Żmija zygzakowata: co zrobić, gdy ukąsi? [pierwsza pomoc]

08.05.2018 15:40
Gdy ukąsi żmija zygzakowata należy szybko zgłosić się do lekarza
fot. Shutterstock

Żmija zygzakowata jest jedynym gatunkiem jadowitego węża żyjącym w Polsce. Choć używa jadu w celu zdobywania pożywienia, to w stosunku do ludzi najczęściej zachowuje dystans. Kąsa, gdy czuje się zagrożona. Najpierw syczeniem stara się odstraszyć przeciwnika, a gdy to nie pomoże, przystępuje do ataku. Po ugryzieniu człowiek czuje się źle, ma nudności, wymioty i biegunkę, a także obrzęknięty język i wargi. Dowiedz się, jak wygląda pierwsza pomoc po ukąszeniu żmii.

Żmija zygzakowata (Vipera berus) to jedyny żyjący w Polsce jadowity wąż. Można ją spotkać na podmokłych obszarach leśnych, w rumowiskach skalnych, torfowiskach, wilgotnych łąkach, moczarach i obrzeżach bagien. Żmija jest jednak zwierzęciem zmiennocieplnym, co oznacza, że w ciągu dnia lubi wygrzewać się w słońcu i gdy tylko może wychodzi, by zaczerpnąć kąpieli słonecznych.

Żmiję najczęściej spotyka się podczas spacerów w słoneczne dni. Ciepła pogoda sprzyja spotkaniom ze żmijami nie tylko w lasach, ale także na górskich szlakach. Wiosna to okres lęgowy tych zwierząt, dlatego częściej szukają miejsc dobrze nasłonecznionych. Wylegują się także na kamieniach.

Żmija kąsa zazwyczaj do wysokości łydki, dlatego na piesze wycieczki najlepiej zakładać długie spodnie i wysokie buty. Gdy dojdzie do spotkania ze żmiją, najlepiej zachować odpowiedni odstęp, starać się ją po cichu ominąć.

Żmija zygzakowata jest kojarzona z Bieszczadami i właśnie tam można ją często spotkać.

Jak rozpoznać żmiję zygzakowatą?

Żmija zygzakowata wygląda groźnie. Jej charakterystyczną cechą jest trójkątna, masywna głowa i czerwone lub czerwonobrązowe oczy z pionową źrenicą. Przez cały grzbiet żmii, od karku aż po sam ogon, ciągnie się ciemny zygzak, czyli tzw. wstęga kainowa. Ten specyficzny zygzak jest doskonale widoczny u osobników popielatym i rdzawym, natomiast u osobników czarnych wstęga niemal całkowicie zlewa się z resztą ciała.

Warto pamiętać, że specyficzne ubarwienie żmii sprawia, że w naturalnym środowisku jest niemal niewidoczna. Na spacerze, przedzierając się przez trawy dobrze mieć ze sobą patyk i odgarniać nim zarośla. Należy patrzeć pod nogi i uważać, by nie nadepnąć na żmiję.

Zobacz także

Co zrobić, gdy ukąsi żmija zygzakowata?

Zazwyczaj żmija ucieka bardzo szybko po spotkaniu z człowiekiem. Jest płochliwa, boi się ludzi i czym prędzej chowa się w pobliskiej noże lub stercie kamieni. To gatunek niezwykle ostrożny i skryty. Jest niebezpieczna, gdy czuje się zagrożona. Bardzo źle na żmiję działa drażnienie, dotykanie jej i szturchanie patykiem. Może się rozzłościć, gdy przypadkowo się na nią nadepnie lub na niej usiądzie.

Gdy żmija czuje się zagrożona, zwija swoje ciało w spiralę, unosi głowę i syczy, by odstraszyć potencjalnego napastnika. Gdy to zawiedzie, przystępuje do ataku. Szybko i zwinnie kąsa wyrzucając głowę - zazwyczaj do wysokości kostki człowieka. 

Pierwszym objawem ukąszenia są dwa maleńkie punkciki, ślady po kłach jadowych. Następnie powstaje opuchlizna, której towarzyszy silny ból i obrzęk węzłów chłonnych. Do objawów ogólnych po ukąszeniu żmii zaliczyć można nudności, pobudzenie, ból głowy, a także biegunkę, obrzęk języka i warg, wymioty, omdlenie. W skrajnych przypadkach wystąpić może niewydolność nerek i układu oddechowego, nekrozy tkanek oraz zaburzenia krzepliwości krwi.

Jad żmii przeważnie nie jest dla człowieka śmiertelny. Dawka produkowana jednorazowo uśmierca małe zwierzęta (np. myszy). Do śmierci człowieka dochodzi bardzo rzadko, na przykład, gdy dana osoba ma uczulenie na jad lub gdy żmija ukąsi w okolice głowy lub klatki piersiowej.

PIERWSZA POMOC PO UKĄSZENIU ŻMII ZYGZAKOWATEJ:

  1. Oddal się z miejsca zdarzenia, by uniknąć kolejnego ataku.
  2. Dokładnie obejrzyj miejsce ukąszenia, by sprawdzić, czy jest to ukąszenie suche (bez wstrzyknięcia jadu).
  3. Gdy stwierdzisz, że jad został wstrzyknięty zachowaj względny spokój - strach i panika powoduje wzrost tętna i szybsze rozprzestrzenianie się jadu w organizmie.
  4. Postaraj się unieruchomić ukąszoną kończynę, by spowolnić rozprzestrzenianie się trucizny.
  5. Nie uciskaj miejsca ukąszenia, nie zakładaj opasek uciskowych, nie wyciskaj i nie wysysaj jadu.
  6. Staraj się jak najszybciej dotrzeć do lekarza, który zdecyduje, czy konieczne jest podanie surowicy, a może zwykła obserwacja. 

Źródło: magazyn.salamandra.org.pl; ekologia.pl/wiadomosci

________

zdrowie.radiozet.pl/nk