Wstrząs krwotoczny: gdy dojdzie do utraty dużej ilości krwi

17.01.2019 13:13
Wstrząs krwotoczny zagraża życiu człowieka

Wstrząs krwotoczny to nagły stan zagrożenia życia spowodowany utratą dużej ilości krwi. Do wstrząsu może dojść w czasie operacji, po poważnym wypadku, a nawet z powodu pęknięcia ciąży pozamacicznej. Duża utrata krwi może spowodować spadek ciśnienia i niedotlenienie narządów.

Wstrząs krwotoczny (hipowolemiczny) spowodowany jest względnym lub bezwzględnym zmniejszeniem objętości krwi krążącej, czyli dużą utratą krwi.

Do wstrząsu dochodzi, gdy następuje i przez jakiś czas utrzymuje się niedostateczne w stosunku do potrzeb organizmu zaopatrzenie komórek w tlen i substancje odżywcze, co prowadzi do wystąpienia nieprawidłowych przemian chemicznych w komórkach.

Organizm reaguje na utratę krwi poprzez dostosowanie układu krążenia do pracy z mniejszą ilością krwi i odtworzenie jej brakującej części. Mechanizm obronny organizmu polega głównie na zmniejszeniu pojemności naczyń żylnych i przyspieszeniu krążenia krwi, a tym samym utrzymaniu objętości wyrzutowej serca na niezmienionym poziomie. Konieczne jest zmniejszenie oporu w naczyniach tętniczych i obniżenie ciśnienia krwi. To u chorych powoduje znaczne osłabienie, trudności z zachowaniem pozycji i poruszaniem się.

Podczas wstrząsu hipowolemicznego dochodzi do nagłego spadku ciśnienia i niedotlenienia narządów, dlatego jest to stan bezpośredniego zagrożenia życia. W takim przypadku konieczna jest natychmiastowa interwencja medyczna.

Wstrząs krwotoczny: przyczyny

Do wstrząsu krwotocznego dochodzi wtedy, gdy utrata krwi jest tak duża, że przekracza to możliwości adaptacyjne organizmu, czyli utrata ponad 20 proc. krwi krążącej. 

Najczęściej do wstrząsu krwotocznego dochodzi z powodu:

  • rozległych urazów (otwartych lub zamkniętych, np. śledziony) i oparzeń;
  • w trakcie lub po operacji;
  • w wyniku krwawienia z przewodu pokarmowego;
  • pęknięcia ciąży pozamacicznej;
  • samoistnych krwawień (na przykład u osób z zaburzeniami krzepnięcia krwi);
  • krwawienia z żylaków przełyku w niewydolności wątroby.

Wstrząs krwotoczny: objawy

Objawy wstrząsu krwotocznego zależą w dużej mierze od tego, jak poważna jest utrata krwi. Objawy mogą również pojawić się z pewnym opóźnieniem, wtedy, gdy wstrząs osiągnie zaawansowane stadium.

Do głównych objawów wstrząsu krwotocznego zalicza się:

  • zmęczenie, osłabienie;
  • bladość skóry;
  • uczucie niepokoju i zaburzenia świadomości związane z niedokrwieniem i niedotlenieniem mózgu;
  • spadek ciśnienia krwi spowodowany zmniejszeniem objętości krwi krążącej;
  • szybki i słaby puls spowodowany zmniejszonym przepływem krwi i tachykardią (przyspieszoną pracą serca);
  • hiperwentylacja (szybki oddech);
  • pocenie się i hipotermia, wynikające ze skurczu naczyń skórnych i uruchomienia czynności gruczołów potowych;
  • zmniejszenie wydzielania moczu spowodowane skurczem naczyń nerkowych;
  • duże pragnienie i uczucie suchości w ustach.

Wstrząs krwotoczny: leczenie

Wstrząs krwotoczny jest stanem zagrażającym życiu i wymaga szybkiej interwencji medycznej. 

Metoda leczenia zależy od stanu pacjenta, ilości utraconej krwi, rozległości uszkodzeń. Leczenie obejmuje jednak przede wszystkim zatamowanie krwawienia, podawanie tlenu, podawanie płynów (krystaloidów i koloidów) oraz preparatów krwiopochodnych (koncentrat krwinek czerwonych, świeżo mrożone osocze oraz płytki krwi), wspieranie układu krążenia przy pomocy leków wazopresyjnych, ochronę przed utratą ciepła, zapewnienie prawidłowej wentylacji.

Warto wiedzieć

Szybka pomoc to podstawa

Wstrząs hipowolemiczny może prowadzić do zgonu. Niedobór krwi w organizmie może powodować uszkodzenia narządów. Może również prowadzić do zawału serca, czy gangreny kończyn. Na szansę przeżycia wpływa szybkość udzielenia fachowej pomocy, ale również ilość utraconej krwi i rozległość uszkodzeń.

Źródło: Stowarzyszenie Pro - ICU; medycynaratunkowa.com