Zamknij

Demencja, Alzheimer a prowadzenie samochodu. To trzeba wiedzieć

24.08.2022
Aktualizacja: 24.08.2022 11:16
Demencja a prowadzenie samochodu
fot. Shutterstock

Dla wielu osób starszych prowadzenie samochodu oznacza niezależność i umożliwia uczestnictwo w życiu społecznym. Nie każdy jednak powinien wsiadać za kółko. Seniorzy chorzy na Alzheimera lub inną formę demencji powinni przesiąść się na miejsce pasażera. Jak demencja wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów? WYJAŚNIAMY.

Choroby neurozwyrodnieniowe, w tym otępienie i choroba Alzheimera to grupa chorób układu nerwowego, związanych z postępującym uszkodzeniem struktur i funkcji neuronów (komórek nerwowych). Choroby te powodują postępujące zmiany funkcjonowania poznawczego, emocjonalnego, a także pogorszenie sprawności ruchowej. Wpływa to negatywnie na zdolność prowadzenia pojazdów.

Demencja a prowadzenie samochodu. Czy są przeciwwskazania?

Prowadzenie samochodu jest złożoną aktywnością - wymaga wykonywania kilku czynności naraz i zaangażowania wielu procesów poznawczych, takich jak uwaga, percepcja wzrokowa, zdolność oceny relacji przestrzennych, pamięć (np. operacyjna) oraz wykonawczych, w tym planowania, inicjowania i hamowania reakcji, a także planowania działania pod wpływem nowych informacji.

Sprawne operowanie pojazdem związane jest z aktywnością wielu obwodów neuronalnych, związanych z koordynacją wzrokowo-ruchową, przeszukiwaniem wzrokowym, pamięcią proceduralną i epizodyczną oraz funkcjami wykonawczymi.

Wielu chorych na demencję prowadzi samochód do momentu, aż nie są już w stanie operować pojazdem. To błąd. Występowanie typowych objawów demencji świadczy o zaawansowaniu choroby, czyli o tym, że rozwija się ona już od lat. Nawet jeśli objawy są z pozoru łagodne, to wciąż ograniczają zdolność do prawidłowego prowadzenia pojazdu i bezpiecznego uczestnictwa w ruchu drogowym. 

Sygnały ostrzegawcze świadczące o zmniejszonej zdolności do udziału w ruchu drogowym:

  • niezwykle powolna jazda,
  • dezorientacja na skrzyżowaniach,
  • niezdecydowanie w zachowaniu,
  • gubienie się na znanych trasach,
  • nieprzestrzeganie znaków drogowych,
  • nieprawidłowa obsługa pojazdu: mylenie pedałów, zapominanie o zaciąganiu hamulca, zapominanie o konieczności tankowania, pozostawianie włączonych świateł, otwartych drzwi itp.

Anna Przewłócka na łamach "Polskiego Przeglądu Neurologicznego" opisuje badania, z których wynika, że połowa osób we wczesnym stadium choroby Alzheimera nie jest w stanie zdać standaryzowanego testu w ruchu drogowym, na którym polega zaledwie 3 proc. osób zdrowych. Aż 33 proc. osób z tą chorobą, które wciąż prowadzą samochód, w ciągu półrocza poprzedzającego badanie uczestniczyło w kolizji drogowej.

Demencja a prowadzenie samochodu. Co mówi prawo?

W Polsce prawa jazdy wydawane są na okres 15 lat, co oznacza, że osoba, która uzyskała tego typu uprawnienia, gdy była zdrowa, wciąż je posiada w momencie niezdolności do jazdy. To duży problem, ponieważ chorzy z demencją często prowadzą samochód, bo nieodpowiednio oceniają swoje możliwości. Mogą nie mieć świadomości, na jakim etapie jest choroba. Najbardziej rozpowszechnionym zespołem otępiennym wyłączającym krytycyzm jest choroba Alzheimera.

Niestety urzędy i policja mają w tej kwestii ograniczone możliwości. Prawo jazdy jest często odbierane dopiero gdy dojdzie do poważnej kolizji, a sprawca zostanie skierowany na specjalistyczne badania. 

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: Polski Przegląd Neurologiczny