawet podświadomie) zmuszony jest do pracy w czasie choroby ze względu na goniące terminy, presję dotyczącą projektów, umów, spotkań. Atmosfera w pracy może wymuszać na pracownikach pracę na akord. Ludzie chcą być postrzegani, jako ci, na których można liczyć, a choroba w oczach wielu uznawana jest za słabość. Dlatego ryzykują zdrowiem, by udowodnić swój profesjonalizm.

Prezenteizm: czy jest szkodliwy?

Prezenteizm to szkodliwa praktyka. Pracodawcy często nie są świadomi, jakie szkody wyrządza i jak poważne może mieć konsekwencje.

Chorzy pracownicy narażają na utratę zdrowia inne osoby w swoim otoczeniu. W biurze, w pokoju, gdzie pracuje kilka-kilkanaście osób, patogeny szybko się roznoszą i w krótkim czasie na objawy choroby zaczną uskarżać się inni pracownicy. Co warto wiedzieć, to fakt, że koszty leczenia, czy koszty nieobecności jednego pracownika są znacznie niższe, niż koszty, jakie ponosi firma z powodu nieobecności wielu osób.

Kolejnym argumentem przemawiającym za tym, że prezenteizm jest zjawiskiem szkodliwym, jest nieefektywność pracy osoby chorej. Osłabienie, gorączka, ból czy inne objawy wpływają negatywnie na koncentrację, kreatywne myślenie, skupienie na zadaniach i efekty pracy. Chorzy pracownicy nie wypełniają swoich zawodowych obowiązków tak dobrze, jak zdrowi, nawet jeśli bardzo się starają. Występuje u nich większe ryzyko pomyłek i zaniedbań, które mogą rzutować na pracę całego zespołu. 

To dlatego prezenteizm definiuje się jako nieefektywną obecność w pracy. Granica między sumiennością a prezenteizmem jest  bardzo cienka. Przecież sama obecność pracownika w miejscu pracy jeszcze nie gwarantuje, że będzie on dobrze pracował.

Szefowie nie powinni w żaden sposób wymuszać na pracownikach koncentracji na karierze kosztem zdrowia. Według badań przeprowadzonych przez Statistic Canada, prezenteizm jest przyczyną ponad 7-krotnie większego spadku produktywności niż nieobecność chorego pracownika. Oszacowano, że kanadyjskie firmy tracą w wyniku prezenteizmu i związanego z tym spadku produktywności nawet 15 – 20 mld dolarów rocznie.

Dobra rada: chorujesz? Zostań w domu, zamiast narażać innych na zachorowanie i ryzykować rozwojem groźnych powikłań niewyleczonej choroby.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.