W jakiej temperaturze „ginie” koronawirus i ile może przetrwać poza człowiekiem?

01.04.2020
Aktualizacja: 04.04.2020 12:16
jak można zabić koronawirusa?
fot. Shutterstock

Jak długo koronawirus SARS-COV-2 może przetrwać poza ciałem żywiciela? W jakiej temperaturze ginie koronawirus? Takie pytania dostaliśmy od naszych czytelników. Poniżej postaramy się na nie odpowiedzieć.

Zacznijmy od tego, że koronawirusa SARS-CoV-2 nie można zabić... bo nie jest to organizm żywy. Nie ma struktury komórkowej, nie jest zdolny do namnażania poza organizmem żywiciela. Stąd w przypadku tego wirusa (właściwie wszystkich wirusów) bardziej adekwatne jest określenie "dezaktywować" czy "unieszkodliwić" niż "zabić", ale w artykule będziemy stosować potoczne określenia.

Jak wszystkie wirusy, należące do rodziny koronawirusów, SARS-CoV-2 składa się z pojedynczej nici RNA oraz otoczki. Pod mikroskopem osłonka ta wydaje się "ukoronowana" pierścieniem małych, przypominających żarówki, struktur. Stąd wzięła się nazwa grupy "koronawirusy".

W jakiej temperaturze koronawirus jest unieszkodliwiany?

Tutaj również musimy uprzedzić, że mówimy o wirusie SARS-CoV-2, który jest poza ciałem żywiciela, czyli znajduje się na różnych powierzchniach lub przedmiotach. Jego przetrwanie, a właściwie zdolność infekcyjna, zależy od kilku czynników: temperatury, wilgotności, obecności substancji, w których może przetrwać, a nawet promieniowania UV.

Według danych Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) koronawirus SARS-CoV-2 przestaje być groźny mniej więcej po 15 minutach w temperaturze 56°C. Im ta temperatura jest wyższa, tym proces ten trwa krócej.

Przykładowo Główny Inspektorat Farmaceutyczny podał w swoim serwisie, w komunikacie dotyczącym wyrobów piekarniczych, że aby dezaktywować koronawirusa SARS-CoV-2, który może znajdować się na pieczywie kupowanym luzem, wystarczy umieścić je w piekarniku nagrzanym wcześniej do temperatury 180-200°C na 2 minuty.

Czy zatem można potraktować piekarnik domowy jako autoklaw, czyli urządzenie do dezynfekcji różnych przedmiotów, np. kluczy, banknotów czy kart płatniczych? Nie. Autoklaw to urządzenie, w którym wykorzystuje się parę wodną podgrzaną pod wysokim ciśnieniem. Panuje tam temperatura przekraczająca 100°C. Wystarczy ogrzewać w nim przedmioty przez 20 minut, by mieć pewność, że żaden mikrob w na nich nie przeżyje. W piekarniku nie ma pary, jest tylko suche, gorące powietrze. Wsadzenie do niego kart bankomatowych, kluczy czy innych przedmiotów może je zepsuć, a także zanieczyścić sam piekarnik.

O wiele bezpieczniej jest te przedmioty umyć lub zdezynfekować, bo otoczka wirusa rozpuszcza się w środkach czyszczących, np. w mydle, lub środkach dezynfekujących (na bazie alkoholu 60%). W ten sposób wirus zostaje unieszkodliwiony. Oczywiście przedmioty te należy myć co najmniej przez 30 sekund.

Jak długo wirus może "przeżyć" poza organizmem żywiciela?

Dr n. med. Paweł Grzesiowski, ekspert w dziedzinie immunologii i terapii zakażeń, wyjaśnia:

  • w temperaturze 4°C (czyli np. w lodówce) wirus może przeżyć około 4 tygodni (niższe temperatury pomagają w utwardzeniu ochronnej powłoki, która otacza cząsteczki wirusa, a to z kolei pozwala mu przetrwać wystarczająco długo),
  • w temperaturze 12°C wirus może przeżyć 10 dni,
  • w temperaturze pokojowej, czyli około 20-22°C wirus może przeżyć 2 dni (dłużej jeśli są sprzyjające warunki, czyli jest sporo materiału biologicznego, w którym ten wirus ma szansę dłużej egzystować),
  • w temperaturze około 30°C wirus będzie żył dużo krócej, np. jeden dzień.

A więc "zaraźliwość" wirusa wraz ze wzrostem temperatury będzie się zmniejszać, bo krócej będzie on aktywny na tych powierzchniach. Jednak dotyczy to tylko tej drogi zarażenia, czyli dotykowej. W przypadku kropelkowej drogi, temperatura nie ma znaczenia, bo wirus wydostaje się z ciała żywiciela.

Jak długo koronawirus SARS-CoV-2 utrzyma się na powierzchniach?

Z badania opisanego w magazynie "New England Journal of Medicine", przeprowadzonego przez naukowców z amerykańskiego Narodowego Instytutu Alergii i Chorób Zakaźnych (NIAID) oraz ich współpracowników z innych ośrodków naukowych w USA, wynika że w warunkach laboratoryjnych wirus zachował swoje zdolności infekcyjne przez:

  • ponad 5 h na powierzchniach ze stali nierdzewnej,
  • ponad 6 h na plastiku,
  • 3,5 h na kartonie.

Najkrótszy czas półtrwania SARS-CoV-2 stwierdzono dla powierzchni pokrytych miedzią – połowa cząstek wirusa ulegała dezaktywacji po 46 minutach, a reszta po czterech godzinach.

Podsumowując, unieszkodliwimy koronawirusa SARS-CoV-2:

  • często myjąc i dezynfekując dłonie oraz powierzchnie, których dotykamy (myć ręce należy co najmniej przez 20-30 sekund),
  • piorąc ubrania w temperaturze 60°C przez co najmniej 30 minut.

Źródło: WHO/ GIS/ NEJM