Zamknij

Przy wstrząsie anafilaktycznym liczy się każda minuta. Pierwsza pomoc krok po kroku

14.06.2021
Aktualizacja: 14.10.2021 22:07

Co roku w Polsce 130 tys. osób doświadcza wstrząsu anafilaktycznego. Jednak nie we wszystkich przypadkach jest on prawidłowo rozpoznany, zwłaszcza u dzieci – alarmują alergolodzy. Anafilaksja jest niezwykle niebezpieczna, bo może prowadzić do śmierci, o ile nie zostanie udzielona szybka i właściwa pomoc medyczna. Jak rozpoznać wstrząs anafilaktyczny i jak udzielić prawidłowo pierwszej pomocy?

Jak zrobić zastrzyk z adrenaliną w przypadku wstrząsu?
fot. Shutterstock
  1. Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – jakie objawy powinny nas zaniepokoić?
  2. Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – jak postępować?
  3. Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – liczy się czas!
  4. Zagrożenie anafilaksją a szczepienie przeciwko COVID-19

Anafilaksja często nie jest prawidłowo rozpoznawana, ponieważ diagnoza w pierwszej fazie możliwa jest przede wszystkim na podstawie objawów – tłumaczy prof. Marek Kulus, prezes Polskiego Towarzystwa Alergologicznego. I dodaje, że rocznie około 100 osób umiera z powodu wstrząsu anafilaktycznego.

– Śmiertelne przypadki dotyczą tych pacjentów, u których reakcja wystąpiła po raz pierwszy, a dotąd nie mieli świadomości, że ciepią na alergię. To są tylko dane szacunkowe, gdyż anafilaksja, jako jednostka chorobowa nie jest ujęta w oficjalnych statystykach – zaznacza prof. Kulus.

Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – jakie objawy powinny nas zaniepokoić?

Wstrząs anafilaktyczny jest gwałtowną, zagrażającą życiu reakcją organizmu spowodowaną nadwrażliwością na różne czynniki. Najczęściej występuje on u osób cierpiących na alergie pokarmowe, uczulonych na jad owadów błonkoskrzydłych (pszczoły, osy, szerszenie) oraz leki.

Objawy wstrząsu anafilaktycznego, które powinny nas zaniepokoić np. po posiłku, podaniu leku czy użądleniu, to:

Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – jak postępować?

Jeśli masz do czynienia z osobą, którą podejrzewasz o wstrząs anafilaktyczny. Postępuj według poniższego schematu.

  1. Połóż chorego i podnieś jego nogi ku górze.
  2. Natychmiast zadzwoń na 112 lub 999.
  3. Poproś o pomoc inne osoby (głośno krzycz).
  4. Jeśli chory ma przy sobie adrenalinę, podaj mu ją domięśniowo w przednio-boczną powierzchnię uda w jego 1/3 górnej części.

Ważne!

Po podaniu adrenaliny należy bezwzględnie wezwać do pacjenta pogotowie ratunkowe, nawet jeśli jego stan się poprawił. W razie braku reakcji organizmu po podaniu adrenaliny (od 5 do 10 min) konieczne jest podanie drugiej dawki adrenaliny.

Adrenalina we wstrzykiwaczu:

  1. Chwyć wstrzykiwacz tak, aby dłoń była zaciśnięta w pięść wokół wstrzykiwacza, a pomarańczowa końcówka była skierowana w dół.
  2. Drugą ręką zdejmij niebieskie zabezpieczenie.
  3. Trzymaj pomarańczową końcówkę około 10 cm od uda i przez ubranie uderz mocno w udo (usłyszysz kliknięcie).
  4. Przytrzymaj wstrzykiwacz 5 sekund przy udzie, a następnie odciągnij na bok.
  5. Rozmasuj miejsce wstrzyknięcia.
wstrzykiwacz anafilaksja
fot.

Adrenalina w ampułkostrzykawce:

  1. Zdejmij nasadkę igły.
  2. Nie zdejmuj blokady na tłoku.
  3. Wbij igłę w udo.
  4. Nie podawaj przez ubranie (wyjątek: można podawać przez cienką tkaninę).
  5. Naciskaj tłok, do czasu aż poczujesz opór.
  6. Wyjmij igłę.
  7. Rozmasuj miejsce wstrzyknięcia.
ampułkostrzykawka anafilaksja
fot.

Wstrząs anafilaktyczny (anafilaksja) – liczy się czas!

Osoby z ryzykiem pojawienia się wstrząsu anafilaktycznego ZAWSZE powinny mieć przy sobie adrenalinę we wstrzykiwaczu czy ampułkostrzykawce, ponieważ najskuteczniejszym sposobem wyjścia ze wstrząsu anafilaktycznego jest – już przy pierwszych oznakach anafilaksji – natychmiastowe podanie domięśniowo adrenaliny. Trzeba to zrobić szybko, ponieważ do wystąpienia niewydolności krążeniowo-oddechowej bezpośrednio zagrażającej życiu w wyniku anafilaksji na pokarmy dochodzi w ciągu 30 minut, w przypadku anafilaksji na jad – 12 minut, a na leki – jedynie 5 minut.

Zagrożenie anafilaksją a szczepienie przeciwko COVID-19

Eksperci Polskiego Towarzystwa Alergologicznego uważają, że żadna alergia nie jest przeszkodą, żeby zaszczepić się przeciw COVID-19. Jeśli ktoś w przeszłości przeżył wstrząs anafilaktyczny, przed szczepieniem powinien odbyć konsultację z lekarzem, a po szczepieniu powinien zostać pod obserwacją od 30 do 120 minut. Szczepienia w przypadku alergików powinny się odbywać w miejscach, gdzie jest możliwość pozostawienia ich na obserwację i udzielania szybkiej, skutecznej pomocy (najlepiej więc w punktach przy szpitalach).

– Osoby, które zgłosiły przed szczepieniem choroby o podłożu alergicznym, poddawane są obserwacji o skróconym czasie od 15 do 30 minut. Dotąd odnotowano w Polsce jedynie około 35 przypadków wstrząsu po szczepieniu na ponad 18 mln zaszczepionych osób – zapewnia Polskie Towarzystwo Alergologiczne. A prof. Radosław Gawlik, przewodniczący Oddziału Śląskiego Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, dodaje: – Odsetek skrajnych reakcji alergicznych jest tak mały, że nie może być alertem dla każdej osoby z alergią. Należy zaznaczyć, że właściwa i szybka reakcja na wystąpienie anafilaksji powoduje, że nawet tak ciężkie zdarzenie medyczne nie musi zagrażać życiu. Pamiętajmy, że wstrząs anafilaktyczny, który ma miejsce do pół godziny po szczepieniu, będzie natychmiast opanowany przez służby medyczne. Pacjentowi zostanie zaaplikowana adrenalina i będzie pod obserwacją w warunkach ambulatoryjnych.

Ekspert zaznaczył, że szczepienie to polisa na zdrowie swoje i swych bliskich, a alergia nie jest przeszkodą do jego wykonania.

– Wszyscy chcemy zacząć żyć normalnie, a taki stan rzeczy umożliwi nam, jako społeczeństwu nabycie odporności zbiorowej, która się pojawi, gdy w pełni, czyli dwoma dawkami, zaszczepionych zostanie 70 proc. mieszkańców Polski – tłumaczy prof. Gawlik.

Źródło: materiały prasowe Polskiego Towarzystwa Alergologicznego, opracowanie dr hab. med. Ewa Cichocka-Jarosz, dr med. Łukasz Błażowski

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.