Strzyżaki: czy są groźne? Nie panikuj, gdy widzisz "latającego kleszcza"

11.05.2018 11:34
Strzyżaki zwane są latającymi kleszczami, choć tak naprawdę są to muchówki
fot. Shutterstock

Strzyżak, zwany latającym kleszczem, to owad często spotykany w lasach. Jest irytujący, bo obsiada skórę i włosy, wciska się we wszystkie zakamarki. Jednak wbrew powszechnej histerii, strzyżaki nie są dla nas groźne. Mogą ukąsić i wypić krew, ale robią to zazwyczaj przypadkowo, gdy mylą człowieka z leśną zwierzyną. Ukąszenie strzyżaka jest dosyć bolesne, choć nie ma poważnych konsekwencji. Sprawdź, jak rozpoznać ukąszenie strzyżaków i jak się przed nimi bronić.

Strzyżak jelenica/sarni (Lipoptena cervi) to owad występujący na terenie całej Polski, zamieszkujący lasy i ich skraje. Strzyżaki latają w poszukiwaniu żywicieli, a gdy takiego znajdą, odłamują sobie skrzydła i przyczepiają się do skóry. Odżywiają się krwią ssaków, głównie jeleni i dzików. Choć strzyżaki nie są kleszczami, to bywają z nimi mylone. Podobnie jak znienawidzone przez ludzi kleszcze strzyżaki także gryzą i piją krew.

Strzyżaki wcale nie gustują w ludziach. Ich ulubieńcami są jelenie, sarny i łosie, a także inne zwierzęta leśne. Ludzi atakują głównie przez przypadek, nie rozróżniając potencjalnych ofiar. Jak inne pasożyty, strzyżaki również mają swoje sposoby na wykrycie przechodzących obok zwierząt i ludzi. Prawdopodobnie wyczuwają wydychany z płuc dwutlenek węgla. Korzystają również ze wzroku i atakują głównie zwierzęta o ciemnym umaszczeniu.

W Polsce żyje także drugi gatunek strzyżaka Lipoptena fortisetosa, który jest mniej znany niż strzyżak jelenica. W ostatnich latach notuje się jednak zwiększone rozprzestrzenianie się tego gatunku.

Jak wygląda strzyżak?

Strzyżaki są grzbietobrzusznie spłaszczone. Ich ciała w całości pokrywa wytrzymały, skórzasty pancerz, który niezwykle utrudnia usunięcie strzyżaka ze skóry i rozgniecenie go. Tym, co odróżnia je od wielu pasożytów, są skrzydła. Kiedy strzyżak usiądzie na skórze żywiciela, jego skrzydła natychmiast się odłamują, by ułatwić poruszanie się po skórze między włosami, a także samo wkłucie. Strzyżaki wyposażone są w aparat gębowy typu kłująco-ssący, za pomocą którego kąsają skórę i wypijają krew.

Jak rozpoznać ukąszenie przez strzyżaka?

Pancerze strzyżaków są bardzo odporne na zgniatanie. Gdy owad usiądzie na skórze, to bardzo trudno jest go strącić. Ukąszenie jest natomiast bolesne, a w miejscu po ugryzieniu powstaje twarda grudka, która może utrzymywać się nawet przez dwa tygodnie. Tej specyficznej grudce po ukąszeniu towarzyszy zazwyczaj świąd.

Źródła medyczne nie potwierdzają jednoznacznie, że strzyżaki roznoszą choroby. W artykule z „Medycy Weterynaryjnej” można jednak przeczytać, że strzyżaki są wektorami dla bakterii z rodzaju Anaplasma (odpowiedzialnych za anaplazmozę), oraz z rodzaju Borrelia, wywołującą boleriozę. Nie ma jednak pewności, że owady te zarażają chorobami. Wynika to z faktu, że strzyżaki pożywiają się tylko raz w życiu i dopiero wtedy, gdy wypiją zarażoną krew, pojawiają się u nich bakterie. Nie mają zatem okazji do tego, by zakazić innego żywiciela bakteriami.

Niektórzy eksperci twierdzą, że strzyżaki wcale nie lubią ludzkiej krwi. Często obsiadają ludzi, ale same ukąszenia zdarzają się rzadko.

Gdzie można spotkać strzyżaki?

Strzyżaki grasują w lasach, zarówno na ich obrzeżach, jak i na leśnych ścieżkach – przeważnie w miejscach zacienionych. Często wybierają sobie miejsca, w których występują wręcz masowo. Kiedy napotkamy chmarę strzyżaków, to praktycznie nie ma szans, by nie spotkać owada na swoim ciele lub ubraniu.

Lipoptena fortisetosa pojawiają się już w czerwcu i aktywne są do września. Natomiast strzyżaki sarnie występują zazwyczaj od sierpnia do końca września. W cieplejszych okresach strzyżaki mogą pojawić się wcześniej i później zniknąć.

Jak odstraszyć strzyżaki?

Niestety, na strzyżaki nie działają żadne sklepowe „odstraszacze”. Nie ma również informacji, by jakiekolwiek domowe sposoby mogły zapobiegać obsiadaniu człowieka przez te owady. Można natomiast próbować walczyć z nimi za pomocą stroju. Wiadomo, że strzyżaki chętniej obsiadają zwierzynę o ciemnym umaszczeniu. Jasny strój może zatem sprawić, że strzyżak nie będzie zainteresowany taką ofiarą.

Źródło: medianauka.pl/strzyzak-jelenicaswiatmakrodotcom.wordpress.com

________

zdrowie.radiozet.pl/nk