Pandemia: czym jest? Kiedy ogłasza się pandemię?

11.03.2020
Aktualizacja: 25.03.2020 11:56
Pandemia wirusa
fot. Shutterstock

Czy grozi nam pandemia koronawirusa z Chin? Jakie kryteria muszą zostać spełnione, by ogłosić pandemię wirusa i co to oznacza? Sprawdź, kiedy można mówić o pandemii, a kiedy o epidemii. To ważne, bo te dwa terminy określają inne zjawiska. 

Czym jest pandemia? Najlepiej opisuje to pochodzenie tego słowa. Termin ,,pandemia'' pochodzi od greckiego słowa ,,pandemos'', przy czym ,,demos'' można rozumieć jako populację, a ,,pan'' jako wszystkich.

Zatem ,,pandemia'' to koncepcja, która zakłada, że populacja całego świata narażona jest na infekcję konkretnym wirusem i prawdopodobnie część populacji świata już została nim zainfekowana i zachorowała.

Aby ogłosić, że panuje pandemia, choroba musi występować na całym świecie. Pandemia występuje, gdy pojawia się nowy wirus i rozprzestrzenia się na całym świecie, a większość ludzi nie ma na niego odporności.

Chorobę, która może rozwinąć się w pandemię charakteryzują: wysoka zaraźliwość, ale niska śmiertelność zarażonych osób, długi okres zaraźliwości (w tym zaraźliwość w okresie bezobjawowego przebiegu choroby), brak naturalnej odporności populacji. Zwykle niegroźne objawy takiej choroby sprzyjają jej lekceważeniu.

Pandemia rozwija się w czterech etapach:

  1. Lokalna epidemia o niewielkim zasięgu.
  2. Epidemia o zasięgu międzynarodowym.
  3. Ograniczone wtórne ogniska epidemiczne na jednym kontynencie, a następnie na kolejnych kontynentach.
  4. Powstanie masowych wtórnych ognisk epidemicznych na co najmniej dwóch kontynentach.

Jakie są kryteria ogłoszenia pandemii?

W ostatnich 10 latach Światowa Organizacja Zdrowia ogłosiła pięciokrotnie zagrożenie pandemią:

  • w 2009 r. z powodu wirusa grypy H1N1;
  • w 2014 r. – polio; 2014 r. – wirus ebola;
  • w 2016 r. – wirus Zika;
  • w 2019 r. – ponownie ebola.

Jednak tylko raz w tym okresie ogłoszono pandemię świńskiej grypy (wirus H1N1), która wybuchła w 2009 r. i w następnych miesiącach uśmierciła kilkaset tysięcy ludzi na świecie.

Światowa Organizacja Zdrowia została wtedy skrytykowana za ogłoszenie pandemii, bo decyzja ta zmusiła do podjęcia bardzo kosztownych środków zaradczych. Ta sytuacja może wyjaśniać, dlaczego WHO stara się unikać terminu ,,pandemia'' w odniesieniu do koronawirusa z Wuhan.

Istnieje również powszechne przeświadczenie, że ogłoszenie pandemii wirusa 2019-coV (Covid-19) mogłoby wywołać panikę na świecie. Z tego powodu urzędnicy opisują globalną epidemię koronawirusa z Chin jako mającą ,,potencjał pandemiczny''.

- Musimy skupić się na powstrzymywaniu wirusa, robiąc wszystko, co w naszej mocy, aby przygotować się na potencjalną pandemię - stwierdził David Heymann, który prowadził walkę z SARS z ramienia WHO,  na konferencji poświęconej koronawirusowi z Chin.

Epidemia czy pandemia?

Epidemia to występowanie choroby zakaźnej (lub innych zjawisk zdrowotnych) w określonym czasie i na określonym terenie. Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczone do określonego obszaru i czasu określa się terminem ognisk epidemicznych.

Pandemia to w dosłownym sensie epidemia obejmująca wszystkich.

Pandemia jest to natomiast epidemia choroby zakaźnej, która występuje w różnych środowiskach, na dużym obszarze (różnych kontynentach), w tym samym czasie. Dr Paweł Grzesiowski, wykładowca Szkoły Zdrowia Publicznego CMKP i prezes Fundacji Instytut Profilaktyki Zakażeń, powiedział w rozmowie z PAP, że pandemii można mówić wtedy, gdy pojawiają się wtórne ogniska epidemii na co najmniej dwóch kontynentach, przy czym ogniska te muszą powstać niezależnie, nie mogą to być jedynie zakażenia zawleczone przez osobę, która z Chin przyleciała do innego kraju.

Pandemia koronawirusa 

Światowa Organizacja Zdrowia podczas dzisiejszej konferencji (11.03.2020) ogłosiła pandemię koronawirusa. Z decyzją zwlekano, ponieważ jej ogłoszenie wiąże się z ogromnymi konsekwencjami politycznymi i ekonomicznymi.

Szef WHO, dr Tedros Adhanom Ghebreyesus, powiedział, że liczba przypadków poza Chinami wzrosła 13-krotnie w ciągu ostatnich dwóch tygodni.

Powiedział, że był ,,głęboko zaniepokojony alarmującym poziomem bezczynności” w stosunku do wirusa. Szef WHO wezwał rządy do zmiany przebiegu epidemii poprzez podjęcie pilnych i agresywnych działań.

- Kilka krajów pokazało, że tego wirusa można stłumić i kontrolować - powiedział.

To, że ogłoszono pandemię koronawirusa z Wuhan, nie znaczy, że WHO zmienia swoje wcześniejsze zalecenia. Wytyczne dotyczące postępowania w przypadku podejrzenia koronawirusa, a także metody zapobiegania jego rozprzestrzenianiu się pozostają takie same.

Źródło: cnn.com; newscientists.com; naukawpolsce.pap.pl