Telazjoza, choroba wywoływane przez nicienie. Jak ją rozpoznać?

05.10.2020
Aktualizacja: 05.10.2020 19:49
Telazjoza - choroba wywoływana przez nicienie
fot. Shutterstock

Telozjoza, choroba pasożytnicza wywoływana przez nicienie, dotyka głównie zwierząt, ale może pojawić się również u ludzi. W Polsce chorują na nią głównie bieszczadzkie żubry, ale weterynarze przestrzegają... niedługo zaczną chorować również zwierzęta domowe. 

Telazjoza - na skróty:

Telazjoza, choroba pasożytnicza wywoływana przez spiralnego nicienia Thelazia callipaeda (Spirurida, Thelazidae), dotarła również do Polski, choć od kilku lat rozprzestrzeniała się w Europie, głównie zachodniej i południowej. W ubiegłym roku leśnicy alarmowali, że pasożyt ten zabija żubry. "Pasożyty w gałce ocznej żubrów powodują ślepotę, zaburzenia ruchu, mogą nawet prowadzić do ich śmierci" – alarmował Edward Marszałek, rzecznik Lasów Państwowych w Krośnie. Niestety, okazało się, że nicienie Thelazia callipaeda stanowią niebezpieczeństwo nie tylko dla żubrów, ale i dla zwierząt domowych, w tym kotów, psów. Mogą również zaatakować ludzi (takie przypadki odnotowano we Francji, Włoszech, Hiszpanii, Chorwacji oraz Serbii).

Jakie nicienie wywołują telazjozę?

Nicienie z gatunku Thelazia callipaeda nazywane są orientalnymi robalami, ze względu na ich geograficzne pochodzenie z regionu byłych republik radzieckich oraz Chin, Indii i Tajlandii. Niestety w ostatnich latach pojawiły się one w wielu krajach na świecie, ma na to wpływ z pewnością globalna turystyka. Nicienie te są niewielkie, białoprzeźroczyste i mogą mieć od 6 do 21 mm. Głównym rezerwuarem zakażenia są dzikie zwierzęta, przede wszystkim lisy. Nicienie (samce i samice z larwami pierwszego stadium) żyją w przewodach łzowych, w worku spojówkowym. Stadia larwalne pasożyta mogą być roznoszone przez muszkę owocówkę z gatunku Phortica variegata. Jest ona żywicielem pośrednim w cyklu rozwojowym tego pasożyta.

Telazjoza – jakie mogą być objawy?

Telazjoza może wywoływać objawy okulistyczne lekkiego, średniego lub dużego stopnia. Leśnicy obserwujący stada żubrów wspominali, że ta choroba pasożytnicza sprawia ogromny ból zwierzętom.

"Ta choroba przenoszona przez owady, jest silnie inwazyjna, przysparzająca wielu cierpień, a w konsekwencji mogąca doprowadzać do śmierci zwierząt" – tłumaczy Stanisław Kaczor, powiatowy lekarz weterynarii w Sanoku. I dodaje: "Dochodzi też do przypadków autoamputacji gałki ocznej, wyrywanej z bólu na sękach. Chory żubr okalecza się, a nawet czasem zabija o drzewo w czasie biegu".

Z kolei Edward Marszałek przypomniał, że pierwszy przypadek telazjozy w Bieszczadach stwierdzono w 2012 roku w Balnicy. "Żubr dotknięty chorobą był agresywny w stadzie. Kłuł rogami inne osobniki, uderzał łbem o drzewa. Nie bał się ludzi" – opisywał leśnik.

Dorosła postać pasożyta umiejscawia się w worku spojówkowym, gdzie ma kontakt z wydzieliną gruczołów łzowych, którą się odżywia. Nicienie więc znajduje się zwykle pod powiekami, po wewnętrznej stronie trzeciej powieki, na powierzchni rogówki, w okolicach punktów łzowych, a nawet w przewodach nosowo-łzowych.

Towarzyszą temu objawy okulistyczne związane z mechaniczną obecnością pasożyta i drażnieniem przez niego okolicznych struktur.

O obecności nicienia mogą świadczyć następujące objawy:

Objawy te uważane są za wczesne i sugerują zwykle zapalenie spojówek, diagnozowane najczęściej na tle zakaźnym, alergicznym lub związanym z obecnością ciała obcego. Nieleczenie tej choroby może pogłębiać chorobę i mogą pojawić się znacznie ostrzejsze objawy choroby, takie jak:

  • stan zapalny spojówki gałkowej i spojówki trzeciej powieki z przerostem grudek chłonnych na jej powierzchni wewnętrznej,
  • zapalenie rogówki, z jej obrzękiem, uszkodzeniem jej powierzchni, a nawet powstaniem owrzodzeń,
  • perforacja rogówki,
  • zapalenie błony naczyniowej,
  • zwichnięcie soczewki,
  • zaćma,
  • jaskra,
  • utrata wzroku.

Telazjoza – jak wygląda diagnoza?

Rozpoznanie choroby nie powinno sprawiać trudności. W diagnozie pomocne są objawy wskazane w wywiadzie, a potwierdzenie diagnozy wykonuje się w badaniu optycznym oftalmoskopem bezpośrednim i/lub lampie szczelinowej. Lekarz podając znieczulenie miejscowe, powinien odwinąć powiekę i uważnie oglądać jej powierzchnię wewnętrzną oraz dolną część worka spojówkowego.

Telazjoza – jak wygląda leczenie?

Pasożyty należy usunąć z oka, najlepiej tępo zakończonymi kleszczykami. Następnie oko i worek spojówkowy należy przepłukać sterylnymi płynami. Sugeruje się również płukanie przewodów nosowo-łzowych, aby usunąć larwy mogące zalegać w przewodach. Potem lekarz włączy odpowiednie leczenie farmakologiczne.

Uwaga!

Powyższa porada nie może zastąpić wizyty u specjalisty. Pamiętaj, że w przypadku jakichkolwiek problemów ze zdrowiem należy skonsultować się z lekarzem.

Źródło: "Wzrastające ryzyko wystąpienia inwazji Thelazia callipaeda w Polsce, pasożyta powodującego objawy okulistyczne u psów i kotów", Jacek Madany, Karolina Wrześniewska, Andrzej Milczak, Beata Abramowicz, Dagmara Winiarczyk z Katedry i Kliniki Chorób Wewnętrznych Zwierząt Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Lublinie, Życie Weterynaryjne, 2018/ PAP/